LETTRE AU CARDINAL DU BELLAY

Monseigneur, Si venant icy M. de Saint-Ayt eust eu la commodité de vous saluer à son partement, je ne fusse, de présent, en telle nécessité et anxiété, comme il vous pourra exposer plus amplement, car il me af&rmoit que estiez en bon vouloir de me faire quelque aumosne, advenant qu'il se trouvast homme seur, venant de par deçà. Certainement, Monseigneur, si vous ne avez de moi pitié, je ne sache que doibve faire, sinon, en dernier desespoir, me asservir à quelqu'un de pardeça, avec dommage et perte évidente de mes estudes. Il n'est possible de vivre plus frugallement que je fais, et ne me sçauriez si peu donner de tant de biens que Dieu vous a mis en main, que je n'eschappe en vivotant et m'entretenant honnestement, comme j'ay fayt jusques à présent, pour l'honneur de la maison dont j'estois issu à ma départie de France.

Monseigneur, je me recommande très humblement à vostre boime giacc

et prie Nostre Seigneur vous donner, en parfaicte santé, très bonne et longue vie.

])ç JIctz, ce ô février (1547)

Vostre très humble serviteur,

François RABELAIS, mcdicin.

EPISTOLA AD B. SALIGNACUAI

BERXARDO SALIGNACO s. p.

A JESU CHRISTO SERVATORE

Georgius ab Arminiaco, Rutenensis episcopus clarissimus, nuper ad me misit <i>Xa&v;:\) 'lojjriço'j îsTooiav 'lo'joar.'.YjV rziçÀ a/mquoç. rogavitque, pro veteri nostra amicitia, ut si quando homiuem âfio'TTia'rov nactus essein qui istuc proficisceretur, eam tibi prima quaque occasione reddendam curarem. Lubens itaque ansam hanc arripui, et occasionem tibi, pater mi humanissime, grato aliquo officio indicandi, que te animo, qua te pietate colerem. Patrem te dixi, matrem etiam dicerem, si per iudulgentiam mihi id tuam liceret. Quod enim utero gerentibus usui venire quotidie experimur, ut quos nunquam viderunt fœtus alant, ab aerisque ambientis incommodis tueantur, ajTO -qu'o aûy' k'-aO;;, qui me tibi de facie ignotum, nomine etiam ignobilem sic educasti, sic castissimis divinœ tuœ doctrinaa uberibus usque aluisti, ut quidquid sum et valeo, tibi id uni acceptum ni f eram, hominum omnium qui sunt, aut aUis erunt in annis, ingratissimus sim. Salve itaque etiam atque etiam, pater amantissime, pater decusque patria\ littcrarum adscrtor k'/.z;iY.y.y.oç, veritatis propugnator invirictissime.

Nuper rescivi ex Hilario Bertulpho, quo hic utor familiarissime, te ncscio quid noliri adversus calumnias Hieronymi Aleandri, quem suspicaris sub persona factitii cujusdam Scahgeri, adversum te scripsisse. Non patior te diutius animi pendere, atque hac tua suspicione falli. Nam ScaUger ipse Veronensis est, ex illa Scaligerorum exsulum familia, exsul et ipse. Nunc vero medicum agit apud Agennates. Vir mihi bene notas où (Jià tÔv Af îjocix.îaaaO;!: éatt to:vjv O'.âÇoAo: ây.iïvoç, wç ivjvhÀovti oavat, ~% a£V '.xz^v/.'y. oùx àv3-'.'jTï-|;j.fov. TaÀÀa oï nàvTr) -âvTfo? aOso; (bî oùx àXXoî JctiSnoT' oùôît'ç. Ejus librum nondum videre contigit, nec

hue tôt jam mensibus delatum est exemplar ullum; atque adeo suppfeSsum puto ab iis qui Lutetiœ bene tibi volunt. Vale /.%'. z-j-.j-/ ('^n ZCi-ù.z'. .

Lugduni, pridie calend. decembr. 1532.

Tuus quatenus suus,

Fr. RABEL^SUS, medicus.

EPISTOLA NU^XUPATORIA

EPISr. MEDICIN. MANARDI

F. RAB. MEDICUS ANDREO TIRAQUELLO

JUDICI -EOUISSIMO APUD PICTONES S. P. D.

