NOTA

LV. Sensus hujusmodi (xlix-liii) nobis occultus dicitur motus etiam nervo accedens dum fit sensus ? occultus nuncupatur pa-

SCHOLIUM.

Sic liabitis , quæ ad sensum in généré spectant , . . . moturn considerabamus inesse duplicem præcipue , individuo, . . . tonicum alium (ex Sthall ) vel Jibrillarem [Ferre in] perpetuo , diligente anima, quæ sic agens , et veluti dictum (lui) natura audire valet } magis minusve partes comprimentem , coarctantem veluti vis superaddita elasticitati meræ , quæ otiosa in vivo , sive pas-

siva, morlua, etc - muscularem alium, molem adaugentem

fibræ cui inest , quidquid concludant ex Glisson experimento , haud extricato satis , ut videtur , (dum non apparet. quid humérus præcise sit in eo ) [ vid. dein Astruc ] . . . . ex hypothesi , inventa [Tauvrÿ] récusa Moliere explicandum , . . . sanguine etenim pulso imminutis Angulis fibrarum nervearuin , musculosas fibras, quas circumdant , aut intersecant , etc. decurtari necessum , etc. . . .. sanguinem porro pelli posse ad libitum quandoque vel ad motum efficiendum probatur [ex Baglivi ] qui in cane molosso videbat, sanguinem fortius copiosiusque pelli in conatibus , ex arteria puncta , . . . tum et ex eodem qui ægrum vidit ex ulcéré in inguinibus , sanguinem pellentem ad libitum , . . . sicut et ex Bohn post Swammerd. qui ex vulnere pedi inflicto, sanguinem observavitejicere quemdam dum rogabatur , etc. . . . deinligata arteria cum Stenon musculos ad quem ipsa attinet , paralyticus brevi , confirmante Bohn nilque infirmante [Astruc] de cruralibus , cui collaterales non observatæ ( Deidier ). . . . injecta aqua in arterias cum Bohn suscitabatur motus co'ntractorius , etc. . . . quod natura quandoque jubente voluntate , etc. exequitur melius citiusque , concurrente nervo , etc.

In sectione 2a quæ de valvulis cordis Lieutaud ait , Arantio notum contendimus , et in Eustachii tabulis , Cowperique deli— neatum [ex Haller] tum et in figur. Laurentii , Bauhino Cas. descriptum , et Vieussenio nostro prævisum , præsertim Winslou acad. 171 1 , diligenter perpensum , etc. (ne fallamus Tjrones) . . . oppugnatis dein hjpothesibus vulgaribus , animam , naturamve , cordis motui præesse credimus , suadentibus , Borell. Bellin, Bagliv, S thaï , Lancisio , Riverio , et Laurentio ex quo anima est natura animalis quæ ut servet unionem. cum corpore cor movet, etc. Listero etiam notante aliquando limaces, in cor imperium habere , etc. . . . secretionibus nervos concurrere à natura directes annotabamus , . . . digestioni in ventriculo , vint quamdam occultam , admitti necessum putabamus , si præsertim (ut perpendi debere credimus ) cane lactante animalium seniorum carne nutrita , lac acescens , et chilus quod Boerhaavii sententiæ quæ accuratior tamen contrarium , etc. . . . sanguificationi hepar magis quam putant vulgo dicatum etiam , existimamus , etc.

Sectio 3a. Versatur in eo ut demonstretur quod alibi (un) dictum , de anima , quatenus multa agit quæ non concipit actu , uti patelin sensibus ? visu, auditu, etc. quod indicasse, intelligent! eatis ? etc. .

CHILIFICATIONIS HISTORIA,

Primum édita Monspelii , 1 743-

ï. Cum in omnibus quas exercere solet functionibus , rtostrum ge* mis , ea sit lex ut aliquid semper deperdat corpus , sapienter înditum nobis ab Opifice summo (indiyiduum consérvandi gratia) desiderium , quo quæreremus apta viribus refocillandis.

IL Famés sitisque dicitur desiderium illud appetitusVe hic qui . cunctis expertus , hujus tamen nobis adhuc intelligere non datum est , nec nosse causàm præcipue ut vocant proximam , adeoque nec istam definire , recte \el dilucide. ,

III. De nomine tamen non sit quæstio , litigiosus absit , hæc certo novimus , nos , quibusdam à pastu horis denuo pastum reapse quærere, alimentaque seligere nobismet, quæ propriam jnutentuf sn substantiam.

IV. Extraneis nocivisque cæteroquin futuris cibis quibus uti-> mur, viæ fabrefactæ fuerunt sedulo , in quibus assimilareutur , nostræque fièrent magis analogi substantiæ, seu machinas.

V. Coctio prima vulgo, digestio , chilosis , chilopoiesis qui-» busdam , fermentatio Medico-chemicis , audit mutatio hæc , seu assimilatio in primis viis, nobis autem chilijicatio.

VI. Porro, functio hæc animalis , qua assumpta in ëo sic præpa-

rantur , ut præbeant humorem fundendum dein in communem massam, acceptumque nomine chili est chilijicatio. ,

VII. Illius ergo quia quam maxime ad rem medicam përtinet, pro modulo , liceat perpendere causas , instrumenta , finem $ juxta illustrissimorum in artevirorum placita. ’

VIII. Anatomicorum optimi , Ruischius , Valsaha , Morga* nius , Heisterus , et alii quorum opéra possidere datum , muni" menta præfcebunt , d'um de anatomia.

IX. Sed et Winslous , Gallorum sidus , suavissimus ille vir can* didus , quem extollant suprema ausi volvendum , revolvendumque diu , thesaurum publicavit , dissectionis solatium , quem sequi debemus.

X. Nec abs re erit,‘ in ipso dissertationis nostræ limine , quæ-

dam exponere breviter, quæ elucidationem afferent dicendis ) sit ergo. ** .

DE ALIMENTIS ET POTÜLENTIS.

XI. Suppoxo totius globi nostri corpora dividi in animalia , ve* getabilia , fossilia etaërea seu atmosphæræ corpora.

XII. Atqui animalia, et xægetabilia sola , præbent præcise ilia* teriem alimentorum et potulentorum cumaqua , condimentis in-

CHILIFICÀTIONIS H1STORIA. i5

sexv'mvtfossilia quædam , et vegetabilia , suoque modo corpus alunt aërea.

XIII. Non Jamen ut olim , sic nunc vegetabilibus , ut ea sponte fert terra mater, et aqua nutritur homo , vai'ias varii inveniunt

mutationes , et miscellas , quibus gulæ melius sa'tisfiat . quis

Pythagoricus hodie ?

XIV. Selecta, matura , sicca , condita , saccharo , vel melle coda , cruda , mensis adhibentur vegetantia , sed et in eorum mutationibus , suum etiam obtinet locum , toties diu in Scholis ( alio quidem sensu ) decantata fermentatio.

XV. Est enim fermentatio, Slalhio Chimicisque cordatis, motus intestinus excitatus in vegetabilibus , quo hæc ita mutantur, ut liquor in destillatione inde primo vi ignis assurgens sit acer , aquæ miscibilis calidi , aromatici saporis , in igné olei instar inflammabilis , tenuis , volatilis , spiri.tus vini ; vel acer, acidus , ignem extinguens , et flammam , minus volatilis , tenuis , acetum.

XVI. Hujus perfectæ , effectus omnis es Wvinum, vel acetum, adeoque in vinosam , acetosamve distingui valet , nec tamen in omni vegetantium genere , et semper hæc obtinet ; adsunt enim fermentabilium classes determinatæ, quæ datis ponendis , révéra fermentescunt.

XVII. Huic favent quies , ut plurimum , aqua quanta eo requiritur , tepor inter sexaginta forte et octoginta ad summum gradus in thermometro fahrenheitiano.

XVIII. Impedimenta quidem fermentationis , quibus ideo et suscepta , vulgo, sistitur iterum , aut aboletur, hæc præcipua , acidus halitus , sales alkalini , acidum absorbentia, obtüratio vasis , nimium frigus , namque infra triginta sex gradus caloris , ultra vix progreditur calor nimius , qui si nonaginta gradus excedit , coctio , separatio aëris elastici subducti per Boileanam machinam , compressio tandem hujus summa , cum re fermentabili , privatio certe horum quæ favent ( xvii).

XIX. Fermentabile igitur corpus sit nobis illud , quod actione descripta (xv) ita mutari potest , ut hinc vinum vel acetum producatur ; item fermentum vocabimus illud corpus , quod intime vegetabili fermentabili admistum , fermentationem promovet*, quia vero non observatum fuit unquam fermentabile ; nisî in solo vegetantium regno : hinc sola vegetantia fermentabilia agnoscere cogimiir , non taitien omnia et semper fermentum et etiam omne fere est de classe vegetantium ; nullo enim hactenus exemplo demonstrata fuit fermentatio ulla in fossilibus , aut animalibus, nisi ubi hæc vegetabilia in se recepissent, eaque nundum in suam indolem transmutavissent.

