Sesi. XXI, can, iv

menti sil, suc dicemus loco. Notetur et hoc, quod posl uninnem prœiiminarem faclam , ante compositas, ante decisas de lide coniroversias, Lulberani suos probibituri non sinl quorainus privatis illis Calholicorum Missis inlersinl, quà. de re mox dicemus.

Tcrtium postidatum.

VI. Lutheranœ juslificaiionis incommoda quinque : an pro intactis illibalisque relinqui possinl. l'rimum : de absolutd cerlitudine. — Islud postulatum, quia vel maxime ad cbristianœ doctrinœ rationcm, alque, ul aiunt, subslantiam pertinel, paulo fusiiis persequi oportebit. Sic autem habet : Ut de iustificatione peccatoris doctrina Proteslantium intacla illibalaquc relinqualur. Pace summi viri dixerim : mirum uno poslulalo transigi tanlam rem I At enim pridem constitit de verbis liligari? De hoc mox viderimus; intérim ul nunc se habel Angustana Confessio , quinque omnino sunl, quaî, salvis hypothesibus tolerari nequeanl. Primum : illa certitudo de justificalionc, si quidem absoluta sil, qualem esse volunt Augustanœ Confessionis professores, gravi olïendiculo erit lidelibus , data sccuritate ab omni melu tulA, qufc in supcrbiam se elTerat ; qnin ipsi Lulberani (quà voce ad compendiura utiuiur, neque ipsi refugiunt), loto anime abhorrent à salulis cerlitudine quam Calvinistœ oblrudunt, ne quis inflelur; ciim in jusliricalione idem sil periculum et ;cqua utriqsque condilio.

VIL Allerum incommodum : de bonorum operum propnsilo à justificaHone secluso ; quœque inde conscquantur. — Allerum incommodum Lutheranre juslilicationis, est quod Paulus quidem laudet eam (idem quœ per charitatem operetur ; hoc est procul dubio, assenlienle viro docte, (eo loco ubi agil de solâ fide) fidem efTicacem , vivam , 7iec bonorum operum proposito destitutam : Lutherus auleni et Confessio Augusiana, el Apologia eam fidem praidicanl, qure sola, proul etiam à charilate distinguitur, peccalorem justilicet'. Clara quidem sunl verba Apologiaj dicentis : Impossibile estdiligere Deum , nisi priés fide apprehendalur remissio peccatorum, etc. Quare juslilicatio ab omni charilalis motu, bonorumque operum proposito absoluta atque independens est : quod eliam clarè sequitur, ex ejusdem Apologifo aliornmque decretis; cùm Dei dilectio, ipsis consenlientibus, procul omni dubio pertineal ad sanctificationem qurc justilicationem prœsupponat. Ex quo illud effectum est, ul à Lutheranis unanimi consensu in convenlu Wormalicnsi , auclore Melanchtone , decrelnm sil , bona opéra non esse necessaria ad salulem-. Quam sanè scnlentiam Confession! Augustance alque Apologies congruenUim, cùm Lulheranorum pars maxima relineal, absque gravi Evangidii bonorumque operum injnriiVpro ilhesA iliibalA<in(Uial)cre non possumus. Iluc accedunt gravissima; de bonorum operum merilis ac mercede qn;esliones, qu;c cùm ad hune juslificaiionis locum pertineant, neque ut conciliait!, sed m concilianda; ab crndilo auclore poslea proponaninr, nunc in aniecessum pro transaclis , imo pro ili;esis illibalisque haberi pr;eposterum est,

1. Lullier., advérs. execr. Anlic. Bull., tom. il. Edit. Wit., fol. 93. ad prop. vi. disp. 1535. prop. xvi, xvii ; Conf. Auf/., nrt. V, XX. cap, de bon. oper.; Apolog. inlih. Concord., ctp. de jusiif f p. 66. — 2. Lib. i, ii'p. lxx.

ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

postulatumque istud alium in locum reraittendum.

