G A? UT TERTIUM
De cultu ac ritibus.
Articulus Primus. — De cultu et invocationc Sanctorum.
In hoc articulo nuUam aliam conclliationem magis quœsiverim quàra aperlaî calumnke depulsionem. Ait enim Apologia : « Quidam plané tribuunt » divlnltateni Sanctls, vldelicet quod lacltas coglta- » tiones mentium In nobls cernant' ; » cùm profecto nemo unquam talia somnlarlt, aut ab homine lacltas cogltationes perspici putaverit, nisl Deo révélante. Addunt : « Faciunt ex Sanctis mediatores » redemptlonls : fingunt Ghristum durlorem esse et » Sanctos placabiliores , et magis conlldunt miseri- » cordlà Sanctorum, quàm mlsericordià Christi , et » fuglentes Ghristum, quserunl Sanctos. » Quaj omnia evanescunt lecto decreto Trldentino, quo constat Ipsos Sanctos suppllcare, et omnia Impetrare per Christum, qui solus Redemptor et Saloator est'.
Neque prœtermittendum hic est Ipsum Invocatlonis genus quo erga Sanctos utlraur. Non enim invocamus eos ut bonorum auctores ac datores : abslt; sed ut amlcos Del ac propinquos nostros Invilamus, ut nobls apud communem parentem per communem medlatorem prœbeant fraterna; ac piœ deprecationis auxillum , quod bonum et utile Synodus Trldentlna prœdlcat, neque quidquam arapllus. Talls igltur noslra est beatos Splritus invocandi ratio, quic à perfectà absolutàque invocatione, soll Deo proprlà, In Inllnitum distat.
Quod ergo assidue Improperant de applicatlone merltorum , quasi doceanius alterius quàm Christi mérita applicarl fldelibus ut sanctl justlque liant, pace eorum dixerlni , falsum est. Aliud est enim, celebrare mérita Sanctorum , quœ Dei dona sint, aliud proflterl per ea nos fieri Deo gratos. Quisque enim sibl, non allis sanctus est. Id tantùm volumus ut, quo magis Deo placent, bonorunique operura abundant fructibus , eo promptlùs ac faclliùs memorem ac propitiabilem Deum ad misericordiam inflectant, quod nemo plus negaverlt. Atque hœc de calumnlis detegendls.
De Ipsa autem re non deest Apologiœ lestimonlum , cujus hœc verba sunt' : « Citant sanctum » Hieronymum contra Vigilantiuni. In hàc arenà, » inqulunt, ante mille et centum annos vlcit Illero- » nymus Vigilantium. Sic trlumphant adversarii, » quasi jani slt debellatum; nec vident isti asini » apud Hlertmymum contra Vigilantium nullam ex- » lare syllabam de invocatione : loquitur de hono- » ribus Sanctorum, non de invocatione. »
Plané nietuunt, nec immeritô, ne Vlgilantio adversùs sanctum Hieronymum , totamque adeo Ecclesiam, cujus illecausani agebat, favere videanlur, Sed quando quidem dlsslmulanter agunl, ac verba
1 . A-pol., art. XXI. de Invoc. SS.,p. 224, 225. — 2. Sess. xxv , de liivocat.,etc. — 3. Apol., art. xxi. de Invocat. SS., p. 223,
ET LES PROTESTANTS D'ALLEMAGNE
Hieronymi tacent, juvat considerare paululum quinam à viro maximo Sanclorum honores commendentur'. Hi nempe, eorum sepulcra, cineres, ossa esse veneranda, in digniorem locum magno concursu cleri ac plebis, Iinperatorum et Principum summocum honore transferri, inferri etiam Chrisli altaribus, ad eorum prajsentiam maximas quotidie virtutes fleri, immundos torqueri spiritus, heec à Romano Pontilice et ac omnibus episcopis frequentari, solos haBreticos el impies, Julianum Apostatam et Eunomium atque alios repugnare ; hanc esse Vigilantii hœresim, qui etiam audeat, inquit, « nos » cinerarios et idololatras appellare, qui mortuorum » hominum ossa veneremur, atque has Ecclesiis » Christi struere calumnias. » Quarto igitur saîculo, nec eae quibus nunc quoque nos irapetunt calumniœ defuerunt, clarèque significat Hieronymus, haec omnia eo animo lieri , ut Sanctorum precibus adjuvemur, quos et rébus nostris interesse lirmat, nec abesse omnino, si precator accesserit. Ac si unus Hieronymi locus non sufflcit, habeant et hune : solitos fidèles « in sépulcre Sanctorum per- » vigiles noctes ducere, el quasi cum prœsentibus » ad adjuvandas orationes suas sermocinari^; » quod quidem nihil est aliud, quàm ad ipsos Sanctos nostro morerituque dirigere preces sociœ. charitatis virtute, unà cum Sanctorum supplicationibus, ad Dominum perventuras. Hœc igitur cùm Apologia prœtermiserit, de invocationis voce litigat. Bene tamen omnino , quod puduerit Hieronyrao anteponere Vigilantium , et à priscte Ecclesiae sanctorumque Patrum doctrinâ discedere , quod etiam ubique profiter! Apologiam sequentia confirmabunt.
