I. n.2,p. li
,n. 23, pat. 120.
Scripturis ac iraditione valeant? Cum propheta clamel :Adlegem magis et ad icstimonium (Isa. fui, 20), ad traditionem, ad Patres; ne, si tu, tneologe, quisquis es, aliqujd evangelicœ prœdicationi addideris, quacunque dignitate fulgena , quoeunque bominum prœsidio fretus, sis licet apostolus, sis licet angélus, ab alla Pétri sede tanquam e cœlo feriaris ac sermoncs lui anatbema liant.
Et tamen illa snblilium arguraentorura inventa rideamus, ipsumquo erroris recludamusfontem. «Nempe,» inquit (407), «actualibus cum venialibus tum eliam morlalibus peccalis subduci, » regno est potins; atque ut verbis clarioribus auctoris utamur, • înnecentiœ persohalis donuin et immunitatis a peccato tantum esi, ut ipsi parvuli miilies cœlo carere malint, quam vel uno peccato involvi; nullusque Cbrislianorum est, cujus non idem votum esse debeat : » quod est vanissimum. Neque enim si vetuit Aposiolus, ne faciamus mala, ut veniant bona (Rom. iii,8j, ideo prohiberepossumusDeum,quominus ex permissis peccatis, pro sua excellentissima poleslale, majora bona aliciat, quam ea quœ auto peccata futura erant : neque proplerea peccatis deleclamur, absil; sed eidem Apostolo dicendi credimus : Ubi abundavit deliclum, superabundasse et gratiam (Rom. v, 20). Nempe ex peccatis meniinimus tantam graliee accpssionem faclam, ut eliam eorum occasione Chris tum babearnus. Nec si Pelrus e lapsu evasit humilior ac deinde» ibrtior atque félicior, ideo liceat noiiis peccatum, innocentiœ, sed uberiorcm post peccatum gratiam minori anleferre, Deique omnia mala ve.rlenlis in bonum exsuperanlissimam prœdicare bonilatem.
De bis ergo argutiis, Beatissime Pater, salva reverentia vestra) apostolicœ Sanctitatis, id merito dixerimus : Telas araneœ lexuerunt (Isa. lix, 5), quibus imbecilles animascaperentur, Neque enim quod peccatum toto animo horreamus , ideo invidere debemus aut Deo liberalitatem suam, aut nobis felicilatem nostram : nec prohibere quis {lossit, quominus cum Eeclesia concinamus laetum illud ac faustum : Félix culpa ! et, O vere necessarium Ada) peccatum. %
Hœc vera,hœc piasunt; non ex recentibus novœ pietatis ducta commentis, sed ex veris libus Cbrisliani aposlolicique spiritus.
Quod autem loties parvulis immunitas a peccato, ipsaque adeo innocentia tribuatur, intolerabile credimus : vanaque erroris excusalio est, quod illa innocentia novo atque ambiguo nomine personalis vocatur (408).
Neque enim parvulorum per.-ona innocens est, ad quam peccatum ipsum quod est mors anima} transit, ut est in Arausicano secundo, ac postea in Tridentino concilio defini-
:) foid., p. 120.
(508) tiod. dhs., % 1, n. 13 ci -23, p. 48 cl 120.
PART. XIV. LETTRES DIVERSES
Mm (409). Non, inquam, persona innocens est, eo q-uod carrât peccatis propria volun- »ate contractis : imo vcro peccatrix, quœ sub ira Dei atque in polestate lenebrarum nascitur, quœ exorcismis exsuillalur, quœ aqua mundatur : valolquo omnino illud, quod a sancto Augustino synodus Tridentma deprompsit (410), originale peccalum non ulique nohis esse extianeum; imo ut origine unum, ita propagatione unicuique esse proprium ; nec nisi inhœrente et proprid sancti'ate purgandum.