Vin. Tertium incommodum : Lutheranâ justificatione non lolli peccala. — Terlium incommodum : hâc quidem juslillcatione non lolli peccala. Neque enim peccala lollunlur, nisi peccator lam verè juslus fiai, quàm verè anlea peccator fuil, dicente Paulo : Et hœc quidam fuistis', non eslis; el ilerum : SiciU per inobedienliam unius hominis peccatores conslituti stmt multi , ita et per U7iius obeditionem justi constituentur multi-. Unde Augustinus Pelagianis Ecclesiœ impulantibus , ejus quidem senlenlià, in Baplismo peccala non auferri, sed radi, respondit : Quis hoc nisi infidelis affirmet^? non sanô ila ut omne peccalum auferalur; sed ut quid quod est ad mortem cum juslificatione stare non possit : alioquin à peccalo non satis abhorrebimus; quippe cul nimis cum justifîcalione convenial.

IX. Quartum incommodum : quod juslificatione à sanctijicalione secretâ , sequitur ante pœnitentiam bonumque propositum justificari peccatorem. — Quartum : ulcumque de possibili et metaphysicâ, ut aiunt, abstraclione, peccatorum remissio ab infusione gratiœ distingui possit, taraen Ecclesia catholica nunquam probalura est, nec probare potest, priscis sseculls inauditum justiflcationis à sanclificatione discrimen. Nihil enim unquam per illud justificari, intellexil qu'dxn justum fîeri, sive, ul ait Paulus', constilui , sicut nihil aliud per illud sanctificari quàm sanctum fieri. Quantumcumque enim asseranl justillcalionem nalura lantùm antecedere, haud minus illud erit consectaneum, ut juslillcatio eliam pœnilenliam naturàanlecedal. Est enim pœnitenlia quoddam sancliiicalionis initium , atque ad regenerationem novi hominis perlinel. Si ergo justificatio sanclilîcationem ac regenerationem antecedit, profectô antecedet eliam pœnitentiam, consequeturque illud, ut priùs juslilicemur quàm nos peccali pœniteal; quod quale sit omnes vident.

X. Postremum incommodum : de pœnitenlia incertos , lamen de juslificatione certos esse. — Ejusdem generis est postremum incommodum. Nihil enim inlolerabilius quàm certo et absolulè credi justificatos esse nos , cùni nemo certus esse possit , fidei quidem certitudine, cui non possit subesse falsum, utrum vero sinceroque animo agal pœnitentiam, an falsà pœnitentiœ imagine deludatur. Hœret enim semper, penilusque infixum est, fatente Luthero^, illud tptXauiîaç animique sibi blandientis vitium, quod nec scire sinal verone bono , an boni specie ducamur; ex quo consequilur ut nec pœnitentia ad justificalionem sit necessaria; alioquin de pœnitenlia lam certes esse oporteret, quàm de juslificatione certos esse volunt.

Neque proplerea ditTiteniur articulum illum, quo quidem nunc res loco sunl, conciliatu facillimum. Quidquid enim inesl asperum Lulherani recenliores atque ipse vir doctus adeo emoilierunt , ut omnis propemodum ad nudas voculas redacla sit quœslio. Intérim ut se habet et apud Lulherum et apud Melanchtonem et in ipsâ Confessione Augustanà ejusque Apologià atque libris, ut vocant, symboli-

1. /. Cor., -VE. 11. — 2. Rom., T. 19. — 3. Coiura duas Ep. Pelag., lib. i, c. xiii, n. 26; loin, x, col. 423. — 4. Rom., 5. 19. — 5. Serm. de indulg., T. i, p. 59; Bdit Wit., disp. 1518, propos. 48, etc.

ois, salcis hypolhesibus , salvâ pietate, pace docti viri dixerim, tolerari nequit.

XL Potiùs agnoscenda esset à Protestantibus doc- Irince Calholicœ inlegritas : primùm de juslificatione gratuitâ, deinde de bonorum operum meritis. — ^quiùs postulemus , ut ad nostram doctrinam Confessionis Augustanœ professores redeanl. Quid enim vetat? an quod existiment nostris meritis imputare nos justiticalionem nostram? Atque Tridentina Synodus , cum eàque omnes Calholici proQtentur, ita nos grat'is justificari, ut nihil eorum quœ justificalionem prœcedunt , sice fides , sive opéra, ipsam justiflcationis gratiam promereri possit' : an quod post juslilicationem mérita admittamus, sive ad augmenlum gratiœ, sive ad ipsam gloriam, saltem quoad gradus? at el ipsi, attestenle erudito auctore , ut infrà nolabimus , admittunt , idque in ipsà Confessione Augustanà: nec si ea eraserunt in poslremis editionibus, ideo lacenda nobis; atque omnino œquiiis postulemus, ut ad sua primordialia dogmala revertantur, quàm illi à nobis ut à nostris perpetuis inlemeralisque decretis rccedamus, dum aliéna pro intactis iUibatisque relinquimus.