XX. Nec inutilia hinc disces , circa vSgetabiles cibos , acetum. , cerevisiam , vina varia, aquas de s dilatas , potulentaque caetera j num ipsamet aqua fluviatilis est de genere fermentabilium ?

l6 CHILIFICATIONIS

XXI. Coquuntur Animalici quitus vescimur, assantur ,frixantur, condiuntur, etc. pulrefactioni linquuntur ; putrefactio autem omnino ab omni fermentatione diversa , intestinus est quoque motus phosphorica producens in animalibus, et acrem alka linum , volcitilem liquorem , eadem hæc in vegetabilibus , quibus accidit et quoque cum artis adjumento ; calor autem in putréfaction e requiritur et putrescendo sponte nascitur , a gradu caloris sani hominis , ad flammigenam yiolentiara usque , nec contingit sine aqua , etc.

XXII. Extra rem , hæc ( a xiv ad xx ) dicta putabis , caveto namque qui multa nostrum ad negotium attinentia paterent ? Iterum qüorumdam , quas putamus de nomine disputationes vitasse num utile ? Necessaria demum hæc deinde videbis , sed de iis jam satis.

MASTICATIO.

XXIII. Esurienti , tempore ante mensam brevi , titillantur Ieniter , usque ad dolorem quandoque infima genarum posteriora , huccæ et labia madeffurit , ut aiunt individuumque totum , nescio qua captatur , occulta lætitia , hæc magis huic , alteri minus.

XXIV. Cibi dein varie mutati (a xiv ad xxn) seliguntur , applicantur labiorum aperturæ , linguæ glandulosæ , papillosæ , solvuntur, gustantur.

XXV. Tum ope musculorum Sterno-Hioideorum , qui extremitati claviculæ, cartilaginique costæ primæ, præcipue adhærentes , parumque sterni parti laterali , superiori , ascendunt juncti simul , sæpeque inscriptionibus notati , inseruntur , inferiori margini Bazios Hioidis , Omohioideorum qui a scapulæ Costa superiori nati , ascendendo , facti biventres oblique sursum , anterius inseruntur , parti inferiori , et laterali . ossis Hioidis , os Hioide teretibus alias ligamentis , alias membranis , alia,s vero cartilaginibus , aut ossiculis , longitudine , figura diversis , cum supernis, cartilaginis scutiformis processibus , imprimisque , cum processu stiliformi epiphisis cartilagineæ ( Bazios Cranii) , utrinque colligatum figitur , et fit fulcrum.

XXVI. Quo stabilito contractisque digastricis qui scissuræ adhærentes mammillari , carnosi oblique antrorsum descendunt , per stilo-hioîdeum musculum perforatum , sæpe transeuntes , fac* tique tendinei , hioidi alligantur.... membrana tendinosa nec tâmen annulari , aut trochleæ fungenti munere ut credunt , ascendentes postea , iterumque carnosi , inseruntur tandem , parti infimæ , labii interioris menti, juxta sinphisim.. inferior maxilla ope processuum condiliformium , oblongorum , oblique antrorsum , exterius versorum , cartilagine cinctorum, articulata per amphidiartrosim cum c^vitate temporalium ossium glenoidali , et tuberculo articulari , utrique lamella cartilaginea vestito , interpositu cartilaginis peculiaris ellipticæ fere , in medio quando-

HISTORIÂ. 17

que perforatæ, concavæ inferius , convexæ et concavæ superius, ad margines crassæ j et adhærentes ligamento forti tendineo , articulurn cingenti , glandulasque mucilaginosas , abducitur a superiori , aperitur os > quod fieri et.etiam. quandoque potest (ut videtur) contractis musculis capitis fextensoribus.

XXVII. Os àpertum , mox clauditur , incredibilique vi , mandibula inferior , ùt forceps elevatür , adsunt ënim sursum trahentes musculi , crûtapTiitœ , ampli , lati , semicirëulares circiter , cranii latëralem occupantes regioném , fossulàmque temporalem et zigomaticam partiin intrà pericranii lamellas coacli , convergentibus deindé fibris, sub oSse jugali tendihbsi facti j cingentes coronoideum maxillæ inferioris prbcessum.... Masseteres crassi ossi malo , zigomaticæque adhærentes apophisi * faséiculis fibrarum decussatis , descendentës insérti , fcoronbidei processus bazi , inferioris éxtériiæ hiandibulæ faciei , et e jus margini , ab anguld fere posteriori secunduxn ùsque àd dente 111 mblarëm circiter.

XXVIII. Àdminiculis iis inquam maxillà mobilis dentibus armata molaribus decem , caninis duobus , et incisoriis quatuor f qui pér gômphosim coniiexi forti ter stant', ope gingivaruîn singularis quidem fabricæ panni spissi téxtum æinulantium , auf periostei iis intërni lànuginosain ci’üstam , applicatür directe supe-^ riori simili quidem orhataè dentium sérié , et gingivarutn... repe-î titoque sæpe itu , et reditu tall (b xxvi ad xxviîi) , lacerantur ali-^ inenta , et tëruntuj4.

XXIX. Sed et Pterigodei e X terni , pei'pendiçijlarës fere condi-» îoidteo processui tendunt ab alæ pterigoideæ exterioris facie ëxterna oblique retrorsum aliquatenus , exterius ad spatium intermedium coronoideæ et condiloideæ apophizeon , cui ultirnæ paululum adhærent et artieuîi ligamento • mterni briuiidi ab ossis splienoidis eorumdem processuum interna præqipue facie , inseruntur maxillæ parti internæ , et posteriori ad èj us àngulum * tendine forti , lato -, iîque , - minores, si' agunt ambo, maxillam antrorsum ducunt , antrorsum oblique si agit un us.... majores, ambo sursum, vix antrorsum , unùs ad latera, sutsum , dum omnes ut (xxvu).

XXX. Ecce bine nosti satis , qui ciborum partes ipsæmet du-, riores rediguntur in portiunculas brevi , considéra iterum dentium citneatam figurant, duritiem molarium , - scabrosas coronas, vires (xxvn) sursum trahentes , findentes ; separantés , .frangentes , antrorsum, agentes ad latera, retrorsum (masseteruin partem scilicet et temporaliurri) proterentes quasi pistrillæ prementes \ fricanles, etc. } tumque ratio patebit facile eorum quæ accidunt.

XXXI. Flexiîes intérim , càrnoSæ-, mobiles > genæ, exterius te~ gumentis opertæ , interius vero cute reflexa , et epithelide papil~ lésa 4 rtigosa , suis musculis , lubrica pellunt inlra dentes alimenta ? quæ exactius comminuantur ; adsunt enim , communes, proprii > superiores et mferiot'es musculi , spmiorbicular.es', nulli ossi adhærentes j aperturam oris claudentes , prolabia corrugantes ,

ï8 CHILIFICATIONIS

sistentes , intus prementes , buccinatores , a ligamentïs inter* maxillaribus posterius partira , et Coronoideo procesSu , partira ab alveolis utriusque maxillæ oriundi -, triangulares quasi pergentes labiorum inserti commissuræ , eorum angulos posiice trahentes , buccasque gingivis applicantes ; Zigomatici majores , qui abossis mali parte inferiori laterali , oblique deorsum adipe cincti descendentes ad labiorum angulura , et buccinatorum partem , sursuxa attollunt oblique labia ambo , et ilia maxillæ superioris apprimunt gingivis.... Triangulares (inferiores proprii quibusdam nobis communes ) qui basi inferioris maxillæ accreti , a massetere ad primum usque dentem molarem circiter ascendunt , angustati magis inseruntur, utriusque labii confinio , quod deprimunt, Zigomaticorum majorum antagonistæ ; Platisma-mioidei (communium ultimi qui circa claviculas et posteriorem colli partem orti , fibris obliquis implantantur in marginem inferiorem maxillæ x,npbiîis , partim , dein in labia, nazi bazim , ad apophisim Zigomaticam usque , constringuntque , succutiunt , fortiterve ciugunt müsculos labiorum!

XXXII. Proprii superiores, incisorii medii qui supra incisoriorum deiltium alveolos, ab osse maxillari orti, pone semiorbicularem, cum illo confunduntur , labiumque superius deprimunt (ut videtur) dentibus applicant.... Incisorii latérales qui bicipites , adhærent et.ossi maxillari, sub tpndine , orbicularis palpebrarum , ad oculi canthum majorera , et articula ossis maxillæ cum osse malo juncti dein , inseruntur superiori labio , et illud supra trahunt , et contra gingivas premutit j Zigonïatici minores , qui majoribus paralleli iisque superiores ab orbiculai'i palpebrarum orti , incispriis majoribus uniuntur, idem cum iis.agunt , et efformant incisorium forte tricipitem. . . . Cànini qui à fossula maxillari ossi insculpata orti supra dfentëm caninum , inseruntur labio superiori, et aliquatenus commüni angulo , quem sursum trahunt, gingivas suppositas detergendo.... Proprii inferiores , obli- (jui labii inferioris Platisma - mioideorum fâsciculi , incisorii inferiores qui , adhærentes inferiori maxillæ jüxta dentés incisorios , desëendunt dein , cum seniiorbiculari confunduntur , et labium inferius sursum attollunt, applicant dentibus.... Mentalis demum, qui supra simphisim , maxillæ inferioris natus , adipe involutus , nec distinguendus facile, adhærpt labio inferiori quod applicatum gingivis, infi’a trahit, ét sufsum , dentium antexûora expurgat — Hi vero cuncti , simul , seorsimve contracti , cibi pellunt partes omnes, in cavum oris , et eas tritui exponunt ( loquelæ iidem , pathematis ostendendis , vultusque tandem contorsionibus variis inserviunt , etc.).