Ejicite ergo , Beatissime Pater, ex Ecclesia Dei, cui pari integritate ac poteslate jiraesidetis, dégénères mollesque sententias, quœ pielalis speeie viin ipsam pietaiis infnngunt. Neque enim dissol vit, sed implicat nodos, qui liumanis affectibus exilibusque arguliis magis, quam Ecclesiœ traditione ducilur. Necsemel dixisse conten-
Quam aulem sit immanis 'error, ab inferno ac damnatione absolvere parvulossine Cbri-
sli saeraineuiQ defunctos, cardinalis Bellarmini verbis malumus quam nostris dicere. Qui quidem, ex prœdictis aliisque décrets,
liane sentenliam ab Ambrosio licel Catharino aliisque defensani, non modo faisant, sedetiam hcereticam existimandameiMeconcïti-
dit; et contra, « Fins catiioi.ica teiiendum, parvulos sine baptismo decedenles absolute esse damnatos : nec sola cœlesli, sed eliam isaturali bealitudine perpeluoeariluros, qui nempe sunt eruntque semper averti babiluali 1er a Deo, degunlque ac semper degent in carcere inferno (41T) : » ex concilii Lugdunensis œcumenici decretis, in concilie Florentino repetitis, EcclesiaOrienlali una cum Komana et Occidentali in unam tidem concinente. Ex his igitur aliisve decretis, teste Bellarmino, illi parvuli sub potestale diaboli
tus,eumdem eriVem semper inculccit ma- in carcere inferno, degunl, loco, inquili'418),
gnificenlioribus verbis : cum dona collata parvulis sine Chrisli sacramento decedentibus, ad Christi mérita ac redemptionem pertinere asserit (411) : ut bine quoque vel maxime redempti parvuli censeantur, quod sacramenti redemptionis expertes, nulla in Redemp:oris regno et corpore parte sint.
horrido ac tenebricoso. Quod quid est aliud, quam projici cum damnalis in horrendas illas exteriores tenebras (Matth. vin, 12; xxu, 13), et ibidem esse sub poteslate tenebrarum, quarum id regnum est ?
De atl'eclibus vero illis, quos pios vocant, juval eumdem Bellarminum audire bœc
Quo quid absurdius, et in Redemptorem ip- sancte et graviter disserentem : « Nihil pro
sum contumeliosius dici possit, nos quidem non videmus.
Quoloco idem auctorhocetiam addit (412), non damnari parvulos: quippe qui propter alienum nec personale peccatum damnari non possint. At quis hœc Jocuit? Non certe concilium Lusdunense secundum sub Gre-
desse parvulis jam defunctis misericordiam noslram, et contra nihil eisdem obesse nostrœ sententiœ severitatem : multum aulem nohis obesse, si oh inulilem misericordiam erga defunctos, peitinaciter aliquid contra Scripluras aut Ecclesiam defendamus. Idcirco non affectum quemdam humanum, quo
gorio decimo (413), non Florentinum sub plerique moveri soient, sed Scripturœ, con-
Eugenio quarto (414), quorum hœc fides est, haee definitio : « lllorum animas, qui in actuali mortali peccato, vel cum solo originali decedunt, mox in infernum descendere, peenis tamen disparibus puniendas. » En quo, en quibuscum descendant, qui natura lilii irœ, exosi et invisi, cum cœteris damnatis ad infernum detrmluntur : quos tamen anclor nosternem damnari docet; quasi aliud sit damnari, quam ad infernum descendere : insuper, si Deo placet, palriœ exsilium, favori et gratiœ iram, denique ipsi cœlo infernum anteponit; usque adeo summis ima permiscet.
Quod vero damnari negat, qui a pœna sensus, hoc est, ab ignis œterni cruciatu, passim immunes habeantur; quid ad nos, qui ea de re non contendimus? Consulaut (jui voluerint doclissimum Dionysium Petavium (415) : consulant imprimis eminenlissimumHenricum Norisium (410), aVestra Sanctitate insignis doclrinœ merito, Ciuitianoorbe applaudente , ad summa quœque provectum. Nos quidem hœc prœtermiltiuius, ac Iheologis disputanda relinquimus.