XII. De necessaria promissione , gratiâ, condonatione, acceplatione per Christum. — An forte exislimant bona opéra à nobis sic haberi per se vilœ œternœ meritoria, ul promissione nuUà egeamus, condonalione nullà, nullà denique gratiâ? Atqui Ecclesia Catholica in Tridenlinà Synodo confltetur « proponendam esse vitam œternam, et » tanquam gratiam filiis Dei per Jesum Christum » misericorditer proniissam , el tanquam mercedem » ex ipsius Dei promissione bonis eorum operibus » ac meritis reddendam-? » Condonationem verô semper esse necessariam , ac semper indigcre nos , ut dicamus, Dimitle nobis, débita noslra, eadem Synodus clamai^. Quomodo aulem putemus nos non indigere gratiâ , ciim et ipsa mérita dari per gratiam, ac dona Dei esse eadem Synodus contestetur^ An forlè non egemus Dei acceplatione per Christum? cùm eadem Synodus haec doceat* : « Nam » qui à nobis tanquam ex nobismetipsis nihil pos- » sumus , eo coopérante qui nos confortai, omnia » possumus. Ita non habet horao in quo glorietur, » sed omnis glorialio nostra in Ghrislo est , in quo » meremur, in quo satisfacimus , facientes fructus » dignes pœnitentiœ, qui ex illo vim habent, ab illo » offeruntur Patri, per illum acceptantur à Paire. »

XIII. De fide justificante eâque speciali, et, quantum sufjicit , cerlâ. — At enim non adraittiraus justificalionem per fldem , qui eam non nisi per lidem atque in Christi nomine fieri confitemur. At forlè omitlimus specialem illam fldem, hoc est consequendœ veniaî certam in Christo fiduciam? cùm Synodus doceat fidèles in spem erigi, fidenles Deum sibi per Christum propilium fore^. Al illa fiducia cerla non est? imo certa eatenus ut de impelrandà veniâ minime dubitemus,si quidem exsequamur ea quaî Chrislus postulat. Per se enim ex parle Dei misericordia, ex parte aulem Christi mérita superelHuunt. At débet iila fiducia absolulè esse certa? Quidni ergo adraillitis certam absolulè salutis

1. Sess. VI, cap. viii. — 2. Idem , cap. xvi. — 3. Ibid., cap. xi, can. XIII. — 4. Ibid., cap. xvi. — 5. Sess. xiv, c. viii. — 6. Sess. VI, cap. VI.

lO'i

PliOJET DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES

consequerKho fidciiT' ciir Calvinislas, cam admillentcs, ut pi-iblractii! superbiœ duces rejicilis? Fa- Icmini ergo absquc absolutà certiludine vcram ot ex parte Dei ccrlam nohis iuesse posse fiduciara , qui nos conlenti sumus; ncque ulteriiis tendiraus, ne superbirc ac prwsurnorc poliùs, quAm conlidere ac sperare videamur. Eccc sublatœsunl didicullates omnes; neque id à nobis expUcaiidum, sed jaiii perspicuè dictuin explicitumque est. yEquiùs ergo à Confessionis Auguslana; (irofessoribus postulenius ut ipsi ad nos veniant quàni ut ad se nos trabant , atque in antecessuni lot ac lanta postulent quanta nec fœdere inito impetrare possent.

Qimrtum postulatum.

XIV. De conjuglo Pastorum eonimque ordinationibus confirmandis. — Ul Proleslantium pasloribus conjugium liberum relinquatur : constitulA quidam fide, non antea, certis condilionibus concedi polest, de quibus suo agelur loco.

Quintum postulatum.

