DUBIUM

Pro multitudine lapidum ABC, débet priùs inkelligi lapis A vel B vel G. At non idem est in animfl, quœ cum aliis animabus non constituit corpus. Et videtur aliquid difllcultatis esse in hftc ratiocinatione. Dantur in universo aggregata substantiarum corpora. Ergo datur necessariô aliquid, quod sit unica indîvisibilis substantia. Etenim tune consequi légitimé inferretur, si hœc unitas intrinsecè tanquàm pars hujusmodi aggregatum componeret. Nam hoc unum substantiale non constituit intrinsecè aggregatum, nec est portio aliqua, sed omninà essentialiter diversum intelligilur. Quomodô igitur requiritur ut subsistât hoc

aggregatum.

OBQIiAAATIO.

Non dico corpus (Mmiiioni ei animabusi neqae aninmrum aggi^gato oorpus oonaUtui, sed sobstantiaruâii Anima autem propriè et aecuratè loqiiendo non est aobëtafitia, aed forma stibslantiaiisi seu foi*Bia primitiYà innislenanbalantiœ primua actua, prima facultaa aolitai Yia àutem ar^ gumeiiU in hoo consiatet) quod eorpus non eal aubaUinltaf sed substantiœ seu substanliarum aggregatumi

Ergô aul nulla dalur substantia^ adéoque ned ÉubaUft- Uœ» autdatur aliquid aiittd quàmeorpus^ non tamen constituunt pér modom partis^ quia pats aemper toU hoOiogeiiei est, ëodettl m^b Ut puncta tioh autit paftedlitiëarùin. Iih teritti corpdra otgatliGà dUbatâMIitttlim itt «liqM materie massft inclusârum suhl paH^ë hujua tnaasiB. Ità iii piadei insunt mulli piscéa; ék hUMOf ëUjUsque piseia ruraûs est qualls pisciriâ tid^dath^ iti quft ¥t)IUt «lit pisces aùl atii generia animalia stàbuldtilUr^ et ilà pot*rd ib itlfltlilOiit. nbH que igitur in malerià sunt substantiœ, ut iii litiéfl |>uncta. £t ut nulla datur purtio Une®, in quà non sint infiniti puncta, ilà nulla datur portio materiœ, in quà non sint iofii\\M Bubstatitiœ. Sdd quemadmodùkn non punûldm est patis Une»» sed linea^ in quà est puncttim ità quoque aûima non est para materi») sed corpus eui ineatt An Yerô diei possit animal ease partem tnatèriss, uti piaeia est parspiacinidi vrmetitùmgregiaconaideratidum. Etterôai animal cmei^ piatur ut rea habena partes^ id est ut corpus aiiiiiM pl«^ ditum^ difisibiiei destru(itibile , conbedam eaae parlem materi», cùm omnis pars materiœ hàbeal pÉlrfcési âed non concëdan) esae substantiam neque rem ifidestroéUbileai ; idem est de homine; Naiii ai homo sit ipsubi ego neqdedi* vidl neque interire potest» neque para est materie botno^ genea ; sin hominis appellatione inteUigator id quod périt,

LBTTHB9 h PARDBIiLA. 323

botno erit para malerie» ; iliud visrô indeëlruclibilë âieelHr BïAtnky tn^DSi ego, quod pars inûierlm non erit.

Corpus non eslsubstantia, sed substantiœ seli tt^gi^^giiUiffl subslantiambi, crgd Aut bullâ efiUdbëtâtltifl, âut fltiâ quAhi Oorpuâ. Et Vdl iilbii substAtiUâlis Inërit Sdt'poi'lbuâ, ddëd-» qoecorpora eruntpbœnomenàiahtàm, Vël iii côrpofë ôdAlinentursubstantiœ indivisibiles, quœ non sunt ampliùs aggregata. Utique autem substantiœillœ, quarum aggrcgalurri est corpus, vel si ità loqui velit aliquis, componunt. £l si quis talia velit partes appellare, per me licet. Geometr» tamen îis tantum consliluentibus^ quœ toti homogenea snnt^ notnen partis imponunt^ nequepunctumappeliaresa» lent lineae partem.

iMscHtoeh est ifltef felàtiOtleft) Mm ad pUiieta et c6rporis adsubstantias. Ndtii In liheis ihtèlIiglbllIbiiSnUllà est divisio detérmihatà, sed possiblies itlOnitse Ib rëbuâ Ver6 actuales divisiones sunt faclaa, et inslilula resolutio inaleriœ in formas. Quod puncla suni in resolutione imaginarlâ, id animœ in verà. Linea non est aggregatùm punctorum, qoia in lineà non sunt partes aetu, sed materia est aggre^ gatum substanliarumi quia ia materiâ sunt parles actu.