ciliorum, etPatrum sententiam consulere et sequi debemus. »
Atque abfuisse quidem a celeberrimo Sfondrato cardinali banc pertînaciam facile cooiidimus : cœlerum lacère non possumus id, (|uod de sanclo Augustino scribit (419), « nunquam scilicet Augustinum hoc modo pliilosophatum esse: sed in causa parvulorum non nisi ad occulta Dei judicia provocasse. » liœc il le de sancto Augustino, quem in ipso libri titulosuœ solutionis auctoretn prœdicabat. Et tamen postea ejusdem doclrinœ diftisus, ac plus tanlo doctore, absit verbo injuria, sibi sapere visus, hœc subdit : «Nec id ad Augustini inslitutum perlinebat , nec voluit ipse aliis adimere liberlatem ea ouinia dicendi, quœ deinceps opporluna rîderentur, prœserlim, inquit, adversus Calvinum atque j'anseuium.»Quosane prœtextu ad nova et inaudila quœ que prosiliunt. An enim si novi auctores confulandi veniunt, ideo nova quoque dogmata invehi necesse est in Ecclesiam, nempe base, quod parvuli tain luctuOiO puoiantur exsilio non ad illa iremenda judicia, sed ad Dei gratiam potiore.u
(416) Yid. AikjusI., cap. 3, >; •'>, pag. 50-84.
(417) Bell. De amits. grat. et statu pecc., \ib. \i
(409) Conc. Arausie. n, cap. 2, tom. IV Couc, (413) Tkeol. dogm., loin. I, lil>. ix, cap. 9, n. 5. Col. H07; Conc. Trid., sess, ,'>, can. *2.
(410) Sess. o, can. 3.
(411) Nod. dise., §2, n. 16, p. 104. cap. ^J
(412) § 1, n. 23, p. 118 ; § 2, ». 16, p. 164. <4I5) Tom. XI Couc, pari, i, col. 966. (»li) Décret, unum., lem.-Xlll, col. ala.
UIS) Ibid., n. 29.
(419) Nod. diss., 5 2.
U:i VRES COMPLETES DE KOSSUET.
: i ri oporlert '.' Qn« profeeto si ad Doduoo
: '.nti on i •« p.-m n'ont m dis>ol vend mu périmèrent, quo in loco nxplieando Aogustinus i"(ii>. est, non ab «'jus iiisiiidti) abhorrèrent I I ille Imir Rodo non aliam SoJutionem ■ffcrt, quant iliud Apostoli fJtom. ix, 20, -il): lu. i/nis es? et illtiil , in causa pai vuloruin t< liearepetttum -An nonhabetpotestmttmfiguliisluti. tacaerft» manaori rima vi liai a> atque
damna!,-r, ftnrrc aliud quidem vas in honorent, alinil i cro in contumcliain f Neqtto t ] 1 1 i cl — quam o 1 1 n- 1 in parvuloruin, ac in lola prœoestinationis causa, beatus Augustinus aut quasi vit, aul prosipsil : inio aluni qu.-eieutibns id iperte significat, cui non ista suffii mu. ni queral doctiores, sed cavoat ne inrenial prosumplores (490).
Neque minus a'.iciuim esta beati doctoris DSU, quod illud Sapientiœ (iv, 11) : Rupins est, ne malitia mutarct inlrllcctnm ejus, Iransfertur ad parvulos (421) : illuii enim de iustis, ne a sua justitia recédèrent, esse prolatuin ; et locus ipse clamât, et bealus Augustinus (422), aliique orthodoxiomnes uno ore consenti unt. Ad gratiam antera pertinere, quod sine baptismo rapiantur infantes in tnfernum carcerem devolvendi, tanqaam eis subtraeto baptismo potior obventura sit félicitas et gratia ; non ipse Catbarinus, non ipsi Peliagiani ausi sunt asserere ; qui, cum iisdem parvulis aut vitam eplernam aut naturalem assignent beatitudinero, non tamen eam qualemcurnque, aut vilaru œternam, aut félicitaient regno prœferendani putant.
