Arch. Vatic, Regest. n» 6«, fol. 45 v
U VICTOK MORTBT.
frucius unius anni omniom Lenfficioruro ?acanttoin in civitate et dioceti Narbonensi, etiam si dignitates et personatus existèrent et curam animaru m haberent, quorum collatio ad vos, fîlii capitulum, et eundem arehiepiscopum communiter vel divisim pertinet, converti deberent dumtaxat in opus fabrice supradicle, et tandiu voluistis statutum hujusmodi habere roboris firmitatem, quousque diclum opus fuisset féliciter consu- [fn]matum. Qnare a nobis humiliter petiislis ut aposlolici munintinis firmitatem ad h ibère statuto hujusmodi vel eosdero fructus auctoritale Dostra concedere, usque ad certum tempus^ ad opus consumlm]alionis diète fabrice dignaremur.
Nos igitur, qui ad ecclesiam ipsam gerimus intime dileetionis affectnra, et eam apostolice benignitalis auxilio prosequi libenti animo affectamus, auctoritate vobis presentium indnigemus ui frucius, redditus et provenlus primi anni prebendarum et aliorum beneficiorum ecclesiasticorum, etiam si personatusel dignitates existant et curam habeant animarum, ad Narbonensis archiepiscopi et veslram coilationem spectantium, communiter vel divisim, que in Narbonensi civitate et diocesi vacant ad presens vel usque ad quinquennium vacare contigerit, in opus predicte fabrice intègre converlendosy iliis dumtaxat exceptis in quibus auctoritale lillerarum nostrarum forsan jus est aiicui acquisilum , ila quod ex concessione hujusmodi expectanlibus in ipsis civitate el diocesi earumdem auctoritate bénéficia vacalura prejudicium nuUum fiât, licite possilis percipere et contradictores per censuram apostolicam appellatione postposita, per vos vel per alium seu alios, compellere; super quo vobis tenore presentium plenam el liberam concedimuspotestatem; non obstantibus quibuscumque privilegiis, indulgenliis et litteris apostolicis, generalibus vel specialibus, sub quacumque verborum forma, quibuscumque concessis, per quas effectus presentium impediri valeat vel differri, et de quibus quorumque tolis tenoribus in noslris liltcris fieri debeal menlio specialis; aut si aliquibus, cujuscumque preeminentie, dignilalis, conditionis, ordinis aut status existant, ab Apostolica Sede indullum existât, quod excommunicari aut interdici nequeant vel suspendi per Hueras apostolicas, non facientes plenam et expressam de indullo hujusmodi inentionem, proviso quod hujusmodi fructus, redditus et proventus in alios usus quam in opus predicte fabrice minime cenverlanlur et quod dignitates, prioratus et bénéficia supradicta debilis non fraudenlur obsequiis et animarum eura in eis, quibus illa i[m]ininel, nullatenus negligatur. Nulli ergo, etc., nostre concessionis, etc.. Dat. Laterani, xvi kalendas decembris, anno primo ^
4 . Les Registres de Benoit XI, recueil des balles de ce pape, publiées
Cependant rédifice dont on avait entrepris la construction dans de si grandes proportions n'arrivait pas encore à sa fin; et un certain nombre d'années après, Jean XXII et Bernard de Farges, archevêque de Narbonne de 1311 à 1341, renouvelèrent, en 1335, le statut de Maurin ^
Cent ans plus tard, en plein quinzième siècle, une bulle du pape Eugène IV, du mois de juillet 1436, octroyait de nouveau des indulgences à ceux qui contribueraient par leurs offrandes à la réparation de Téglise cathédrale détériorée par les tremblements de terre ^, Ces lettres, encore plus que d'autres qui les avaient précédées, témoignent de l'admiration que provoquait l'œuvre imposante et somptueuse de la cathédrale de Saint-Just (in suis structuris et edificiis mirifico et sumpiuosissimo opère edi/îcata). Mais ce même siècle qui clôt le Moyen-âge ne devait pas voir, non plus que les suivants, l'achèvement de cette grande entreprise. Dans le dernier quart de ce siècle, Raynaud de Bourbon, archevêque de Narbonne (1473-1482), s'occupa lui aussi de réunir des sommes nécessaires à l'exécution des travaux de la cathédrale. Par ses lettres en date du 21 février 14S0, ce prélat continua le droit d'annate sur la moitié des revenus de tous les bénéfices de la ville et du diocèse jusqu'à complet achèvement de
ou analysées d'après les manascrits originaux des Archives du Vatican, par Ch. GranJjean, 4*' fasc., n» LU, col. 61-62 (4883).