REGULA NONA

Requiritur ut conveniant explicité circa unum eumdemque modum in publiée abslinendi , tolerandi, et ad dictum eumdem divinum judicem remittendi omnes omnino reliquas fidei controversias, quœ à dictis doctrinis distinguunlur, et amicabililer necdum sunt compositœ , vel ante prœfali judicis decisionem ditTiculler componentur, quœque absque alicujus partis gravi, scandale, ex eo scilicet quôd hujusmodi materias, ut articules fideijam definierit et habeat, coram plèbe distinctiùs ventilari nequeunt.

Quia, 1° secuti Romanenses transsubstantiationem , prœsentiam Chrisli permanentem , communionem sub unà specie , Tridenlini concilii infaillibililatem et Papœ supremam jure divine auctoritatem, pro articulis fidei et pro pupillâ oculi habent, et extra concilium difTiculter componentur; nihilominus, pro amore pacis, hœc singula, et alla quœvis , qua:- protestantes dubia solemnia movent, et movebunt, novi concilii disputationi et decisioni subjicere cogentur : sic, vice versa, et haud dubié etiam protestantes, amore pacis et unionis, sese, tam circa hœc quàm circa quœvis alla (à quorum apprehensione, etiam Romani, extra concilium sese liberare non possunt), coneilio subjicere lenebuntur.

2" Sicuti Romani debent, intuitu tam suprà explicatœ discrets subjeclionis ad papam , quam etiam ad hoc Concilium , deinceps ab omni excommunicatione et schismatis censura, circa illos Protestantes , qui ad eam parati fuerint, sanctè abstinere, sic et protestantes, ab omni censura idololatriœ, hœreseos et erroris substantialis pariter abstinebunt. Sic quoque necesse omnino erit, ut dictas controversias, antè vel extra Concilium et extra discretoruni privata légitimé instituta colloquia coram populis non ventilent. Ciim enim hœ controversiœ , pro unà parte, numéro articulorum fidei jam sint insertœ, ventilatio esset articulos fidei, ac consequenter errorem substantialcm sibi mutuô ac publiée objicere; quod unioni substantiali directe opponitur.

Aliud est aliis quibusvis quœstionibus etiam gravissimis, quœ non soliim intrà et contra Protestantes, sed etiam inter ipsos Romanos in dies in scholis acerrimé objiciunlur. Haï enim à tolà illorum vel aliorum Ecclesia pro fidei articulis non sunt declaratœ.

Ne tamen, ab hoc dictum futurum in Ecclesiis silentium, plebs alterœ alteriusque partis credat pastores sues, circa fidei articulos vel cessisse, vel

l'KO.IKT DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES

dubilare, iUi, pi';fsertiin sub unionis inilium, inculcaiidum est, qiioil quideiii parles sese in illis necduiii explicite componere potiicrinl; pro pace jamcn omnia illa resolvissn , quœ in lalihus , ipsi Apostoli et tola Christianitas semper practicarunt, remittendo scilicel ulliinatam decisioncm Concilio , et quôd, sese ad intérim, in omnibns ac quantum Veritas in conscientii palitur, et quotidiana praxis exigit, pro pace muluù accommodent. Hinc , sedes Romana plebi reddat usum calicis, principibus jura, et presbyteris relinquat uxores; iisdem pristinas conlîrmet ordinationcs : protestantes vero, vice versa, ad Ecclesiœ su;e latinœ et pristini patriarchœ unionem et obedientiam, salvà libertate evangelicà suprà explicatà , revertantur.

Denique , quod licet partes suprà taclos articulos sese Concilio subjiciant, non tamen ac si de iis aclu dubitent; sed ut concordia christiana, ad quam Deus obligat , per viam Concilii à Deo ordinatam introducatur, et pars non errans in veritate conlirmetur, errans verô dicta via Dei instruatur.

BEGULA DECIMA.

Ad hanc necesse omnino est, cujusvis partis sive principibus ecclesiasticis, sive temporalibus, sive Ecclesiœ pastoribus, sivenobilibus laicis, sive plebeis et rusticis, omnes omnino illas prœeniinenlias, jura, et emolumenta, quai hactenus et in bodiernum diem possederunt et possident, intacta relinquere, quœ salvo jure divine, salvàque conscientià ipsis rejinqui, quibusve ipsi licite uti'possunt et volunt, iniù ut singula singulis per reunionem potiùs augeantur, modis omnil>us est laborandum : idque fieri posse ac infaillibiliter futurum , certis rationibus et indiciis convincitur.