Causa autem errandi hœc fuit, quod tanti nodi dissolutor nequidem naturam ac vim peccati originalis agnovit, atque etiain ex sanclo Auguslino prôbare nititur (423), parvulis in prœsente vita crucialis esse aliquid « lionœ compensations, quod in œterna vita reservet Deus; quoniam quanquam nihil boni fecerint, tamen nec peccaverint aliquid (424). >, Quam quidem sententiam idem rardinaiis a bealo Auguslino in Epistola ad Jlteronymum retraclatam fatetur (425), «non tamen ut erroneam et falsam, sed tantum ut minus (irmam validamque. » Hœc quidem Sfondralus cardinalis asseruit : nec légère voluit in eadem Epistola (426), nuilam iisdem parvulis compensationem cogitandam quibus insuper damna;io prœparata est; » eamque esse « robuslissimam ac fundalissi- 11,3111 Ecclesiœ (idem. » De fide ergo est il la. damnalio parvulorum, quam illi compensation! Auuu>tinus opponit: de fide , inquam, est 1 1 la damnalio, quœlicet, Auguslino teste, omnium mitissima, non tann n proincle sanati ac œternae felicitali anteferenda sit: 1"' pic ullum praesidium in illa est Epistola ad Iheronymum, quam auctor Dissoluti Nodi UiHa contideniia proferebat.
Idem alibi scripsit (427) : « Fatendnra , quia nunquain parvulis ante hapli.sinuin sublatis Deus vilain nMernam voluil; islos ad al i ii m linem elassemque providence pertinere. » Quo loco perspicuum est, euimlem auctorem totius bumani generis prinueviu instiiuiionis oblitum. Quis enim Cbristianus negai, un i versa m Adae sobolem in eo ad œlernam vita m fuisse ordinalam ? Non ergo parvuli ad alium finem aut ad aliam elassem proridentiœ revocandi sunt : sed plane ad communem crealurae rationalis ordinem redigendi ; ut nec sine sacramenlo Redemptoris, vitain aeternamad quam insliluti eranl recu|)erare possint, nec ejus jaclura sine certa et justa damnatione mulclari.
Haoc quidem sunt, quœ altinent ad parvulorum slalum : pluribus supersedemus, quibus quippe animus est ea promere, quao rnagis ad exponendum, quam ad refellendum errorom necessaria videantur. Nunc ad altcrum eaput pergimus; nec veremur, ne parenti 0|>timo atque sanctissimo taedio simus, cui res maximas ejus apostolico judicio decidendas, summa cum animi demissione subjicimus.
Allera ergo propositio sic habet : Ut devins (Brasilienses alios(]iie) ita ignorasse Deum, hoc est invincibiliter, id quoque magna benefieii et gratiœ pars est (ï'IHj. Qum quidem, Keatissime Pater, liceat enim nobis in optimi parentis sinum intimos animi nostri sensus deponere ; non sine maximo dolore referimus : sed sunt quœ magis doleant, nempe sequenlia, quibus ista munianlur : '< Cum enim, » inquit , «peccatum sit essentialiler ofl'ensio et injuria Dei , sublata Dei cognitione, necessario sequitur nec injuriam, nec peccatum, nec œternam pœnam esse;» reddique«m/?ecca&i'es, atque abasierna pœna prorsus impunes, etiam parricidas, liospitutn necatores, ac portenta libidinum con^eclanles ; quos Deus lanla gratia, hoc est cœcitate mentis , summaque sui ignoralione donaverit. Quod quid est aliud, quam peccatum ipsum philosophicum ab Alexandro VIII, i'elicis recordationis antecessore vestro, tanla perspicuitate damnatum ? Hœc nempe ad Sinenses solatia deferebant, quibus excœcatœ gentis, ac de parentum suorum sapientia immensum gloriantis, superbiam demulccrenl. Horum ergo gratia quœlebatur: « An infidèles prœcepta naturalia transgredientes pœnasœternas mereanlur: et negabant aliqui, quia ignoranlia Dei et legislaloris a lam gravi pœna excusantur (429). » Sic enim blandiebantur Sinensibus. At sacrée congregationis auctoritate, consullores resciibebant , procul dubio damnari eos , idipje peenis œternis, de quibus quœstio inslituta erat,necillam turpissimamignorationis Dei excusalionem admillebant.
(426) Ibid., n. 20.
(427) Nod. diss., part. 1, § l, n. 13.
(428) Ibid., § 2, n. 11, p. 152.
(421)) Consull. el Besp., anni 1674, qu. 24. in lib. Fr. botnïnJci-Fcr(H:;aii(ti Navarette dominicain , tract. 7, p. 503.