Ut Pontifex ratas haheat Prolestantium ordinationes modo ulrmque acceplabili. — Igilur de illo modo priiis convenire oportet , de quo loto scripto nibil legimus. Constat aulem apud nos non esse in potestale Pontilicis ut ratas babeat ordinationes à laicis factas;cujus generis esse ordinationes per tolum Germaniœ tractuni omnes Calholici atque ipse Pontifex pro indubitato habet; cùm constet ab origine non esse ab episcopis factas , sed ad summum à presbyteris, qui nullam ordinandi potestatein acceperanl. Notum iliud Ilieronymi, quàm (ieri polerat, l'aventis presbyteris, et tamen ab eorum muneribus excipientis ordinationem : excepta ordinatione, inquit. Neque unquam aliter factum, ex quo Ecclesia esse ccepit; et tamen ab erudito viro Ecclesia Romana fateri cogitur, ordinationes (ieri posse à non episcopis, contra antiquam suam indubitatam fideni , omniumque Ecclesiarum et sseculorum usum , nulle uspiam exemple; non ergo salins hypolhesibus. Nec miniis inauditum omnibus sœculis, ul catbolici episcopi pro Icgitimis pastoribus agnoscant eos qui sibi peculiares cœtus fecerinl à gremio vcritatis abruptos, sibi lilurgiam novam insliluerinl , quidquid voluerint eraserinl, abrogarint , quidquid voluerint introduxerint , se deniqiie ipsos pastores fecerint, nibil cooperanlibus qui lum pastorale munus gérèrent. Ac tametsi eo adduci possent ut etiam consentirent ordinari â nostris , de lide licet dissenticntcs, baud minus absonum videretnr, totaque ea ordinatio ulrinque esset liidibrio. yEc]uiùs pOstuleinus, ul ipsi Lulherani omuia priiis restituant in cum quo antc secessionein erant, locuni. Quod si responderinl salvis hypolhesibus id lieri non posse, fateantur ojjortet liaud magis congruere noslris hypolhesibus id quod postulant. Quare et iUa unio prœliminaris , quâ, non niodij Lulherani, verum etiam Catbolici à niinistris Lutheraiiis sacramenla accipere docerentur, ipsius Ecclesiuî fundaraenta qiiateret, cùm pro sacrorum administris haberel laicos , eosque nec orthodoxos habitos, uti pru'dictuni est.

Jam ul viro clarissimo liujus postulat! sive impossibilitas, sive etiam iniquilas constet, uno verbo rogamus , an uti Calholicos minislrornm Prolestan-

tium, ita etiam Protestantes Galholicorum sacerdolum manu sacramenla recepturos jjroponat? Sanè vel postulatum est iniquissimum, vel avjua esse débet partis utriusque conditio. Ergo Lutlierani noslris peccala conlitebuntur, ab ils satisfactionem, absolutioncm , ab ils Goidirmationcm et fixiremam Unctionom pèlent. Jam ergo ista omnia pro decisis babebuntur, neque ullcriore disceptationc opus erit , contra id quod à viro clarissimo loto scripto dictum esl.

Sextum postulatum.

XV. De bonis temporalibus ecclesiasticis. — De pactis Passaviensibus atque instrumentis pacis, ac sainte animarum bonis temporalibus ecclesiasticis facile antcponendi concedi oportcrc, ac rem in Romani Pontilicis potcstate esse, atque ab eodem certis condilionibus ab ipso declarandis impelrari posse credimus. Ac de poslulatis hactenus. Nunc ad ea veniamus qua; à Protestantibus conceduntur.

DE CONCESSIS A PROTESTANTIBUS.

Primum concessum.

XVI. De agnoscendo primatu Bomani Ponlificis. — Ut Romanus Pontifex pro supremo patriarchâ ,

seu primo totius Eccksiœ episcopo habeatur, eique Protestantes debituni in spiritalibus obsequium prœslent. Quo loco unum rogo, quale ei prœstlluri sinl in spiritalibus obsequium , à quo in ipsa lidei causa dissentlant? Ait quidem auctor debitum obsequium prœstiluros ; sed quid sit illud debitum, apud nos quidem ipsa légitima et consensu mutuo constabilila praxis explical ; apud Protestantes aulem quid illud futurum sit ne ipsum quidem auclorem perspicuis verbis exponere posse pulaverim, neque quidquara remanebit prœter inane verbum.