Ratio est, quia lii omnes, saltem consensu, ad rem concurrere debent , et absque his omnes non facile concurrent; probanturque vero dict;c ulilitales; quia,

1" Populus utriusque partis fruetur plenà pace cum omnibus patriotis, qui hucusque ob Ecclesiarum schisma sese saîpè dilacerarunt, et exteris in prœdam dedcrunt.

2" Nobilitas prolestans liabililabitur ad tôt prtcbendas, necnon ad tôt ecclesiasticos princi[)atus.

3° Clerus proteslans non soliim retincbit praîscnlia, sed etiam hàc via cum prolibus suis juvabitur ad innumera benelicia et prœlaturas, etiam in distantià perl'ruendas , necnon ad ipsos quoque episcopalus.

4° Romancnses quidem toniporalibus diminuentur, (dum scilicet circà dicta benelicia et principalus, quos nuiic soli possident, cum Proleslantibus dividere cogentur) illurniii aulom pniriarcha à pristinis nuis suum recuperabit lionorem.

Denique principes protestantes , iniprimis h:\c unicà vi;\, de cunctis principalibus ecclesiasticis quos nunc possident, eo modo, c|uo Tactum est Régi Galliai circà Mêlas, Tullum et Verdunum, assecurabuntur. Absque hàc vero, facile aliquis invenietur, qui ut prœtextum halicat Cermaniam invadenili, habeal Papam de illis ablatis nbivis proteslanlem; netmon reliqnos regos et principes Romanes , do talibiis allas non niliil cogitantes; necnon anteàmemoratam majcslatem cbristianissimam excilabil , qu;e olim in lioc non concurrit, nunc vero Protestantes egregiè inlerse dividere sciel.

Deinde, circa merè spiriinalia, substantiam eorum quam ipsi nunc prœtendunt, ut scilicet absque illorum voluntate et concursu , nullus ad ea adhibealur, vel nihil in iis novi introducatur, retinebunt. Praïlerea circà temporalia, i|)si et ipsorum lireredes, cunctœque proies pro viribus et occasione à sede Romanà ad dignilates imperialem, electoralum, ac ad alios suis potentiores principalus ecclesiasticos adjuvabunlur.

Denique, ipsi sibi, et suis coram Deo et hominibus, gloriam parient inQnitam : quod scilicel auctoritate, consilio, exemploque suo inter Chrislianos, prœsertira Germanos et Ilungaros , schisma tollendo, christianitatem lotani ab hodierno extrême periculo liberaverint.

Nihil ergo nunc restât, quàm ut fundamenla fidei , inter partes uniformiler intelligantur.

Quœres ergo qu;enam sint fundamentales fidei regulre.

Respondeo juxta suprà dicta', etiam extra controversiam esse, quod qui interiùs principaliler dirigit sit Spiritus sanctus, exteriùs verô ac fundamentaliter verbum Dei. Hai ergo sunt duœ unicœ fundamentales régula;.

Régula autem secundaria et his subserviens, est inlerpretatio Scripturœ, quœ habetur communi consensu, aut praxi , tum Ecclesiœ primiliva; et veteris, tum tolius christianitatis hodiernœ (quœ sub his quinquœ patriarchis, Romano scilicet, Constanlinopolitano, Antiocheno, Alexandrino et Hierosolymitano comprehenditur) tum aliùs novi et cecumenici legitimique ac liberi concilii.

In sequenlibus nimirum omnes christiani conveniunt, 1" quod concilia qu;edam non sint per se ac semper necessaria, sed soliiin subinde peraccidens; dum nimiriim publica ecclesiarum seditio aliis vils loin non polest.

Conveniunt 2° quod, saltem in foro externo, scripturœ inlerpretatio à concilio data , sit prœferenda propriœacprivalœ; nam, ob id Augustana confessio taie concilium pro medio ultimato et antique pacis ecclesiasticœ déclarât et postulat. Synedus Dordracana, et aliœ omnes utriusque partis, ac etiam ipsorum apostelorum idem conlirmant. Conlirmat denique idem, sat pulchrè, synodus Charentonensis , diccns, quod, si cuilibet privalœ interprelationi adhœre lice.rel, tôt essenl religiones quoi Parochlœ.