S ALI VÆ ADMISTIO, FONTES, ET INDOLES.

XXXIII. Ast masticationis tempore , arida , sicca , duraque dum assumebantur alimenta , in pastam rediguntur mollem , et humidam , admiscetur iis quo antea ( xxiii j oris interiora madefiebant humor j hujus igitur inquiremus fontes unde proveplatf vimque qua aget , mixtus assumptis.

XXXIV. Demonstrat anatome i°. Sublinguales glandulas, complanatas , et oblongas utrinque unam veluti amigdalam excorticatam , sub anteriori linguæ parte , juxta maxillam inferiorem supra musculum Milohioideum dictum , complura utrinque vascula inter se parallela in transversum juxta gingivas emittentes. a0. Maxillares satis notabiles oblongo-rotundas juxta faciem internam anguli maxillæ inferioris positas , prope Plerigoideum internum musculum quarum quælibet ductum singularem emittit , ab interna facie posteriori , ex variis radicibus coalitum , tenuem-, longum, juxta Geniohioideum dictum musculum, repentem , laxum, desinentemquç sub frenuli radicem in ostiolum umbilicale , duplex plerumque , unicum sæpe , triplex aliquando. 3°. Molares ()) insignes glandulas , conglomeratas utrinque unam , circa dentes molares posteriores maxillæ superioris , inter musculum buccinatorem , et masseterem in quarum qualibet , duo oscula, setas crassas admittentia, conspiciuntur. 4°- Glandulas miliares et lenticulares per membranam oris dispersas , linguales , labiales, palaiinas , e te. quæ si digito exprirnuntur in cadavere , humorem emittunt subflavum , lubricuin , mucosum. 5°. Ad expansionis linguæ , anticos limites , foramen incértæ dubiæque figuræ , in quo quandoque reperiuntur duo s'alivales ductus qui sub linguæ tegumentis pergentes , ductulos recipientes varios separati ab invicem , desin unt vel in vesiculam , vel evanescunt ocplorum aciem fugientes , num al-ii ductus. salivales in homine (Vid. Heist. not. 56;)? Num aliquid emittit incisorium foramen? cur pertinaciter hoc neges? Num thiroidea glandula aliquid emittit in œsophagum? Eàm nidum ovulorum constituit V ercellonius ex qua hæc transmittuntur per œsophagum in ventriculum, humectandæ trachææ arteriæ eam inservire suspicamus (2).

XXXV. Ingentes præ primis veniunt observandæ Parotides utrinque una insignis , crassa , involucro tenui apdtfevrotico invo- 3uta , quæ inter aurem , et maxillæ inferioris anguli faciem externam sita , sæpe supra masseteris partem antice ; posterius vero

(1) Glandulas hasce , tribus abhinc mensibus demonstrabamus , et observabainus. 1 . Harurn siturn apprime non designari per 'voces istas inter masseterem et baccinatarem, quoniam vix attingebant musculos eos (in nostro saltem cadavere) et posterius magis ad condiloidei processus internam faciem , quasi parotidum propagines usque reperiebantur unde obliqjue antrorsum (ut optime patet ex setarum situ in fig. Clarissi. Heist. VIII , fi g. 999) emittebant canaliculos duos reptantes intra gênas et circiter -versus molarem superiorem ültirnum penultimumve , os ingredientes, quai notatu forte digna. 2. Glandularum earum nulle modo dehneari figurant , magnitudinemve (secùs vero textum inæqualem et scabrosuro) in fig. Heist. loco oit. erant enint nostrœ duplo certe majores friabiles complanatas, quod confirmabarous in alio cadavere.

(2) Preebent autem suspicandi locum 1 . Glandulce situs , structura , suecus quo turget quandoque (Morg. adv. 1, p. 35) lnbricando et obliniendo idoneus. 2. Illusuissimornra Morg. adv. v, p. 66 , et Heist. p. 122 , sententia quæ eo collimat. 3. Observatum quoddam anatoinicum , quod etiamsi jam sat sæpe demonstraturn , si tamen ubique non reperiatur, suspicionem saltem adauget , quodque melius aliquando patebit. Num autem felicius Winslow t. V, n° 588 , cogitare 'videtur eam forte ab isthmo quod ’vocant (Morg. adv. x. Tab. fig. iv) emittere ductulum ad linguæ radicem ? Queerite anatomici , declarabit eventus.

20 CHILÎFICATIONIS

ab auris lobo ad processum mamillarem usque ad os jugaîe, sir* perius extensa , notabilem anterius multis radicibus emittit duc* tum , très quasi transversos digitos longum , cujus diameter est îineæ circiter, tendiuosum , subnlusculosumve , collapsui resistentem , transverSüm , repentem super musculi tnasseteris faciem laxum , glandulis quandôque cinctum , perforantëJii deirt Buccinatorem orisque membranam , juxta secundum vel tertium dentexn molàrem superiorem , a labiorum commissura distan tem , spatio trium fere digitorum tandemque desinentem interius in rostrulum, pendulum paruin aliquando et calalni scriptorii quo utimur apici quasi simile figura.

XXXVI. Hæ (a xxxiv) fere cunctæ liquorem in cavum oris éructant, dictum salivant, carthesio, cum antiquioribus præïnatuve nimis ex vaporibus per œsophagum in os ascendentibus compositum nec felicius aliis excrémentum, namque retinendus, liquor hic neç spuendus, néve cum sputo ex muci bronchialis, palatini , nasalis , salivæque mixtpra oriundo , spuendoque ed confundendus , tandem nec ey chilo juxta mentem aïiquorum oryindüs , nerveovë fluido , ut TV arthono videlur ( quod ligatura* probant jugularium et hæmiplegia).

XXXVII. Est saliva namque humor recrementilius ab arterioso sanguine secretus, dilutus , ign,e residui parpnx linquens , friabile , quasi concretum , pdoris saporisque, individuo cui in est expers, neè acidus , nec alkalinus , conquassatns; spuimescens , aqua , sale , pauco et oleo , coactis in saponem , confia tus , detergens , jejunanti diu acer, penetransque sumrne. ;

XXXVIII. Primarium hæc habetur Chilijic adonis instrument tum. alimentorum saltem textum intime pénétrât , vires mutât cuilibet mixto proprias , homogeneitatem conciliât , liquorum pervadit ergastula , motum ressuscitât , intestinum aërem mixtura alimentis inviscat , coarcet , bullulas efiormans , os expurgat, bumectat et labia , noctu diuque fertur in ventriculum ita ut forte cir-cuitus fiat , saliyæ ab ore , per vasa lactea , sanguinea ad os, et sic deinceps , in famèlicis longe salit, in patliematis , itmore , admiradone , voluptàtë , copiosius affluit.

XXXIX. Quanam autem vi fluat hæc apud phisiologos controverti video, liane motu manducadonis exprimi scribunt Boerliaavius præcipue et Heisterùs qui inepte Sthallianos excernendæ salivæ negotium adscribere animæ putat , . sed de facto veritati consulamus anatomici nos autèritatis aut hypotheseos non failli opinio, maxillæ motum (i) in cadavere , glandulam non exprimere constat experientia , et quænam in vivo vires pren vent es glandulas ? Quodnam prælum (2) ? Ad situm earum at-

(1 ) Iiijiciebamus aqvam per salivaient superiorem ductum in glandulam eamque replebam somme, motnquedein maxilla injeriori fortiter ne guttula q a idem cjjluebat

(2) Maxilla inferior dam adduçitttr 'versas pectus, primo quidem inluitu parotide m premere midetur . -verum atterdenti palet, processum condiloideum a oavitate g!enoidea ad tuberculum articularein transire durn os aperitur , atque adeo aduugetur

HISTORI A. ai

tende, et ad ductuum salivalium laxitatem , hanc in Strnoniano inservire existimat Morganius ut a massetere supposito non comprimatur, lædaturVe, sed extendatur, quidni et de aliis hæc dicenda ductibus? En ergo præstat aliquid manducatio ( mecha nice) canales aperit , extendit ,.veluti in mammis papillæ tractio,, num adhuc vis erit quædam lendens , erigens , pellens? Præsto adest naturel , vim vitce , dieo, uniçnis legern , etc. Quid salivant èxcernit larga copia in famelicis (xxiii) et in effræno cupidinis ictu ( xxxvni )?

DEGLUTITIO SOLIDORUM.

XL. Mobilissimus omnium , cunctis, musculus lingua , quæ aliquo modo pyramidalis , et plana , cujusque moles adamussinl , ori adaptatur, ligamentis juncta membranaceis Epiglotidi , ossi Hyoidi , et maxillœ injèriori , frænuloque sub apice m.edio stabilita, tegumentis operta , cuti similibus ut nihil magis lineaque axim illius tranante , divisa bifariam , gustus organum , loquelæ et lambens.

