ALI ABBAS. CONSTANTIN

(Édition de Lyon, 1523.) (Dans les œuvres d’Isaac, éd. de Lyon, 1515.)

Et quoniam medicine artis scientia Cum oporteat medicum rationalem

inter excellentiores est artes, ceterisque maior utilitate et maiorispericuli, maioris etiam utilitatis propter omnium ad eam hominum necessitatem , camere (!) eius librum volui disponere in arte medicine colligentem omnia quibus indigent medici alii, que in custodia sanitatis in sanis et eius reparatione in egrotis, cum nullum alicuius priorum aut modernoruminvenerim medicorum librum completum omnia continentem necessaria ad huiusfinem artis et scien- Uam eius,

Magnus etenim Hypocras qui ante hanc artem fuisse perhibetur et primus qui eam litteris mandavit, multos edidit libros de unaquaque huius scientie specie, quorum unus est continens eorum plura que ars requirit ista necessario in custodia sanitatis et morborum regimine

rerum naturalium , et non naturalium necnon moralium tractatorem esse, constat quia in omnes incidit diversis cogitationibus omnibus subjici. Unde ego Constantinus tantam hujus artis utilitatem perpendens, Grecorum et Lati- | norum Yolumina pércurrens, cum licet multa essent, nec tamen introducendis ea sufficere viderem, recurri ad nostros veteres seu modernos; revolui etiam ΕΓ Hippocratem in hac arte maximum et Galienum et de novis Alexandrum, Paulum quoque et Oribasium.

Sed Hippocratem in Aphorismis gloriosissimum et in alüis libris huius artis tractatorem precipuum solum imitari volui qui adeo obscurus atque brevis extitit ut multos iam ab bac utilitate reppulerit.

Ψ. ac medela, dictus afforismorum liber.

᾿ς Etesset quidem facile hos in unum om- … nes colligere corpus libros ut sit unus - liber omniumque eorum que ad huius perfectionem desiderantur artis -continens, nisi quod tanta utitur brevitate ut multe eius sententie tanta celate sint obscuritate ut longis exemplatione et expositione ad earum intellectum lector egeat. |

At vero Galienussapienset priorinter ceteros, ac probus, et in hac eminens arte multos et ipse edidit libros quemque eorum cuique scientie hoc (sic) separatum speciei, prolixiorafaciens verba propter ea que explanationi necessaria erant et inquisitioni ac etiam demonstrationi. Sed ad ea que ab adversantibus veritati dicuntur destruenda insectatus est sophistarum tramites, nec apud eum inyvenio volumen, in quo omnia sint que necessaria sunt, autad finemiüntentionis perveniaturpropositein hacartepropter eam que supra dicta est causam.

Fecit et Oribasius librum et Paulus alium proposuitque uterque suo ostendere in libro quecunque necessaria es-

ent, invenique Oribasium defecisse in

ro 8110 minori quem ad filium conscriit Anthasum, et ad hominum commu- nes; multa quibus non tenetur medicus ponens, nihil de naturalibus dixit, pretermittens causas multaque alia que intellectum confirmant discipulorum. In . libro autem quem ad filium scripsit Statium sub noyem sermonibus nihil omnino de rebus dicit naturalibus que sunt elementa, complexiones, humores, virtutes, actiones spiritus, nisi admodum paucum, nec aliquid chyrurgie duobus in his induxit libris. Magnus autem eius quem ad reginam in septuaginta scripsit sermonibus usque in hec tempora non invenitur liber, nisi sermo Unus, expilationem continens viscerum.

es See

Galienus de rebus singulis singula volumina fecit : assidua enim terminatione verborum et cavillatione et diversarum questionum argumentatione CLX fecit volumina eademque maxima quorum prolixitate multi quoque tedio sunt affecti. Vix enim tantum XVI volumina leguntur que sunt Phironton, hereseos medicorum! particula 1, Microtegni 1, Pulsuum nunores particule IL, Epistole ad Glauconem IL, De elementis I, De complexione III, De virtutibus naturalbus IL, De anatomia V, De morbo et accidenti VI, Megapulsuum XVI, De interioribus membris XV, Criseos IIL, Ymeracriseos LIL, De febribus Il, Megategni XIV, De regimento sanorum 1115.