Corpus non est substantia, sed aggregatum substanliarum^ constat eiiim ex (ylaribus realîter distlnelia quettiaditlodûm strues lignorutn, congerles lapidum^ grexi exercttuBi ptseina» ia qu& multi natant piR0a* Et ii&uroquedque corpus aetu dit iaum esl in piuru corpora coDtenta.

Hm tioti danlur subataati»! ilbi bob datur aub8taBtia« Bec diatur Dumeri, nisi aint unitatea, itaqiib Becesse est praater oorpora dari tubatsBtiaa quaadam rerètifaaaaeu indiviaibiles, qUarum aggregatia corpora eoBStUuantuh

Error philosophorum materialium io to est, quod agoita neoeasUate unitatis, banc aubatantiam in materift quiesit ere^ quasi corpus ullum dari poeaet, quod revërà essel uaa aiibata&tia) itaqiie ad atomoa coofugere, tanquàm terminos analysaoa s cùm Umea omne

324 LETTRES A FARDELLA.

corpi^ conttet ex diversis sidistantiis, nec referai, utnim partes cobsreant en non, prsterquàm quod ratio indiviaibilitatîs ia aloanis reddi dod poteet.

Itaque cura omne corpua ait maaaa aeii aggregatum plurium eorporuiDi DuUuDi corpus eat aubatantia, et proindè aubstantia extra corpoream naturam querenda eat.

Est autem substaQtia aliquid verè iinum, indivistbîle, adeoque iDgeoerabile et incorruptibile, quod est subjectum aclîonis et pas* 8ionis,-et, ut verbo dicam, id ipsum quod iotelligo cùm dioo ego (moy), quod subsistit, etsi corpore meo per partes 8ublato> uti œrtè corpus rneum io perpetuo fluxu est, superstile me.

Nulla assignari potest para corpoHs met , qus ad aubaisteotiam mei neoessaria ait, Duuquàm tameo ego sum sine alîquâ materne parte uu'ilft.

loteiim ego corpore organico opua habeo, quanquim oihil in eo ait, quod ait necessarium ad aubsistentiam mei.

Analogum aliquid in omni intelligo animali^ et, ut Yeriw dican, ÎQ omni sulislanlià verà verèque meà.

luûnilx aulem sunt substanti» simplices seu creaturs in quàlibet materi» parliculâ ; et componilur ex illis materia, non tanquàm ex partibus, sed tanquàm ex principiis constitutivis seu requisîtis ioh mediatis, prorsùs ut puncta continui esseotiam îngrediuntur, m» tamen ut partes. Neque enim pare est, nisi quod totî homogeneum est, sed substanlia materis seu corpori bomogenea non est, noo magis quàm Une» punctum.

In omni substantîà nihil aliud est quàm natura ilia seu vis primttita, ex qui sequitur séries operationum ejus internanim.

Ex quolibet atatu aubatanti» seu natura ejua cognoaci poleat aeriea, aeu omnea ejua atatua pneteriti et futur).

Frastereà qusvts substantia involvit tolum unirenum, et cogoiOÊd potest ex statu ejua etiam atatua aliarum.

Diversanim snbstantianim séries perfectè consentiunt inter se» et unaqusque exprimit totum univereum secundùm modum suum. Et in hoc consensu consistit unio animas et corporis, itemque id quod operationem substantiarum extra se appellamus.

Quo perfectior substantia eat^ eo dislinctiùs exprimil uniferauo.

Altéra scheda aie vertit :

LETTRBS A FAROSLLA. 325

Hoc interest inter roodum, quo linea constituitur puaclis et quo materia constituitur ex substaotiis qu« in eà simt, quod puDctonim oumerus non est determinatus, at substantiarum numerua» etai infinitua ait, tamen est certus et dctermiDatus. Neque eoim materia divisa est omnibus modis possibilibus, sed certis quibusdam proportionibus servatis, ut machina, piscina, grex.

Linea non est aggregatum punctoruro» cùm tamen corpus sit aggregatum substantiarum.

Qui atomes stabilivere , videront partero veritatis. Agnoverunt enim ad unum aliquid indiviaibile deveniendum esse, quod sit basia multitudinis, sed in eo errarant, quod unitatem in malerià quaeaivenint^ crediderunlque posae corpus dari, quod verè sit substantia una indivisibilis.

Gonsiderandum, an non debeat aliquid esse in materia praster subslantias illas indivisibiles.