Hic etiam longé gravior emergit difflcullas de primatu Pontilicis et Ecclesiœ Romanœ : an ei tribuatur ut Pétri successori ac lenenti cathedrani Pelri Apostolorura Principis, quod est in Ecclesia etiam Orientali priinisque œcumenicis Gonciliis pervulgatum. Quod si Protestantes iniquum putaverint, ad illud divinum jus à se loties oppugnalum recognoscendum adigi , quanlo eril iniquius eô adigi Pontilicem ut ad tantos clamores atque ad suppriiuendum longé antiquissimum ac maxime authenticum sedis suai privilegium ac litulum sponle conniveal, neque quidquam hiscal.

Secundum concessum.

XVII. De calholiris habendis pro frntribus et slabiliendo ordine hiernrchico. — Ut Riniiaiio Catbolici pro l'ratribus habeantur usque ad decisionem legilimi Concilii non obstanle communione sub und specie et aliis controcersiis. Ita sanè habentur pro fralribus, ul statim declaretur oo loco liaberi , quod in rc maximi, licet non fundamentali; ncnqjc circa unam speciem, involuntario atque insuperahili errore teneanlur ; quod quidem, pace summi viri dixerim , ad conliimeliam jiotiùs quàm ad concessum s|)ectcl. De condilioiic aut(wu legilimi Concilii diccmus, ubi perpendendum véniel quale illud futurum sit legitimum Concilium.

ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE

Tertium concessum.

Ut presbyteri epi>:copis , episcopi archiepiscopis secundùm receplam Catholicœ EcclesicB hierarchiain subjecti maneant.

QuiJ hic Protestantes concédant Catholicis non liquet. An ut presbyteri calholici suis episcopis, episcopi caltiolici suis arcliiepiscopis ac primatibus atque omnes Roraano Pontitici subsint? Id quidem jam obtineraus , nuUo cujusquam auxilio. An ergo poUicentur, qui apud Protestantes episcoporum ac presbyterorum loco sint, Roniano Pontitici dicto audientes fore? Id quidem fleri nequit, nisi priùs de ipsà iide constet, uli prasdiximus. Ita Protestantes à Roinano Ponliflce summa ferent, nihil ipsi largientur, quod est iniquissimuin.

Sununa antedictorum.

His quidem puslulatis et concessis, vir clarissimus petit ul Romanus Pontifes in suam priraœque et Apostolicœ atque antiquissima; Sedis, totiusque adeo Catholicai Ecclesiœ communionem admiltat Lutheranos , à suo cultu , tanquam inipio, idololatrico , antichristiano abhorrentes; suainque doctrinam falsam, erroneam, impiam reputantes; neque vel latum unguem ab iis dogmalibus, quorum gratià secessionem fecerint, recedentes. Quo operœ pretio? nempe ut spondeant se ei in spiritualibus pariluros, à quo, uti prœdisimus, de ipsâ fidei suramà dissentiant, nostrosque habeant pro fratribus, quos totamque Ecclesiam nostram in summis fidei capitibus, quale est communio sub unâ specie , insuperabili errore teneri profiteantur. Hoc quidem esset non modo hypothèses aliquas , aut existimalionem, sed etiam totam Ecclesiaî Romana structuram, imô etiam ipsam christianœ sinceritatis ac pietalis rationem formamque evertere.

Fortassis auctor dixerit per secundùm postulatum permitti Lutheranis, unione quidem praeliminari factâ, ut noslris sacris, etiam privalis intersint. At quo animo intererunt? an oblaturi nobiscum pariterque adoraturi consecratum Christi corpus etsanguinem,ac sincère nostras frequentaturi ilissas, ut verum Dei cultum? Jam ergo sacrilicium, idque pro mortuis , reliquiarumque atque iraaginum cultum, Sanctorum invocationem, omnia denique noslra probaverint, quae Missâ contineri non est dubium.

Quo ergo Concilia, conventus, instituti arbitri de conlroversiis? transacta erunt omnia. An ita intererunt sacris, quaj Tocant Papisticis, ut corpore adsint, mente abscedant? Ludibrium, hypocrisis, sacrilegium. Jam ergo videat vir clarissimus quàm nulla proponat, faleaturque invertendum agendi inipossibilia, quàm ordinem , uli suo loco fusiùs ostendemus. Et tamen cœtera hujus scripli prosequamur.