Recueil des historiens, t. XX, p. 547 b
DU MUSÉB BRITANNIQUE. 7
cedens Robertus pacem cum rege, qui sustinebatparteinburgensium, composuit, et sic episcopatum absolvit. (Fol. 5j v*.)
De pareilles variantes justifieraient la publication de la chronique contenue dans le ms. cottonien ; mais cette chronique tire sa, principale valeur d'un grand nombre d^articles, tout à fait nouveaux et dont la rédaction ne saurait être attribuée qu'à un Parisien. Le caractère de plusieurs détails qui y sont relevés nous autoriserait, jusqu'à un certain point, à la placer en tête de ces journaux parisiens, dont le xv® et le xvi^ siècle nous ont laissé des exemples célèbres. On y trouve, en effet, non-seulement la mention des événements politiques et religieux, mais encore celle des cérémonies qui avaient frappé l'imagination populaire, des intempéries des saisons, des épidémies, des disettes, des exécutions, etc. Je citerai comme exemples quelques passages relatifs à l'élection, rintronisation et la mort de plusieurs évêques de Paris, à deux actes des prévôts Etienne Boileau et Renaud Barbou, aux fêtes de la Pentecôte 1267, au supplice d'un juif, à la chute du gibet de Paris, à une inondation de la Seine, aux prédications d^un dominicain italien, et à Parrivéeà Paris du fils aîné de Henri III^ roi d'Angleterre. •
Anno Domini u ce xlix, Guillelmus de Alvernia, Parisiensis episcopus, migravit a seculo in die Ramorum palmarum. Eodem anno fuit episcopus post ipsum magister Galterus de Castro Tierrici, qui vixit episcopus per xvii dies, nec unquam missam celebravit episcopus.
Anno Domini m ce Lnii, ad nativitatem Béate Marie virginis, rediit rex Ludovicus Parisius de partibus transmarinis, et ad festum beati Nicholai subsequens fuit rex Anglie Parisius.
Anno Domini m cg lv, fuit Edoardus Parisius die dominica post festum beati Martini.
Anno Domini m ce Lvn, circa festum béate Marie Magdalene, va^luit bladum Parisius xxviii solides.
Anno Domini m ee Lvm fuerunt vinee gelate, et fuerunt vindemie circa festum omnium sanctorum.
In Paschate etiam post fiiit maxima mortalitas Parisius, et ante» quam essent vindemie fuit vinum ad inio'' denarios per totum Parisius.
Anno Domini m ce lix, in crastino béate Katherine fuit Henricus, rex Anglie, Parisius, et tune fuit pax reformata et firmata inter ipsum et Ludovicum, regem Francie.
Anno Domini m ce lxiu venit primo Parisius de nundinis Lati-
gniacensibus homo quidam qui clamât : c Ite dédie custodi manum.»
Anno Domini m ce lxv liierunt prohibite monete circa festum sancti Johannis Baptiste.
Eodem anno, die tercio ante festum beati Dyonisii, fîierunt porcelli banniti * de Parisius per prepositum Bibe Aqua[m].
Anno Domini m ce lxvii, die Penthecostes, tenuit rex Francie Ludovicus maximum festum Parisius, et ipsa die fecit Philippum, filium suum, militem cum ducentis^ aliis militibus bonis viris, quorum major pars vigilavit in ecclesia Béate Marie Parisiensis cum dicto Philippo in vigilia, et in die illius Pentecostes, ob reverenciam dicti régis et ejus filii et honorem, fecerunt cives Parisienses, tam divites qiiam pauperes, maximum festum, habentes quilibet vestes novas, coloris diversi, incedentes per Parisius ad processionem quilibet de quolibet ministerio , cum pari suo , habentes quilibet coram se cereum grossum ardentem, facientes taie festum quod nunquam fiierat Parisius factum taie. Eodem die, predicavit Rigaudus', Rothomagensis [archijepiscopus, de cruce, in insula Béate Marie Parisiensis, ad quam ibat tune populus sine aquà et sine nave, présente Symone, legato Francie, a quo legato idem archiepiscopus ipsa die [crucem] tran[s]marinam peciit et recepit, ibique similiter accepit crucem rex Navarre et multi milites, ac eciam Girardus abbas Sancti Germani de Pratis, et multi alii.
Anno Domini m ce Lxvm, idibus junii, obiit Reginaldus de Corbolio, Parisiensis episcopus, qui per xviii annos episcopatum rexerat et obtime episcopale offîcium adimplevit. Die vero Mercurii in octabis Assumptionis béate Marie subsequentis, Stephanus de Aurelianis, cancellarius Parisiensis, regens actu in theologia, de communi consensu capituli, in Parisiensem episcopum est electus, in festo sancti Jeronimi presbiteri, unacum episcopo Meldensi, qui fiierat archidiaconus Meldensis, est Senonis consecratus. Die autem Dominica ante festum beati Dyonisii sequens, deportatus fuit ab ecclesia Béate Genovephe magne per Sanctum Stephanum de Gressibus et per vicum Sancti Benedicti usque ad ecclesiam Béate Marie, in qua honorifîce est receptus. Die illa fecit turpissimum tempus, et fuerunt fratres Predicatores et fratres Minores, fratres Sancti Maturini et universitas magistrorum Parisiensium cum grossis cereis ante dictum episcopum ad processionem, ab ecclesia Sancte Genovephe usque ad ecclesiam Béate Marie.