Conveniunt 3» quôd concilia œcumenica sœpius erraverini, neqne unquam ipsis Spiritus sanctus seu infaillibililas etiam jiro foro interne, singnlos scilicet ad assensum internum ebligans, attribualur ralione sui, sed rationc supervenientis consensus majoris partis totius christianitatis; cui scilicet, Spiritus sancti promissio est facla : tune verô supponi possc ac debere hune consensum majoris partis, [omnium cnim assensum nullum concilium exigit, aut unquam oblinuit, ul infrà declaratur] dum concilium légitimé processit; quia tune, singuli boni christiani, hoc inlernum censcicntia; diclamen sibi formarentur : verum quidem est pasteres posse errare, sed etiam ego errare valeo; quia verô in rébus salutis et verilatis aUernœ , tuliorem partcm cligerc debeo, tutior verô est inlerpretatio congregatoruin meorum paslorum, quàm mea sola : tum quia sese promi-it Ghristus illis, qui in sue nominc con-

1 Ucg., V.

ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

greganlur : tum , quia dicit per aposlolum quod dederit paslores , ut non circumferamur omni cento doctrines, iti circurni'entionem erroris' : tiiin, quia ipsemet, ob id utique, ait, quod qui EccLesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et pnbliainua'^.

Confirmalur h;ec veritas, quia si quilibet ad lioc inlernum diclamen tune non obligaretur, inipium esset excomraunicare illum, qui concilie non crédit, inipiumque esset cogère, ut quivis juxla concilium ad extra prœdicet : irapium est enim, ut quis ad extra prœdicet, id quod ad intus non agnoscit ut verius : ad hajc verô quemvis cogunt omnia prorsus concilia vetera et nova : ergo agnoscunt quemvis ad dicluin assensum internum obligari, qutindo concilium légitimé processit.

Conveniunt 4" quod non sit pacem quœrere, et Ecclesiara ad statum Ecclesia? veleris reducere, sed liles Ecclesiae ampliare, si quis pro légitime Concilie, nevas aliasque quœrat condiliones, quàm illas quas hucusque , ac in quatuor netis primis veteribus generalibusque Gonciliis receptis, chrisliani-^ tas servavit. Haï verô non fuerunt aliœ quàm sequenles.

1° Omnes christianitatis episcopi fuerunt cilati, et hi seli, necnon alii ipsis quasi similes, vel accedentes', [quales ulique erunt prœcipui prolestantium theologi, qui reunionem promoverinl] fuerunt judices votantes concilii. Vide acta concilii Ghalcedonensis, ubi praeter hos reliqui superllui declarantur.

Ad disputandum quidem, ac ad consulendum , quivis dictus fuit assumplus; sed quia efllcium talis judicis, cujus senlentia totam chrislianilatera obligel, est supremœ dignitatis, et non soKim doc- Irinam, sed etiam experientiam et prudentiam in gubernandis Ecclesiis exigit, quaî in solis dictis prœlatis suppenitur, sanè , si prœter hos quilibet christianitatis doctor ad id culmen et rnunusassumi debuisset, concilia generalia inllnilam generarent confusionem et prœtentionem : et quis omnes bas evilare poterit?

2" Non atlenderunt ad numerum vel nalionem episcoperum advenienlium; nam in Nicaeno primo perpauci latini adfuerunt, illudque tamen pro generali habetur : ergo ad hoc suflicit , ut omnes citentur et admittantur, dictaque et mox dicenda serventur.

Deinde, cùm omnes citari debeant nationes et episcepi, in nuUius sanè est manu hujus vel illius nationis numerum limitare, prœferre, aut a?quare, vel aliquos prœsules légitimes rejiciende diminuere. iEqualitas numeri solùm circa illos, qui ulràque parte publiée dispularunt, fuit servata.

Atlenderunt itaque ac unicè, circa antistiles et judices; ut singuli suprà dicta? lidei articules accuralé observarent, ut singuli plenè audirentur et in-