Qui fit, Tiraquelle doctissime, ut in tiac tanta seculi nostri luce, quo disciplinas omneis meliores singulari quodam deorum munere postliminio receptas %àdemus, passim inveniantur, quibus sic affectis esse contigit, ut e densa illa gothici temporis caligine plus quara Cimmeria ad conspicuam solis facem oculos attollere aut nolint, aut nequeant? An quod (ut est in Euthydemo Platonis) èv -av-i £T::~r,Ô£j;jLa-:; oi a:v çaûÀo'. -o'/Xol. ■/.%'. ojo;voç aç;o;. oi 0= a~o-joa;o'. ô'/J.-yo:, zaî tovî —avrô; àÇiO'.. An vero quod ea vis est tenebrarum hujuscemodi, ut quorum oculis semel insederint, eos suffusione immedicabiU perpetuo sic hallucinari necesse sit, et cœcutire; nullis ut postea colly-riis, aut conspiciliis juvari possint : quemadmodum ab Aristotele in Categoriis scriptum legimus, à~o tjiiv T/,; sçJ''>ç i~'. tt^v aTÉsriCJLV yivîTa; aiTaÇoÀr,, arrô 0= tï;; (jTaoTJScw; ï~<. TTjV k'Çtv aoJvaTov. Mihi sane rem totam arbitranti, atque ad Critolai (quod aiunt) libram expendenti, non aliunde ortum habere istha^c errorum Odyssea, quam ab infami illa philautia tantopere a philosophis damnata videtur, quae simul ac homines rerum expectendarum aversandarumque maie consultes perculit, eorum sensus et animos pra?stringere solet et fascinaie, quominus videntes videant, inteUigentesque intelligant. Nam quos plebs indocta aUquo in numéro habuit hoc nomine, quod exoticam aUquam et insignem rerum peritiam prœ se ferrent, eis si personam hanc y.ai Àîov:-?// detraxeris, perfecerisque, ut cujus artis praetextu, luculenta eis rerum accessio facta est, eam vulgus meras pra?stigias, ineptissimasque ineptias esse agnoscat, quid aUud quam cornicum oculos confixisse videberis? ut qui pridem in orchestra sedebant, vix in subselliis locura inveniant, donec eo ventum sit ut moveant non risum tantum populo ac pueris, qui nunc passim nasum rhinocerotis habent, sed

stomachum et bilem, indigne ferentibus, quod sibi tandiu eorum dolis et versutia impositum sit. Proinde quemadmodum naufragio pereuntibus usu venire didicimus, ut quam sive trabem, sive vestem, sive stipulam semel discissa pessumque eunte nave arripuerint, eam consertis manibus retineant, natandi intérim immemores ac securi, modo ne quod in manibus est, excidat, donec vasto gurgite funditus hauriantur : ad eum pêne modum, amores isti nostri quibus libris a pueris insueverunt, etiam si confractam videant et undequaque hiantem pseudologi.aî scapham, eos sic qua vi quaque injuria retentant, ut si extundantur, animam quoque sibi e sedibus extundi putent. Sic vestra ista juris peritia cum eo evaserit, ut ad ejus instaurationem nihil jam desideretur, sunt tamen etiam dum quibus exoleta illa barbarorum glossemata excutiere manibus non possunt. In hac autem medicinœ officina, quœ in dies magis ac magis expolitur, quotusquisque ad frugem meliorem se conferre enititur? Bene es tamen, quod omnibus prope ordinibus subolevit quosdam esse inter medicos et censeri, quos si penitus introspicias, inanes quidem ipsos doctrinal, fidei et consilii; fastus vero, invidentiœ ac sordium plenos deprehendes. Qui expérimenta per mortes agunt (ut es Plinii querela vêtus) a quibusque plus aliquanto periculi quam a morbis ipsis imminet. Magnique nunc ii demum apud optimates fiunt, quos priscœ illius ac defecatœ medicinœ opinio commendat. Ea enim persuasio si latius invalescat, res nimirum ad manticam reditura est propre diem circulatoribus istis et planis, qui pauperiem longe lateque in humanis corporibus facere institerant.

Porro, inter eos qui nostra tempestate, ad restituendam nitore suo priscam germanamque medicinam, animi contentione adpulerunt, solebas tu, dum istic agerem, plausibiliter mihi laudare Manardum illum ferrariensem, medicum solertissimuna doctissimumque; ejusque epistolas priores ita probabas, ac si essent Pœone aut /Esculapio ipso dictante excepta\ Feci itaque pro summa mea in te observantia ut ejusdem posteriores epistolas, cum nuper ex ItaUa recepissem, eas tui nominis auspiciis excudendas invulgandasque darem. Memini enim et scio quam tibi ars ipsa medica, cui felicius promovendae incumbimus, debeat, qui tam operose laudes ipsius celebraris in praeclaris iUis tuis in Pictonum leges municicipales C-Gij.vriaaT;. Quorum desiderio, ne diutius studiosorum animos torqueas te etiam atque etiam rogo. Vale : saluta mihi clarissimum virura d. antistitem Malleacensem, Mœcenatem meum benignissimum, si forte Stic sit.

Lugduni, m nonas junii 1532.

EPISTOLA NUNCUPATORIA

APHORISMORUM HIPPOCRATIS

Lyon, Sebast. Gryph., 1543, in-iS.

CLARISSIMO DOCTISSIMOQUE VIRO D. GOTEFREDO AB ESTISSACO

MALLEACENSI EPISCOP.