Oribasius in libro De republica ad Immensum ὅ flium suum nihil teligit naturalium, de aliis véro parum. Scripsit quoque alterum ad quemdam Statium filium suum similiter in IX particulas divisum , in quo parum profuit, quia de naturalibus nihil scripsit ibidem , id est

} I faut sans doute lire peri hereton, id est, peri hereseos med, , conject, confirmée par le ms. 6887.

2 Cette énumération fort intéressante pour connaître l’élat des études médicales du temps de Constantin manque dans Ali Abbas ; il me faudrait plus de temps.et d'espace que je n’en ai aujourd'hui pour la commenter dans tous ses détails ou pour la rectifier dans quelques points.

3 Suidas nous apprend qu'Oribase avait écrit un livre Περὶ βασιλείας. Était-il question de médecine dans ce livre? Peut-être Constantin aura-t-il voulu parler du livre ad Eunapium ; mais, entre Eunapium (qui d'ailleurs était l'ami et non le fils d'Oribase) et Immensum ou Enthasum d'Al Abbas, il y a une grande distance, et je ne sais co qui #e cache sous celte transcription horriblement corrompue,

JON το,

Paulus quoque in libro quem scripsit in septem sermones diviso et ipse quoque que hanc querenti artem necessaria essent voluit ponere, nec aliquid nisi admodum parum de rebus meminit naturalibus ; causas autem et signa omnesque medele species ad liquidum prosecutus est, curamque manus, nisi que ea que dicit minime, doctrine prosequitur ordine. Modernorum quoque cuiusque librum non invenio omnia buius artis continentem necessaria |.

celtes ὁ ὁ 51e οῦ τοῦδ οἷο. «Ὑοὺν οἷν 9 ον ete tete ere.

Nos hoc nostro in libro omnia que necessaria sunt tum ad sanitatis custodiam, tum ad morborum dicemus medelam, passionum naturas, causas et accidentia illa sequentia, signa quoque quibus significantur, quibus omnino sapiens et peritus sufliciens sit medicus, medelam quoque et curas cum cibis, cum medicaminibus in quibus cecidit experientia, queque elegerint priores, que etiam apud eos verissime probata sunt, utilitatis que huius modi non sunt refutans. Adhibui autem pluribus in locis Hypocratis testimonium et Galieni qui in hac priores arte floruerunt maximeque regulas et normas propositionesque, quibus sillogistici et rationales utuntur, et super eos surgit nostra constructio et in sanitatis custodia et in morborum medela. Medicamina autem ea posui quibus in quarto utuntur medici climate et Harac et Feresie (?), quorumque experientia verificata etiam utilitas, multiplicata in unoquoque morborum, cum sint permulta medicamina quibus

1 On lit ensuite Ja critique des ouvrages composés par les médecins arabes. Notez qu'il n'y a aucune trace de cette partie dans la préface do Constantin,

elementis, complexione, humoribus, membris, virtutibus, actione, spirilu.

In alio vero volumine LXX particulas continente vix aliquid invenitur naturale, nisi interiorum membrorum in una particula, ubi nominatur anatomia.

Paulus quicquid scripsit bene scripsit, sed naturalia omisit et libros male ordinavit. Alexander similiter.

Ego communi consulens utilitati scribere tantum necessaria disposui in sanitate sanorum custodienda et in infirmitate medicanda. Dixi quoque morborum causas et eorum naturas et significationes et accidentia; infirmos enim curare his ignoratis est impossibile. In multis tamen locis testimonia introduxi Hippocratis et Galieni ab ipsis experimento comprobata et rationibus de dieta et medicaminibus confirmata. In pluribus vero locis multa dicunt de medicinis

.que nostro tempore statuimus non se-

qui, utpote in IV climate constituti, id est in quarta parte mundi. Hippocrates precepit in Peritoneon noxomaton (sic) in solutione ventris helleboron nigrum dare pleureticis; Galienus et quidam alïi in egritudine acuta aquam mellitam.

Nos vero pro mellicrato syrupum violatum vel rosatum consuevimus dare in acuta egritudine et solvimus cum casia fistula, manna, oxifenicia violata et similibus ; auctoritatem tameu non fran

gimus cum precepta sequamur, sed situs regionum consideramus.