XLI. Muscnlis intrinsecis optime haud forte descriptis tenuibus, longitudihalibus , verticalibus , transversis et abreviatur, arctatur, tenuior fit , et pro varia horum contractione , in omnem sensum movetur facile,

XIII, 2°. Et contractione musculorum exlrinsecorum scilicet stylo-glossorum , qui graciles tendinosi ab apophisi styloîdea , supériores omnium ibi insertorum proVenientes , descëndendo liganientum emittentes , tendinosum adhærens angulo maxillæ , inseruntur in radicem et latus. lingïiæ , hujus partent efformantes , ad latera sursum , et retrorsum ducitur si agunt arnbo , sursum vero ad alterum tantum latus , si agit unus , Mylo-glossorum, dum adsunt ortorum a lateribus maxillæ inferioris ad radices dentium inolarium sub basi , ad latus ejüs insertorum erecto apice , sur- Sum agentibüs utrisque fertur, et uno , sursum oblique.

. XLIII, Adsunt qubque hanc moventes extrinseçi etiam, 3°. Ge~ nio-glossi qui ad menti simphisim interius contigui, ad linguam emittunt poslerius fibras., mirabili quandoque inodo. inscriptas , ac si pimes essent musculi , radiatàs ad latera et descendantes retrorsum , os bibide versus' ab eodem fibris membranaceis acceptis ihcurvantur , et inseruntur linguæ ; Polycresti ii , posterioribus fibris , linguam extra labia pellunt , eam vero anterioribus , intus. trahunt cavam eam efformant , dum agunt ambo , ad latera extrorsum ducunt, dum agit urius , renitente intérim styioglossi (XLif ) lateris oppositi ligamento ; Hyo-glossi quorum pars i\ Bozio-gîossi a nazi ossis hyoidis per medium linguæ apicem versus excurrunt , et eam intro-trahunt -, pars 2a. Keratoglossi qui ossis ejusdem annexi cornubus majoribus , dein lin-

sponum , itUer erdnii bazim , et apophisim condiloideam , quomodo ergo premeretur g ondula? restât miisculorum contractio ,'verüm jam hujus usus datus (3g) imprimir Cert(p musc"^is **°n superponitur integra (35) eluditquepressionem , quoi d&

a2 CH1LIFICATI0NIS

guam pénétrant, componunt, explicant, intus ducunt simul , ad latera dum agit, un us ; pars 3a. Condro-glossi cartilagini adhærentes quæ bazi liioidis cornu jungit inde ducuntur in linguam, similiter cutn prioribus.

XLIV. Quot ex diversis adeo , et composite musculis in omnem sensum motus! (quæ diversitas in loquela ! quæ volubilitas !) sed quot machin ulæ prementes ! quot subigentes ! contractis eis , seorsim , varie, simul extra trahitur, et intra lingua , mundantur oris cava , et exteriora sub labiis gertisquef, dentium intermedia , fossulæ , pelluntur dentes versus alimenta , retropelluntur (xxxi et xxxii ) mixtaque salivæ pressa subacta in pastam ) colliguntur in massuîam.

XL Y. Quæ tune genio-glossorum portionis actione elongata lingua, slylo+glossis expansa kerato-glossis et mylo-glossis dorso hujus applicatur, premiturque valide inter eam et fornicem palati sulcatum , periosteo glandulis gingivisque simili carne ornatum et epithelide , contractis genarum musculis , pergit ab apice pressio , intus movetpr bolus supra dorsum inclinatum , exponiturque demum hianti posterioris oris cavo , ibi ab structura organi diversa, varia p.atitur, extricanda difficile.

XLYI. Namque palati ossium margini pendula annectitur , membrana musculosa vélum, dicta palatinum , mobilis ( vid . Boerh. insti ) glandulosa ut vix credibile , arcuata , membrana oris commuai sed tenuiori aliquatenus vestita anterius , uvulam in mediosuiferens pendentem criptis plenam , tenuem, flexilem, subalbicantem , acutam inferne, fibris quibusdam muscularibus instructam 5 ejus etiam conspiciuntur columnæ utrinque binæ nempe glosso-staphylini musculi , a linguæ bazios orti lateribus exin in palati vélum tend entes , illud componentes , et columnas anteriores , arcuatas , sed minoris arcus circumferentiæ quam posteriores, pharj-ngo-staphylini a pharyngé vélum versus tendentes columnas po^teriores efformantes partim , thiro-staphylini a thiroidea oriundi cartilagine , similes prioribus* et posteriores perficientes columnas.

XLVII. Âst columnæ utrinque inferius , anterior a posteriori separantur, superiusque junguntur , et sic spatium aliquatenus triangulare linquunt , in quo glandulæ binæ hærent, tonsillçe dictæ,quæ subrubræ in vivo sinubus variis, sulcisque, in fossulas desinentibus , contextæ , et membrana sinus eos concomitante undique humorem ( cerebri excrementum veteribus ) ab arteriolis secernunt lentum , spissum , subalbicantem , tenacem , qui collectas in criptulis, receptaculisque , linguæ dein columnarum, partiumque vicinarum , motitationibus variis excernitur ( et ut xxxix ) viasque inungit deglutiendorum.

XLVIII; Quæ per lubrica adeo loca , dicto modo , figura dicta (xliv) in ipso transitu muco tonsillarum et alio involuta ipsamet et inuncta facilius delabuntur in fauces imas , ubi foramina nazi anterius , Eustachii tubæ superius , et cranii bazis , ad latera

arteriæ carotides et jugulares venæ , poslerius eollî vertebræ et museulosæ membranæ , inferius demum gloltis cum epiglottide > et œsophagi principium existunt ut etiam glandulæ muscosæ innumeræ , et stilicidim muci nazalis , et succi lacrymalis per aperturas narium posteriores.

XLIX. Regressus in os , transitais in nares tubasque euslaehianas impediendi et in laryngis aperturam lapsus, adeoque i°. claudendum os , pares obturandæ , et tubæ eustachii , claudenda etiam rima glottidis j 2°. aperiendum œsophagi principium.

L. Porro laxatis os hioide sistentibus musculis ( xxv ; contractisque mylo-hyoideo , qui latus tenuis abasimaxillæ inferioris , ad bazim hioidis tendit , genio-hyoideis qui ab externa menti interni parte , supra priorèm , juncti simul , graciles , duplices utrinque quandoque finiuntur in media sede hioidis , stylo-hyoideis qui ab apophysi styloidea cranii oblique antrorsum descendentes perforati digastrici (xxvi) tendine bazi inseruntur hioidis , digastricis demum (xxvi)ut notabat TV inslow (quos tamen præcipue loquelæ inservire putamus) maxilla utraque ut dictum (xxvn) juncta simul , sursum fertur et antrorsum os hioide , elevatur lingua , et larinx ope liio-thyroideorum ossi huic adhærens ligamentisque , fertur antrorsum applicatur linguæ basis expansa (quæ uvulæ coïumnis elevatur ipsamet) veli païatini , nexui cum palato fortiter , prohibetur in os regressus.

O. Eodem instanti temporîs agunt staphylini seu azygos mor gagni, qui ex junctura ossium palatînorum , tenues teretesque extenduntur supra vélum ad uvulam usque , hancque elevant , palatum tendunt , cerato-staphylini qui conspicui satis e radice apophisis tenuis processuum pterigoideorum , desinunt in vélum , quod etiam erigunt, perislapJïili-pharyngei qui ab inlernæ pterigoideæ apophisis facie interiori , oblique ad vélum tendunt , illudque ad latera trahunt , contractioneque horum palati vélum aptius fit, quo elevetur.

LU. Et tune contractione splieno^salpingo-staphylinorum, quorum pars prima adhærens tubæ eustachianæ ossi , et molliori parti vicinæ , dein versus alam externam pterigoideæ apophisis fer tur, cui adhæret musculumque constituit pterigo-salpyngoideum Winslow tubam dilatantem, flaccessit, et sic tubæ extrema collabunturj pars secunda orta eodem modo, super apophisi tenui , aliæ internæ quasi per throcleam, reflectitur ad anteriora veli quod dilatât sursumque fert ad latera, petro-salpingo-staphylïnorum qui, a tubæ parte ossea oriundi juxta hujus finem transeunt, ad usque palati partem posteriorem, et contracti tubam deprimunt , veïumque sursum elevant , orificia obturant narium postica , ita tamen ut vélum apprime eis non applicetur, sed ut ab obtusiori quem efformabat angulo , palati vélum cum pterigoideis apophisibus , contractum jam ilium acutum efformet , et viam in cavitatem narium impediat , et in tubas motuque quasi vibraloi io alimenta intus pellat.

34 CHIMFICATIONIS

LUI. Glottis etiam musculis , suis arytenoideis , aryteno - epirglotideis , et thyro-aritenoideis constringitur et arctatur apte, elevata larinx (l) applicatur superficiel posteriori epiglottidis cartilaginis elasticæ mobilis glandulosæ ligamento inusculariquandoque adhærentis bazi ossis hioidis , depressæque ipsiûsmet ali— jnentorum pondéré , ea ratione clauditur rima glottidis , ne guttulam quidem nocivam portentose futuram admittendo prior sic (à l ad Lin) obtinetur effectus (xlix) qui requi^ebatur.

LIV. Contrahuntur tune cephalo-pharynge i ab apophisi anteriori ossis occipitis prodeuntes in posteriorem , et supernam partum pharyngis , petro-phatyngei ab osse petroso tendentes in pharyngis, magis infimam partem , spheno-salpingo-pharyngei a tubæ lateribus et osse sphenoideo , stylo-pharyngei qui ab apophisi stiloidea. ad thiroideam partim cartilaginem et ad pharyngem desinunt, glosso-pharyngei a linguæ partibus posterioribus, milo-pharyngei , genio-pharyngei qui omnes in partem posleriorem pharyngis ubi linea tendinea sæpe conspicitur desinunt, eorumque omnium Ope elevatur pharynx et dilatatur.

