EPISTOLA

ratioiii consentaneum sit, majorem incidenliam minuere reactionem. Sed hsac dubitatiunculœ meœ forte ex tuis non satis intellectis proficiscuntur. Ego crediderim ad cohâesionem corporum efficiendam sufBcere partium conatum ad se invieem, seu motum, quo una aliam premit. Quia quœ se premunt sunt in conatu penetrationis. Conatus est initium penetratio unio. Sunt ergô in initio unionis. Quse autem sunt in initio unionis, eorum initia vel termini sunt unum. Quorum termini sunt unum seu 'zk itryiawh^ etiam Âristotele definitore, non jam contigua tantùm, sed continua sunt et verè unum corpus, uno motu mobile. Has contemplationes, si quid veri habent, non pauca in theorià motus no* tare facile agnoscis. Restât probem, quœ se prêtai unt, esse in conatis penetrationis. Premere est conari in locum alterius adhuc inexistentis, cona« tus est initium motus. Ergo initium existendi in loco, in quem corpus conatur. Existere in loco in quo existit aliud, est pénétrasse. Ergo pressio est conaïus penetrationis. Sed hœc à te, vir magne, exactiùs dijudicabuntur, quo in examinandis demonstrationibus nemo facile accuratior.

Quid verô de cil. 8. 8. Hugenii et Wreni circà motum tbeorematis sentis? Quid de Mesolabo doctissimi Slusii? De origine fontium addam, quod succurrit : Tua est et acutissimi Isaaci Yossii de origine eorum sententia, oriri ex aquà pluvià vel nÎTali in montium caverois collecta; et sanè magnam par* tem ibi nasci largior, non omnes cujus rei sequens non procul Moguntià experimentum non itàdudùm cœptum accipe : fontem quemdam novum repertum dominus fundi perficere cogitabat. Jubet igitur,

490 AD HOBBEStUM

lutum omne efTôdi : quo facto, irt arenam incidU nullius sensibilis humidildtis ; fons plané evanuit ; mane locus vaporibus è sabulo assurgentibus appletu8 erat^ luto ergô rursùm supejecto et solidato fons rediit, quod videtur confirmare sententiam Basiln Valentini, magni inter chymicos nominis scriptom, vaporibus fumisque è terrœ penetralibus surgentibus, et fontes et metalla mineraliaque gigni^ illas verô exhalationes ad continuandam naturae circulationem, aère (ex exhalationibus) et mari (è fon* tibus colleeto) in ten*am redestillantibus matri Buae reddi, solîs prius sulphure repetendi aliquandô, cùm novam in terr» visceribus reactionem sive diBplo-> sionem fecerint, ascensus causa, imprsegnatas.

De cœlero utinàm post opéra tua édita specilegium adhùc aliquid meditationum tuarum sperare liceat , praeserlim cùm non dubitem , tôt novorum experimentorum, quot ab aliquot annisvestri alîi* que sanèegregii prodûxere, plerorumque excogitatas te rationes habere, quas non perire intei*est generîs humani. De nalurâ mentis utinàm etiam alîquod dîstincliùs dixisses! Quanquam enim rectè definieris sensîonem reactionem permanentem, ta* men, et paullô anlè dixî, non datur în rerum merè corporearum natura reactio permanens vera, sed ad sensum tantùm , quœ reverà discontinua est, novoque aliquo externo semper excitatur . Ut proindè verear, ne, omnibus expensis, dicendum sît, in brutis non esse sensîonem veram, sed apparentera, non magis quàm dolor est in aquâ buUiente : et veram sensionem, quam în nobis experimur, non posse solo corporum motu explicari.PrflBsertim cùm illa proposîtîo: « omnis motor est corpusi » quâsficpè

BPISTOLfi. 1 91

uteris, non sit, quod sciam, unqnàm demonstratus. Sed quousquè te nugis meis onerabo ? Desinam igi^ tur, cùm illud testatus fuero, et profiteri me passim apudamicos etDeodante etiam publiée semperpro* fesâurum, scriptorem me, qui te et exactiùs et cla*^ riùs et elegantiùs philosophatus sit , ne ipso quidem divini ingenii Gartesio demto nosse nullum. Idque me, amice, opture, ut quod Cartesius tentavit magls, quàm perfecit, felicitati generis humani infir«* manda immortalitatis spe, tu qui omnium morta- Hum optime poteras , consuluisses. Cui rei Deus te quàm diutissimë servet. Yale faveque.

Mogunt. 15-22 jul. 4670.

Yir amplissime, Cultori nominis tui

GOTTFREDO GuiLIELMO LbIBNITIO i. U. D. et GonBil. Moguntino.

Yiro A M. P-

D* THOUiE HoffîESlO PhiioBopho ÎQ paucis magoo.

