PRE
PUE DICTIONNAIRE
lui répon<loient on répétant co qu'elle aroit chante : Sumpsit Marin tympanum in manu sua, rgrcsstrquc sunt omîtes mulieres post eam cum lympnnis et ehorit, quibus prœcinebul ,
dicens : Canif mut Domino gloriose ( Exod .
xv. 20) ; où l'on voit qu’au son de l'instrument qu'elle a voit en sa main, elle cliantoit la première, prcrcinebat ; et c’est de là qu’est venu le nom de praeentor , qu'on donne à celui qui chante le premier en chœur; et succcntor étoil celui qui répétoit en chantant après. » {Commentaire historique sur le Uréviaire romain ; Paris, in-12, 1727, loin, i", p. pu et 105.)
— On lit dans le Martyrologe de l’Egliso d'Orléans, arrêté en l’année 1023, et signé de tous les chanoines capitulaires : In [estis annualibus cantor prœcinit in utrisque Yesperis , Matutino et Missa: succcntor vero inauplicibus'; et deesse non possunl officio nisi de licentia capituli. Le chantre et le sous* chantre en prêtaient serment à leur récep* lion. ( Cité dans les Voyages liturgiques , p. 192.)
— Missarum ac tolius officii il teint canlum apprime ecire, eumdemque tam in choro quant extra c horion secundam prascriptum proprii minuits, breviarii ac or il mur il normam diriger c , incitatoria, antiphunas, nec non psalmos, rcspoiuorioritm versas, hymnosque canlarr, rel saltc/n incipercac prœintonare ; psalmodiant item , tel nimis elecalam, tel nimis depressam ad ordinarium lonum redacere, ac discordantes ad concordiam recocare. Ejusdem psalmodia pausas convenienles jtsxla gualilatem ac festorum solemnitatem ordinare ; eos qui in choro aliquid tel extra chorum cantahsri sunt congruo tempore prœmonere, ne tel ipse rel alius in aliquo errel, aat lempae praveniat aut cunctetur. {Rit. eccl, Laudunensis, part. IV, c. I.)
Dans Du Cange : Le conccntor est donc le chef de chœur, celui qui fait coucordcr les deux côtés du cliceur.
PaécuxSTAE, Précestecr, Pris ch astre. — 2n charte mm. 1469. Kx Chartul. 21 Corh., fui. ]32 Vénérable personne maislre Nicole de Conly, docteur en décret , pr incitantes et chanoine d'Amiens.
Pracenioria. — Dignitas pracentoris , apud AnxcLPHL'M Loxoviensem, in Epist., p. 59; et in charta auu. 1332, iu Tabull. Uellon. lîadem.
Praeentura diciiur apud Hcaoseu Flaviniacensoiu, p. 261, charta Kvrardi Ambianensit episcupi, ann. 1219, qua pracentoriam erigil iu sua Kcclesia. Sic autem dielincta sunt dictorum personaluum ( cantoriæ et præceutoriœ) officia. Praeentor proximum stallum post decanum, cantor proximum stallum post pracentorem habebunt.
Praeentor in tuperiori stallo canonicos instaUabit, cantor in inferiori. Uterque dabit regimen duarum echolarum can lus. Juritdiclio puerorum commuais erit utrique. Communi consitio récipient in choro pueras.
IJterque polerit eucere delinquentem ; ejectut ab uno non introducetur ab alio , niai ejicien. tie la tisfecerit arbitrio. Praeentor audiet a
pueris id quoi! drbent cuntare. Cantor etiam pro excetstbus tuis te rberabit. Praeentor et cantor simul regent ehorum in Naticilate Domini, in Epiphanie, in Paecha, in Ascensione, in Pcntecoele, etc. In aliie duplicibus cantor cum uno de canonicie regel ehorum in ordinibus, in consecratione Chriematie, in benedictionibue abbatum. Praeentor ehorum regel in synode. Prima diee est pracentoris ; secundo cantons. Praeentor officium anni pranuntiabil, et in iit omnibus, si aller absent fuerit, ilte qui praeens erit eupptebii drfec(um. Cantorie erit teribere labulam cantorum, etc.
Do oflicio pracentoris açunt prœterca «t«tuta Eccleeia Lcichrfcldcnste in monastico anglic., tom. 111, p. 241.
Voir dons le livre doM. A. de LaFage, intitulé De la reproduction des livrée de plainchant romain, des détails curieux sur les fonctions des préchantres, avec celles îles autres dignitaires qui dépendaient du premier, p. 58 et suivantes.
Pracentorissa. (La même dignité conférée aux femmes) in monasltriit eanctimonialium, ex charta ann 1420, in Tabul. S. Y tel. Massitt. (do Saint-Victor de Marseille).
Prœcentria , in mnnaeteriissanctimonialium.
Vide Staluta ordinis de Sompringhum, p. 767.
Pracenlrix, eodem sensu, in sententia arbitrait ann. 122t, inter archiepisc. Arelat. capitulumque et monasterium S. Casarii ex Schadis prat. de Mazaugues : Juraverunt S. cellararia et Florentin eacrislana, et Berengaria pracenlrix in animas ipeius abbalissa cl conrenfu». (Ap. De Canes.)
t’anirix (cantonna) , dignité do chmitro conférée aux femmes. C’est celle qui impose le chant, et qui préside aux cantatrices dans les couvents do religieuses. Ap. Du Canes. Pelrus Abelardus, p. 155 : lYmtrix loti choro proridebit et dirina disponet officia, et de doctrina cnntandi tel legendi magisterium habebit, et de ri» qua ad scribendum pertinent rel dictandum, elc. Vido Vilain U. Margarita llunguria, cap. 64 et Révélât. S. Gertrudis, lih. i, cap 4 ; lib. V, cap. 6.
PllfiFACE. — Celto partie de la messo est ainsi appelée parce qu’elle précède lo sacrilice, la consécration, dont elle est une préparation. De IA vient qu’Alcuin dit : Hue usque prafatio, id eet.praloculio etnlloculio pouuli.hincseqiiitur exhortatio, sursum corda, {lib. de dit. officiis) et ügutio : Prafatio, quod praeinitur ante eaernmentum corporit et sanguinie Christi. Plusieurs ailleurs font remonter l’usage de la préface jusqu’aux apôtres. Le chant do la prélace est un des plus majestueux de la liturgie. Ce doit être aussi un des plus anciens. Mais on ne peut se permettre aucuno conjecture A l’égard d» sou origine.
« Les Grecs n’ont qu'une préface. Les Latins en ont eu, depuis le vr siècle jusque vers la fin du xr, do dillérentes presque pour toutes les fêtes, dans lesquelles on marquait on peu do mots lo caractère du mystère ou de la l'Ole, pour les actions de grâces
IXIE
nr. plain-chant.