LV. Amplum redditur ejus os sursumque tracta , ut jam dictum, laryngé (L)laxantur laryngo-pharyngei musculi , adducuntur ad anteriora , potiusve ex admirabili organi structura, ex obliquis paralleli fiunt horizonti quod satis non video notatum auctoribus, coarcinantur quasi deglutienda, premuntur intus , innumeræ namque vires , pellentes , sueçutientes , convergunt in eentrum ibi , agunt omnes in unum bolum , lubricum undique expulsum xnobilein facile.

LVI. Laxatis demum oeuli nictu citius omnibus (a XL ad xlv) contracté , agunt sterno-ihyroidei , qui ab sterni parte postica oriundi asçendunt ambo juxta tracheam arteriam , supra glandulam thyroideam transeuntes , inserunturfaciéiscutiformis carti-r* îaginis laterali • omo-hyoidei, et sterno-hyoidei, jam descripti (xxv) trahunt laryngem infra , et premunt .deglutienda , agunt etianx hyo-pharyngei, ab osse hyoide ad pharyngem produçti, sindesmopharyngei,, tyro-pharyngei, crico-pharyngei, et sic omnia in pharyngé contenta truduntur in œsophaguin , quem claudit cesophag-ei/s proprie die tus musculus crico-pharyngei obliqua minus pars.

LVII. Estporro œsophagus , canalis , membraneo musculosus à faucibûs ad ventriculum extensus , ad quem deglutienda defert , in collo fere post tracheam , juxta longitudinem vertebrarum , in thorace tamen parum ad dextram , sinistram mox , ipflexus partent , membranis constans, exteriori cum plevra continua, et musculoruin communi colli cellulosam præbente. a". Musculosa ex duplici fibrarum strato langiludinalium , sed intersectarum , put forte aliarum aliis jurictarum et in communem desinentium , transversahum , oblique haud orbicularium intégré saltem ; 3a. Nervea aliis forte ampliori vasculis glandulisque instructa e.t çellularis oorporis Ruischii parte a prima oriunda, hanc, cingente j 4a* Villosa seu papillota rugosa, humore ohducta. lqr

Jjrico , qui in cavum ^jus stillat in omni fere ejus puncto , forteque a ductibus dorsalium glandularum V ercelloni , juxta quintam thoracis vertebram sitarum,

DEGLUTITIO LIQUIDORUM sive POTUS.

LVIII. Humectanda quibus vescimur solida , liquidi nimiara requirebant in corpore quantitatem, quam natura (xxxix) utcumque sæpe in xnensa præbeat salivæ copiam , diu tamen nullo modo suppeditare posset, ideoque polulentis utimur, quæ sitim extinguant , quæ liquida nostra reparent.

LIX. Hæc autem varie parata (xx) applicantur ori (xxxv) contractisque genarum et Iabiorum (xxxi) musculis clauso ore (xxvii) disposita viribus suis (a xli ad xlv) in canalem lingua, elevata eadem usque ad palati vélum (eii ) nares claudit et eustachii tubas , glottis (lui) arctatur, elevatur , et liquida, supra epiglottidem , vel juxta ejus radicem forte transeuntia , defluunt in pharingem Bazio-cephalo-pharyngeis (liv) contractis laxatisque cunctis iis agentibus intérim (lvi) laryngo-pharyngis , sterno-omo-hyoideis (xxv) iterum atque iterum ducuntur in ventriçulum , per stomacum , quod breviter totum ( à xl ad lvii ) deglutitionis opus exponit.

LX. Varium et mirabilem contemplanti præbent deglutiendi modumj deglutientis situs , motus, consuetudo, morbus , tum et œçonomia compara tiva in brutis quæ linctu, suctu , vi musculosa , gravitatis cibum hauriunt et potum.

LXI. Num post famem diu toleratam mordenti cibum dentium dolor, etcur? Num bibenti voluptas major quam manducanti, et cur? Num uvula perdjta deglutienti tussis, et cur? Dissentiunt inter se viri in arte summi , quid putabis? Num gravitas deglutitionis est causa princeps? Num concurrit ad eam?

LXII. Quare esurienti (xxiii) ante mensam quandoque titillatio genarum, quare fisso velopalatino contra gravitatem , redeunt in nares , deglutienda, cur aridis faucibus deglutitio fieri nequit? Quare solida quandoque non vero liquida , et vice versa liquida quandoque , non autem solida deglutiuntur facile? cur fréquenter deglutitio (à xl ad lix) læditur?

DEGLUTITORUM MUTATIONES IN YENTRICULO.

LXIII. Nulla quidem œconomiæ humanæ quæstio Medicorum omnium adeo mentem exercuit , quam digestio in venlriculo ; systemata fingindi libido , dubia potius augebat , quam tollebat , suppositas hypothèses et opiniones undique fere reperies circa eam et aliud quid , sæpe nihil , quantis igitur et quam multis hæc obsessa sit difficultatibus , nemo est qui non intelligat , quare hoc loco , si usquarn alibi adhibenda cautio , et diligenlia , ne præjudicatæ opinioni , aut cujusvis hominis auctoritati , plus æquo tribuatur, sed yeterum simul et recentiorum placita ad rectæ ratioms regulam sunt exponenda , dein seligenda verisimilior.

26 CHILI FIC ATIONîS

LXIV. Antîquissimorum alii duce Erasistrato, atleri cibum in. ventriculo contendunt, alii Plistonico Praxagorœ discipulo, irescere , alii credunt Hippocrati per calorem cibos concoqui Accedunt Asclepiadis æmuli , qui omnia ista vana et supervacua esse proponunt ; nihil enim concoqui , sed crudam mqteriem sicut assumpta est in corpus deduci credunt.

LXV. Eodem eas peccaremodo opiniones, causse tantum unicae legitimæ reapse , sed non integræ attendentes patet , unicam si quæsieris digestionis causam qui hànc invenies? Simplex Creator y inquies? In operibus esto argumenta tamen hæc ut semel dicani ex simplicitafe desumpta , et ex via breviori, ut aiunt, apud nos niera semper erunt inania verba , namque ex eq quod commodum videbitur tibi aliquid , num summus Opifex cogitatis tuis opéra âccommodabit ? Quære nec fingas neve hoc fieri debere hocquesimplicius esse assignes.

LXVI. A Galeno , Facultatum pecus cunetum peragrabat Medicinæ campum , erant enim in \ entricxùo attractrix , retentrix,. concoctrix , expultrix , quotque functiones reperiebantur , tôt etiam facultates , earum causæ erant agnoscendæ , vide Riverium nôstrum phisiolog. de Facultatibus .

LXYII. Neotericis , sibilata verba hæc, et explosa, obscura révéra primo intuitu , vagum quid exprimentia , sed brévia , intelligenti mira , sacra , et antiquorum operibus versando , utilia v illis ergo intellectis intelligendis uti liceat, hinc assuefiemùs facile iis , quæ nec dein barbara videbuutur.

LXVIIÏ. Ex Helmontio Willisius doctrinam fermentationis hausit , publicavit eam , nullaque imposterum tam decantata opi» nio , et a sapientibus exculta magis, nil nisi fermenta, furni^ îgnes , instrumenta chimica , effervescentiæ , ebullitiones , tantum potuerunt Chimiœ afilatus ! acida, alkalina , androgjna, reperies ubique salia, immensæ impendebantur, in explicandis salium sulphurumque figuris , paginæ, œtherea imprimis Carihesii mater ie s , vorticumque cohors , digestionem perficiebant , quid etiam non destillabatur? Sed si quæras cnriosius quid sit ergo fermen tatio hæc, vix definitam eam videbis, ignem ipsummet fermentare fluida cuncta , nec erat vox fermentationis , limitatior quam mutationîs. Yid. Boerh. Hecquet , etc.

LXIX. Quot somnia ! Chemise extracta mera et Physices nocivse* possibilium , verum énim vero neque salia vel acida , vel alkalina nisi per accidens reperit in humoribus nostris , Chemia ipsamet errores suos expùrgans , quoniam aliquid aliud non probant pauxillum acidi salis, ex sanguine vi ignis extractum , aut alkalinum ex sanguine eodem , humoribusque aliis corruptis exurgens , fermentalioni requisita præterea non dantur in corpore : en igitur de fermentis , iis actum , exolevit fere hodie doctrina hæc,- et a sanissimis saltem scriptoribus jam diu confutata.

LXX. Ebullitiones , fermentation.es et ejfervesaentias sapicn—

tiores dein in corpore nostro non valentes demonstrare evidenter, varias assignabant, sed Chemise residua digestionis causas, ut erant fermenta , prœcipitantia , assimilantia , transmit tanti a , elixatio , maceratio, extraciio , tum et coctio lenis , pulrefactio, ab antiquis (lxvii) jam excogitatæ , accedebat , verminosorum secta , qui a vermium turba , quorum legio in nidulis excubans ( xxxiv ) milites juxta necessitatem emittebat , alimentorum fieri elaborationem in ventriculo contendebant.