Lutetiœ Parisiorum, 167 . .

lUustri Yiro THOiifi Horossio 6. G. Leibnitius S,

Non tam miraberis, credo , vîr clarissime^ compellarite abignoto, suetus ad omnia humanitatis officia, quàm à me, id est, quandô nullâ aliâretibi cognilus sum, ab harum litterarum auctore, quas non diffiteor rudes, neque te dignas : addo et festi-* natas, quod non negabit lator earum, vir optimus, qui eodem mecum hospitio Parimis aliquamdiù usus, pridiè abitus sui inter cœnandum roga?it, haberemne aliquid perferendum ad te t nam ali<^

192 ÀD HOBBBSIUM

quoties jam antè tuum nomen inter nos frequentatum erat multo cum honore, quem virtutibus fuis debere constat. Ego eo Te] ut ictu excitalus, cùm ille praesertlm professus esset» notitiam tecum jam à multo tempore contractum , impetum scribendi de improviso sumsi , de quo prout videbitur statues^ nam si notitiam meam rejicis, non yitabis cultum. Equidem diù est, quôd scripta tua versavi, digna seculo t digna te\ qui primus illam accuratam disputandi ac demonstrandi rationem veteribus vel per transennam inspectami in civilis scientiœ clarâ I uee posuisti . Sed in libello de Cive te ipsum superasse videris, iis rationum nervis, eo sententiarum poodere, ut ssepè oracula potiùs reddere, quàm dogmata tradere credi possis. Ego quem neque paradoxa déterrent, nec novitatis illecebrae abripiunt, credidi operse pretium me facturum, si ipsas fîlenas interioris doctrinse tuœ radicibus scrutarer, neque enim ad conclusiones resistere meum est , neglectis demonstrationibus, quibus ab auctore muniuntur. Principio igitur à naturae humansa contemplatione orsus, illud observo, non hominibus minus quàm bestiis impetum quemdam esse in obvia quasque appetita involandi; banc spem solo metu frenari, quem facere possunt tôt aliorum concurrentes in idem vires. Nam cùm illud posuisses, îd cuique jus esse , qiiod necessarium factu videatur ad incolumitatem tutandam, et unumquemque ne* cessitatum suarum judicem statuisses, facilicondudisti, justum omnibus in omnes bellum eo rerum statu consecuturum. Quod cùm internecinum esset futurum eft virium paritate^ ut fortissimus à debi* lissimo ocddi possit, indè pacis consilia agitari

EPISTOtA. 4 93

cœpta. Hactenùs nihil habeo, quod resistam, neque eoim illud objiciami ferendas potiùs hujus vitae injurias quàm periculo futurse repellendas , quseque alia Theologi ac Jurisconsulti in te congressere; satis enim video , demonstrationes tuas esse in geometricà universales et à materià abstractas, quare, etsi cuique jus tribuis^ quidvis faciendi sui causa, non negas, si quis sit Omnipotens, si qua futura yitaprsemiis pœnisque destinata, non tàm veritatem theorematum desiisse, quàm applicationem cessare; incolumitatem enim cujusque, bis positis, in vit» mêlions expectatione sitam; et justum fore, quidqoid cuique ad eam obtinendam utile videatur ; denique neque hujus vitaa defensionem jure divino denegatam, etsi desinat in eâ consistere summa rerum.

niud erg6 qusarendum est, quft ratione pax inita firmetur, nam si nuUa est pacis securitas , restât status belli et jus cuilibet adversarium occupandi. In eum erg6 usum Respublicas, ais, inventas, quse mutuo complurium consensu armatœ, tutos omnes praestare possint. Etsi autem videaris ^sserere, jus omne à subditis in Rempublicam translatum , rectè tamen alibi agnoscis, etiam in Republicà jus restare, consulendi rébus suis, ubi periculi metus, sivein Republicà sive ab ipsâ Republicà immineat ; quare à quis jussu eorum, pênes quos rerum summa est, ad supplicium trahatur , jus ipsi utique esse miscendi ima summis, salutis causa ; sed cœteros ex vi prions pacti, quietem rectoribus debere. Sed quaero à te, V. G., nonne fateberis non minus in Repu* blicà, quàm in statu illo rudi, quem naturalem vocas, suspicionem validam periculi ingentis justam

194 AD HOBBUIIJtf BPISTOUB.

esse praeyeniendi mali causam ? Quèd si ergo pianirestè appareat innoceotes plectit si saspè, si indiscriminatum sseyit tyrannus, non diffitibere opiaor, jus esse, ex tuse quoque phîlosophise decretis, coeundi in fœdera illis qui periculi propiuqui videntur. Nam illud tibi facile assentior, plebem promiscuapi rectiùs facturam, dum vivere commode Jicpat, indignationi suae aut miseratiooi aliisque animi motibusy extra metum, posthabeat quiet en) suam. Quare summa eorum omnium , quaeque summà potestate tu te concludis, hoc redire videtur : in Republicâ neque tam facile, neque ob suspiciones tam leviter abrumpendum fœdus, quoniam major in eo securitas prsestetur : ut major longe Christianorum yeterum patientia fuit, qui quanidam, ut ita dicam,i^ resistibilatem tribuebant Reipublicae.