LXXI. Ast cunctæ causæ eæ mancæ (ut lxiv) obscuræ (magis quam lxvi ) suppositæ ( ut lxviii ) vagæ nil clare explicant , adeoque vires, digestivæ , genuinæ nequeunt haberi integræ , quis verminosos non deridebit sophus ?

LXXII. Elapsojam ultimo seculo , Erasistrati (lxiv) ressuscitata senteutia a viris summis , fluidis quod sibi vindicaverant in prægressis (a lxiv omnis fere ad lxxi) opinionibus sublatum imperium, debellata fermenta ( lxviii ) fortiter solidorumque in oeconomia humana restaurata vis , et a tritu præcipue ut aiunt fieri digestion em excogitatum.

LXXIII. Volve diu , digna cedro , tritürantium opéra aliquantulum ea cernes parti suæ, addicta , nimis, vel enim fluidorum actioni non satis datum , vel ultra modum multiplicatur solidorum vis , et quidem oppugnata valide satis sententia hæc , ab universitatis nostræ doctoribus , Astrucio et Vieussenio hic antiquorum (lxviii) fermentorum fautor , ille fluidis multum tribuens , iiec tamen Astrucii adhæreas calculo serio, sed ex eorum scriptis et triturantium , temperata exurgeret opinio quæ veritati forte consona foret.

LXXIV. Num autem Boerhaqvius élucidata prius et determinata obscura (lxviii) fcrmenlationis (xv) idea , et pulrefactionis (xxi) ad spontaneas attendens, alimentorum mutationeset potulentorum , retineri hæc a ventriculo , fermcntescere (aliquatenus ut lxviii ) putrescere , mireve mutari , coiicoqui seu calefieri ( ut lxiv Hjppocrat. ) comprimi , terive ( ut lxxii Erasist. ) humectari, dilui, etc. (utLXx) statuens magis experiatur faventem veritatem , quam progressæ ( à lxiv ad lxxiii ) cunctæ opiniones ? sequentia probabunt.

ECLECTICORUM SENTENTIA.

LXXV. Quæ ut ex ordine tractentur , colligenda scrupulose phænomena cuncta , quæ in ventriculo accidunt vacuo , pleno , etc. Consideranda etiam hujus vicinia , structura, vis, considerandi motus ejusdem , situs , calor, etc. , omnia hæc enim sedulo intellectis , quæ jam de alimentis potulentisque (ab xi ad xxii) dicta , problematis solutionem adjuvabunt summe.

LXXVI. Est quidem veluti in orbem disposita, pellis ampla^, sat tenuis , abdomen distinguens a thorace , septum dicta transversum, radiata, musculosa , in partes distinguenda , superiorem, antcrioremve et injeriorem } seu posteriorem , quant m ia. ampla, cum

*8 CHILIFICATIQNïS

sterno hæret , spuriisque costis 3 2a. cum lumborum vertebris du» plici principio , tendunt ambæ dein , partes in centrum dictuin nervosum , aponevroticum perficiuntque septum , cujus thoracica superiorve faciès , pericardio adhærens plevraque vestita , convexa abdominalisque sive inferior , hepati ineumbens adhæsione firma , et lieni , versus costas , ad latera , vestitaque peritoneo. Concava, magis a dextris ubi kepatis lobus major , minus a sinistris ubj lien , etc.

LXXVII. Séd in eo præter alia duo foramina triave observatur, ad spinæ sinistram partem , aliquatenüs situm foramen aliud ovale (ita ut ejus diameter major ad anteriora corporis versa , perpendicularis fere sit lateribus spinæ , illiusque parti superiori et infe» riori obliqua , et ad superiora inclinata magis) per quod oesophagus (u) hujusque ad posteriora depressus foraminis structura me» chanica , nunc pressus à lateribus mosçulares accipiens in transit^ fibras , fertur in ventriculum.

LXXVIII. Qui ventriculus saccus est membranaceus , amplus , in sinistro Hypocondrie* mox sub diaphragmate situs oblique quasi transversum , iriter lienem. et hepar orificia duo habens , superius sive cardia inferiusque sive pilorus dicta , i unicis conflatur quatuor, extima peritonei parte cellulosam. præbente. 2\ Musçulosa. quæ inextricabili varioque in quolibet subjeçto , fibrarum ordine contexta , séries enim duplex quarum exterior longitudinalibus fere sed intrinsecus constat fibris , interior ferè orbicularibus , eodemque modo intersectis, in orificio sinistro magis apparentibus . zonapræterea muscularis ab orificio superiori , ad inferius oblique descendit, quæ longitudinales corroborât, etc. 3a. Nervea multis vasis sanguiferis , glandulisque instructa quæ rupas constituit , cetlulosamc/ue fert , quæ musculosam pénétrât, /y. H illo s a tenui porosa valde , cellulas rugasque efformante varias, oblongas, quadrangulares , radiatas , orificia ventriculi versus, papillosa acinosa, et arteriolarum fine pulposa , in globulos convolutâ varios , instructa valde , madida , pituitaque obducta tenaci , ampla , etc.

LXXIX. Âdsunt quoque ventriculum circumdantes inferue ,. contentas quædam abdominis partes , et continentes , nec inutile notasse venulas illius innumeras desinentes in venam portàrum , arterias eura circumambientes aortam nempe suppositam , cœliàcam, splehicam , hepaticam , diaptiragmaticas , mesentencas , epiploicas-, intéstinalem , piloricam , et gastricas quæ ultimæ omnes , ex cceliaca , pilorica , et mesënterica , oriundæ repunt varie supra ventriculum , undequaque et desinunt in rete exlernum , intra extimam et musculosam tünicas internùmque supra nerveam , ex quibus innumerabiles rami , in cavum ejus éructant, liquorem suum in glandulasqué , et acinulos.

LXXX. Insufla in ventriculum aërein , inj.ice aquam aliudve liquidum , eum fumesceré cernes, anteriorque faciès ejus, superior aliquçtenùs' fiét , tum' contenta exiré sinas , flaceessit ventriculus, augentur rugæ quæ in repletione evanescunt fere , collai

HISTORIA. ag

buntur parietes ejus, proindeque difficilius tune videturyias suas tranare.îsanguis , quam in distentione , valida salis.

LXXX1. Nunc exactius determinari juvat alimentorum , in v entri culo mütatiofiem de qua generatim tantum (a lxiii ad lxxv) dissertum , alimenta porro quæ assumüntur ut dictum in ore mutata delabuntur in ventriculum , in quo ex iis pasta , liquorve fit cinericei coloris, alimentorum fortiorem retinens odorem quidem sed tamen acescentis , alkalescentisve aliquid præ se ferens , vix exprimendum , nisi experientia noveris illud , quod probant , post pastum aliquandiu vomitus et anatome comparativa , in brutis ex arte apertis.

LXXXII. Atqui ex jam prægressis (a uxv ad lxxxi) Chimi generationem , concludere haud difficile , namque Ventriculi expansi irritatur (lxxviii.... ii* portio) vis retentrix alimenta hincclaudit, arcet,etc. '

LXXXIII. Tumque i°. inspiratione qualibet à diaphraginate (lxxvi) ex convexo piano fiente premitur deorsum viribus expira toriis , dein pellitur sursum et sic fortiter satis , adminiculis iis , îiunc agitari Contînuo cernis. 2°. Adest quoque vis propria ven-* triculo musculosæ membranæ , quæ per partes contrahitur , cavumque vel auget laxa „ vçl minuit , motu repetito sæpe leni in homine , fortiori in quibusdam animalibus,.

LXXXIV. Ex his (LXXXII et lxxxiii) quid ? Contenta moventur , miscentur, teruntur leniter , fricantur , pelluntur ùndequaquë per omnem cavi circumferentiam , éxtenduntur , dividuntiir j sæpius viribus exponuntur , unde xnajor effcctus , divisio «xactior poi'tiunculæ eujuslibet, etc.

LXXXV. Àccedunt ex ore , et œsophâgo , saliva ( xxxvui ët Lvii ) ex ventriculi ipsius cavo tunc copiosius ( lxxx) in omni puncto fere , ab arteriolis immédiate , liquor quem salivæ (xxxvn) similem postulamus , tum et ab acinülis glandulisque , spissior qui v véluti ros extillantes , liquidis mixti , SalibuS alimentorum et condimentorum ( xh ) saturantur , exeo efficaciores fiunt , etsolid» humectant , pénétrant , disselvunt , quorum partibus junguntur , exquibustincturævariæ exurgunt, et pasta quæ niotibus enarratis (xxxvuï) subigitur mire.

LXXXVI. Nec autem in. tôt sensus (lxxxiv) moveri possunt Contenta quin ex tritu eorum exürgat calor, arteriæ ipsæmet (lxxix) innumeris ictibus sæpe repëtitis ven’æ , etc. Suscitabunt facile ignis particulas , quæ desinent ve'luti in focum , in ventriculum , in quo calor erit -, et a corde quoque ipsomet proximo , vix alibi in corpore fortior , aërigitur, quo saturabantur alimenta et potulenta expanditur valde , bine adaugebitur tritus , motus intestinus , expansio ventriculi , resistentia major contentorum , ex qua major ignis effectus , minimæetiam frangentur particulæ , etc.

LXXXVII. Eevoca jam prægressa (ab xi ad xxn) materiemque diversam, varie mutari concfpies in ventriculo, calido , humidoque vegetantia fennçrttaccre incipient , et putreséere anima-

3 o CHILIFICATIONIS

lia , adsunt namque causæ fermentationem impediefttes ,. et pua trefactionem absolutam , composita qüoque massa varie elaborata exurget , et ex prædominante vegetabili vel animali , dissimilis effectus , sed semper motus intestinus , ex quo colliquamentum oritur (compara a lxxxiii ad lxxxviii), miscella salium , et oleorum , etc. grisaceus color , etc.

LXXXVIII. Enarratæ hue usque ( lxxxiii ad lxxxviii ) causæ omnes concurrentes ad generationem Chimi (iixxxi) quas ipsamet monstrabat Autopsia , accédant itaque hypothesibus addicti ( a liXiii ad lxxxv ) et intueantur num ad simplicem causant revocari possit actio multiplex adeo ( vis nempe coctrix ) quæ capietur tamem felieissime , si cum Boerhavio intelligatiir quid agat ventriculus, primo quatenus est vas, excipiens et rem, or-ans de glu* H ta; de in quatenus aërem cœterosque jugiter affluentes humores iis âdmiscet , iterurn prout musculi cavi vice fungitur , mox instar nasis igné foli , deinde quatenus ambientium. vi obnoxius hœret , et in quo sponte deglutita motu intestino agitantur , etc. (lxxiv);

LXXXIX. Circa famis sitisque causas quid nunc putabis ? sitim ex siccitate pharingis aiunt provenire , famem. vero alii ingeniose quidem ex sanguinis intra ventriculi tunicas circuitu difficili (lxix) , tempore laxationis ejus , oriri credunt, in ea autem sen« tentia quomodo patebit , cur post solitam cœnæ hôram elapsam ,1 aboletur famés, ntjnne tune facilius circulatur sanguis ? Phænomenon illud expliçabis facile in sententia aliorum qui credunt famis fieri sensationem quia irritantur nervi ventriculi a liquidis çontentis acrioribus rémora factis ; esurienti enim (xxiiï) saliva copiosius fluit accedente tempore mensæ, fluit et copiosius forte gastricus succus (lxxxv) , hinc diluuntur liquida irritantia, inde riervos minus titillant, ast nihil certius dices quam id quod datum (’xs).- /

XG. Quænam in liomine causæ impedientes fermentationem, et putrefactionem perfectam ? Num alimentis et potulentis aëre exspoliatis in machinâ pneumatica dein deglutitis celeriter melius digestio fieret pejusve? Num melius fit digestio in somno ? num vero bene minus ? Attende ad consuetudinem , num aliquando' acida prædominantur in ventriculo , dum fiunt hi acidi ructus , in infantibus præsertim? Num alkalina etiam ? Quomodo fiunt ructus , num a contractione ventriculi celeri? Num ab aëris expansione valida ? Quomodo vomitus fit?

XCI. Cur , ut observavit Anatomicus recens , splen dum digerit ventriculus minor fit , contrahitur quasi , albescit? Num hoc ex eo quod facilius , tune et copiosius fluat sanguis in ventriculum (liXxx) ? hinc minus ad lienem , num vero ex eo quod aliquidlien præbeat ventriculo , ut crediderunt veteres ? Cur ex divo Hippocrat. aphor. lib. i. apbor. i5. ventres hieme et vere natura calidiores, et aphor. 18. æstate et autumno difficillime cibos fertint®, etc. omnia hæc , fere , ex dictis (a lxxxxii ad xc) explicabis, et alia digestionis phænomena (Yid. Boerh. Inst. n. 89).

HISTORIA. 3i

CHIMI IN INTESTINIS ELABORATIO.

XCII. Est orificio ventriculi dextro vel inferiori circumjectüs muscularis circulus , Pylorus , Janilorve dictus , liic omnino forte nunquam obturandus , quamdiu tamen agit , crassioris remoratur transitum materiæ , dum intérim cocta , præparataque satis , ventriculi motibus variis expultricium , scilicet , nisuvirium (lxxxiii) exprimitur , veluti pasta intra manus pressa leviter , transîtqué per pylorum ex quo oritur fistula hæc longa , diametri diversæ , mesenlerio pendula quam dicunt intestina.

XCIII. Quæ complicata in gyros in abdomine contenta anterius et ad latera , peritoneo , omentoque iis incumbente , tenui , pingui , ventriculo adhærente , etc. arteriis copiosissimis et venis instructo circumdantur et abdominalibus musculis decem , quorum primum magis his proximum , transversum a lumborum. processibus , spuriisque costis , ossis ilei interiori labio , càrnosum statim tendinosum dein , desinit in linea alba anterius , secundum post illud rectum ortum habet in ossibus pubis , intersection ibus tendineis notatum forte , etc. finem in slerno , tertium. pyramidale desideratum quandoque ( quoniam dèficiunt ambo xnusculi , \é\ unus , aliquandoque dantur très ) exiguiim ortum basi sua prope symphisim ossium pubis , recta sursum digitos quatuor ascendit , et desinit in linea alba , sub umbiiico , quarlum obliqui ascendent ex ossis ilei ambitum ortum càrnosum , deinde tendinosum , inseritur pàrtim costarum spuriatum, margini inferiori , partim lineæ albæ , quintum demum oblique de scendens post tegumenta primum , quod ossium pubis labio externo insertum tendinosum , càrnosum dein , provenit ex octo costis inferioribus quibus inseritur.

XCIY. Intestina autem ipsamet uti ventriculus membranaceo musculosa , adsunt enim eorum tunicæ extima communiste a peritoneo , cellulosam. præbente , 2\ Musculosa longitudinalibus et sub eis orbicularibus fibris sed intersectis utrisque composita , 3°V Nervea texta quidem peculiari fibrarum tendinosarum sérié , ut observabat TV inslo-w , longiori aliis duabusj 2a. Villosa mollis , papillosa , variis pertusa poris , conniventibusque præterea j 'graltulis , jugisve instruuntur , a majori nervece villosœ tunicarum longitudine , glandulis niunita et acinis , vasis intertexta plu-? ribus , venis lacteis , hiantibus in cavum eorum , quasi cincta , et in sex divisa partes , quarum prima , a ventriculo a subjecti pollicis mensura duodénum est.

XCV. Tn quod , in spatio aliquàtenus triangulari situm , versus posteriorem i°. corporis parlem , oblique 2°. versus dextram , 3°. et versus sinistram , tendens, atque adeo incurvatum , carnosum magis quam duo sequentia , valvulis conniventibus in fine maxime vestitum , criptis , folliculisve non paucis oblinitum , e ventriculo per (xcn) pilorum. collabuntur maferies cliimaceæ , ut quiete in curvaturismotu saltem leni , intestino , magis ac magis } m eo dçmuru elaboreatur , patianturque tnutationes varias.

34 CHILIFICATIONIS

XCVÏ. Quas obtinent ibi potissimum , ex eo quod in caVum in-f testini hujus , per aperturam in rostrulura desinentem versus fuient curvaturæ primæ , ductus ünius plerümque. , sed compositi ; duplicis aliquando , reptantis oblique inter tunicàs , quæ finis est* il u un t menstrua quædam , vàrii humores nernpe , l ° . bilis duplex j 2°. pancreaticus succus , qui diversi origine , iridôle , motu , qualitatibusque , mixti simul , ex Ÿo leniores , efficaciôres , effectus præstant , proprietatibus horum noscendi.

XCVII. Est porro bilis in puneto secretionis (ut aiunt) liquor ut plurimum ab abdominali sanguine venosa, in hepate (noto satis secretus, liquidus, pellucidus, insipidus, riùllo fere colore tinctus , nec acidus , nec alkalirtus , ex oleo pauco sale et aqud compositus , igné non inftammandus , nisi siccus , qui in pulposis friabilibusque folliculis hepatis separàtiis , colligitur dein in alterius vasis radicibus , quæ junctæ simul effdrntant truncum generalem scilicet hepaticum ductum , qui ( bilém hépaticam , in cavum duodeni per aperturam dictam ( xcvr ) infuildit $ dum noii contrahitur intestinum illud.

XCYIII, Ast contracto duodeno constricto , motu commun i omA nibus intestinis, perislaltico (cvi) quo contenta, moventur, pelluntur , separantur , defæcantur , etc. Jam amplius non éructatur, in duodénum bilis, pellit autem semper columna rétro sequens, pellunt potentiæ excernentes bilem , ergo hæc propter vàlvulam Winsloui præterea redire non potens in hepar , cogitur per ductum cisticum , qui cum hepatico jungitur , ad acutissimum angulum , in fellis vesiculam in qua musculo membranacea, piriformi , valvula spirali , in collo munitaper remoræ temrpus , mixtione succi , ex gemellis secreto , mixtione quoque succi hepatici per ductus hepatocisticos , subtiliorum exhalatione partium fiet.

XCIX. Spissior , profundius flava , amarior , acescentibus resis tere capax , alkalescens magis , quam bumor quiiibet noster circumductus , abstergens , penetrans summe , saponacea , apta resinis , gummique resolvendis , nec tamen acida , nec alkalina , àpïa démuni stimulandi fibris muscularibus , ut earum eontractione, duodenique fprte expansi pressione pellatur per ductunx cisticum in duodénum.

C. Pancreaticus succus, in glandula conglomerata ingentiy plana transversim a duodeno versus lienem^ post ventriculuiït extensa , secretus , salivæ oris analogus , insipidus , subsalsusque , «opiosus , nec acidus , neç alkalinus , per canalem magnum a glandulanrtura , cum colidoci ductus extremitate jünctum , per collaterales aliquando (viribus, ut saliva xxxix) fiuet etiam in d uodenum.

CI. Sicque in eo Æet variomm bumorum collectio , irritation resolutio partium , quæ rêsislunt ventriculi actioni, à bile , hujus acrimoniæ correctio , à pancreatico succo , mixtüra , totum quasi homogeneum spumescens album , divisio ultima , assimilatio cum

HISTORIÀ. 33

humoribus nostris , laudabilis humor premendus et pellendus , tandem in jéjunum intestin um, aptusque variis quas ibi passurus est mutationibus , divisionibus , expressionibus.

CIL Num post hæc bilem linges alkalinam? Pancreatis succum acidum , et ex eorum miscella effervescentiam ? Num probant hanc, duodeni post ligaturam tumescentia ? Non videtur cur per orificium commune Huit triplex hic humor? Num bilis est excrementum? Quare non Huit in ventriculum? Num humores in duodeno contenti fluunt aliquando in colidocum canalem , et cur?

motus intestinorum et effectus ejus.

CIII. Abdominales musculi (xcm) qui respiratione moyen tur ad exteriora corporis et interiora , diaphragma (lxxvi) ex peritoneo humor extillans continuo , intestinorum arteriæ innumeræ , in cavum eorum humorem suuin éructantes , venæ , glàndulæ , omenti sanguinea quoque vasa, adeps, humor , ambientiuin aliarum partium, calor, ictus, intestina premunt, fovent , et in eis contenta dividunt , humectant, diluunt.

CIV. Intestina ipsamet præterea , motu aiunt gaudère peristaltico ,verm.icularive , quo hæc dum materiam quamdam continent , contrahuntur , ab initio finem versus, veluti vermes , etc.

CV. Nec tamen motus hic ab exemplis quo afferunt vulgo, probatur nobis in felibus , in canibuscjue ex professo dissectis, attente quærebamus num cerneremus eum , adsta'ntes quidem aliqui illius existentiæ quibus persuasum erat , eum clare viderunt (ut aiunt) in subjectis iisdem , in quibus nihil nisi tremulæ palpitationes , inordinatæ contractiones , apparebant nobis et aliis , quod contendit etiam Illustr. Profess. Reg. D. Hagüeriot in Thesi an vomit fœcul,pag. 26 , ubi sic se habet : Ego in intestinis quantacumque opéra et industria rem expharkverim ,■ ilium (peristalticum motumj ■ detegere nunquam potui j subsultum quemdam tantum observavi, tum arteriarumj tum tùhioæ intestinorum. , seu motum quemdam • tremulum , quem tamen non nisi ope microscopii percipere potemm. , etc. Ruiscbius àutem eum se vidisse asserit , in binis infantibus recenter natis quibus deerant musculi abdominales (quorumque alter per diem unum atque alterum vixit) ad unum cum illustrissimo isto vire assenti-

mur, et motum (civ) hune fieri révéra credimus .

CVI. Sic aütem istum autumamus cieri , cpntracto erectoqué ventriculo , materies per pildri rttgas ét sulcos pelluntür, in duodénum^ partem ergo duodeni dilatant , irritant , dilatatæseu irritatæ partis illico contrahuntur fibræ orbiculares, stimulo obnoxiæ ïpagis, contractis iis, tam sursum piloriim versus, quam ad inferiora pelluntur contenta , instariti eodem decurtantur longitudinales fibræ , quæ intestini partem sequentem trahutit , eamque applicant hiantem , laxamve , motis materiebus , quæ eam subeunt, simile quid in ilia passuræ , sic deinceps tali mechanismo disseïûmantur per intestina pultacea contenta , quæ intérim a columna

34 CHILI FIC ATI O NI S

rétro sequente puisa , a valvulis impedita , et pondéré forte suo \ quoniam erigitur quasi intestinum , in locum non redibunt ex quo oriunda , quæ tamen si redirent sequenti contractione evacuarentur , donec nihil irritans contineatur in intestino , quod nunquam evacuatur intégré , etc.

CYII. Tali motu viribusque enarratis (cm) fistulam peragrant cunctam assumpta , in jejuno ulterius humoribus intestinalibus penetrantur , miscentur , etc. eodemque modo in ileo quod pari cum jejuno structura donatum, diametro simili , valvulis eodem modo dispositis , sed numerosis minus, quæ longitudinales fiunt , paululum infra renem dextrum , ubi desinit in intestina majora.

CVIII. Est enim sub dextro rene positum cæcum dictum intestinum sphæroideum , latum , lamellis ut prima intestina , sed robustioribus instructum , desinensque in amplum colon , curvatum a regione dextri renis sub hepate , et ventriculo , si'nistro dein annexum reni , supra ultimas vertebras lumborum , litteram S figura æmulaùs bine arcum e'fformans magnum difficile qui percurritur.

CIX. Apibo . bæc mesenterio (quod ibi mesocolon dicunt) annexa duriora sliis latiora; nihil peculiare habént amplius, præter , i°., gffindulas. majores , copiosam præbentes materiem; item 2°. secundum axim tripartiuntur ligamentis tribus muscularibus , robustis, quæ cæcum involvunt , colonque pbeant , decurtant ; interîus illud receptaculis variis , angulis , diverticulis , reduplicationibus implent, etc.

CX. In ista porro pelluntur crassiores contentæ partes, subit enim residuum , magnaque materierum , cæcum, intestinum , lubricviW valde ,-ù.succo quem præbet appendix h uj us dicta vermiculûrià.,'.* .fcrwa , cava. gïândulosa colligitur ibi , remoratur tempore quodam >■ amplius in intestina minora redire nescia , quoniam implantatum versusque cœci cavum elongatum , pendulum. ileum ^s fihris ad latera corroboratum , dvali apertura inliians. ofiicium valvulæ viam claudentis , præbet , irritatæ intérim et stimnlatæ fortiter a. qmtrescentibus jam materiebus contrabuntur ffibræ. musculoSæ , pellunt contenta in colon, cujus valvulæ amplæ , veluti scalæ adjuvant assensum , lente progrediuntur fæcales nunc boli, obturamenta , perven tunique tandem in intestinum rectum, ibi: aceumulantur , retinentur , pro pondéré tamen quantita te-, açrimonia, fiunt brevi salis, vellicantes , lædènfésj nocivi , foras expelluntur #rgo.

CXI. Agentibus enim tune valide diaphragmate , musculisque abdominalibus, comprimüntur fæces intra rectum quod etiam agit ipsumrnet , contrahuntur leuatores ani , qui amplo principio, ab interna fiaîcie , ossiurn. pubis , ile i et ischii, radiati convcrgnnt. versus: intestini recti finem , quem circumdant , laxatur sphincter anb, extremum intestini cingens , sic delabuntur fæces , ex majori nisu vis erpultricis quant, retentricis , delabitur anus aliqualenus , relevaturque levatoribus ipsismet , qui tune intesti-

nutn devant , nec dilatant , quoniam non cogitur illud née sistitur a materie deorsum pressa , clauditur etiam anus , sphihetere proprie dicto et ovalibus sphincteribus cutaneisve , etc.

CXII. Sublitiores vero elaboratæ magis , et defæcatæ , quæ conlinentur in intestinis sub nomine chili partes exsuguntur , absorbenturque ab orificiis venarum lactearum , quæ reptant supra intestina magis jejuno , ileoque minus in reliquis ; Iaxis cnim intestinis , collabuntur , flaccescuntque partes eorum cunctæ , corrugantur varie Vasa , ast in contractione eriguntur , tenduntur omnia in illis , ergo et lactea vasa quæ in se recîpiunt chilum > qui per lacteas verias reptantfes in mesenterio , ad rëceptaculum Pecqued ducitur , ex hoc per canalem thoracicum in vias sanguinis.

CXIII. Num ahsolute negatis abdominales mùsculosj in ventriculum exercere vim suam, aliquatënus médiate? Num chili parles subtiliores absorbentur ab ore , ventriculo , et venis me serai ci s ? Num hoc uitimum probant deFectus quem credunt lac-* leorutn in avibtts ? Quare eas ante tempos negabis? Num est aliquid occultum chilum generans sat sibi similem sëmper ? Num haberi debet veîuti einulsio? Cür alimentis xisdem utentia subjecta varia , varias et dissimilés adeo emittunt fæces ?

CXIV. Est tandem chilus liquôr albicans , subdulcis , aeescens lit plurimumj nec acidus tamen nec alkalinus, humoribus nostris haud absimilis summe > ex alimCntorum partibus fluidis Certeque solidis divisis magis et tenuioribus compositüs , expressus , reparandæque massæ sanguineæ destinatus.

Hujus autém explicatas hue usqué , in quantum nostrum erat , materiem et causas , etc. Putamus qüas si leviter tantum attigimus , Auditores ornadssimi , hoc tenuitati nostræ ti'ibuendum hovimus J clementiæ autem vestræ condonandum speramus , fit nobis voluisse sads. .... favetë.