Neque ulla jam dubilatio superesse possil, postea quàm adversariorum quoque scriptis eam in rem editis^, conslitit Gregorium Nazianzenum , Basilium , Amhrosium, Augustinum, aliosque ejus œvi Patres, in eam invocationem quam diximus , et in ipsam adeo vocem, atque in alla omnia consensisse; quorum doctrinam refugere docti bonique Lutherani non soient. Portasse etiam nobis ex eâdem Apologia clarior et plenior conciliatio atTulgebit in articulis posterioribus tertio et quarto, ad quos properamus.
Art[ciill's II. — De cultu Immjimim.
Multis rationibus Lutlierus, Lutheranique contra Calvinistas evicerunt, prœceptum illud Decalogi : Non faciès tibi sculptile , etc., adversùs eos conditum, qui ex idolis deos faciunt; unde multi eorum ipsiusque Lutheri libri extant adversùs imaginum confractores , deque imaginibus etiam in templo relinendis, memoriœ causa, quœ jam pars honoris. Et quidem omnis cultùs ratio inde proficiscitur, quod imagines tanquam visibile et in oculos incurrens instrumentum adhibentur, que Christi ac cœlestium rerum memoriam, deinde per memoriam pies afîectus excitent, qui semel in animo conccpti, per interiores actus innoxiè se prodant. Placet ad prohibendos excessus doctrinâ Tridentina , quod « imaginibus nulla credatur inesse divinitas aut » virtus propler quam sint colendœ". » Addatur et illud ex septimâ Synode : « Imaginis honor ad pri-
1. Hier.^ Ep. xxxvii. al. LV adv. Vigîl,, tom. iv, part. II, col. 279. — 2. Id. in vitâHilar. in fine. — 3. Vid.^ cap. iv, art. ii. — 4. Sess. XXV, de Invoc, atc.
» mitivum transit, « et illud ex beato Leontio in eâdem Synodo' : « In quâcumque salutatione vel » adoratione intentio exquirenda. Cùm ergo videris » Christianos adorare crucem , scito quod cruciflxo » Christo adorationem ofVerant et non ligno. Deletà » enini figura separatisque lignis , projiciunt el » incendunt. Itaque ad imagineni quidem corpore » inclinamur, in archetypo autem mente el inlen- » tione defixi, figuras honoramus, salutamus, at- )) que honorificè adoramus, utpote per picturam n suamadipsum principale, ejusquerecordationem » attrahere nos valentes. » Quœ et elucidalionis gratià protulimus , ac ne septima Synodus in Oriente juxta atque Occidente suscepta , ex pravo adoralionis et cultùs intellectu infametur.
Hœc si cogilarent, facile delerent istud ex Apologia^ : « Imagines colebanlur, etpulabatur eis inesse » quœdam vis, sicut magi inesse flngunt imagini- » bus signorum cœlestium certo lempore sculptis. » Sic Melanchton nostro, imô magis suo et sociorum damno , eloquenlem se prœbet.
Articulus III. — De oratione atque ollatione pro morluis, et Piirgaiorio.
Audiatur Apologia Confessionis Augustanœ' : « Quod allegant Patres de oblatione pro morluis, » scimus eos loqui de oratione pro mortuis quam » non prohibemus; » et infrà Épiphanius citatur memorans « Aerium sensisse quod orationes pro » mortuis sunt inutiles; neque nos Aerio patroci- » namur. » Ergo precationes eas fateanlur necesse est utiles esse ils pro quibus fiunt; quam ulilitatem si negaverint ac rejecerint, profeclô contra prol'essionem suam lam claram Aerio palrocinabuntur. Id enim est quod Epiphanius in Aerio reprehendil. Sin autem oralionem quidem probemus pro mortuis , oblationem verô improbemus , pars esset erroris Aerii , quem Apologia cum Epiphanie el anliquis rejicil. Damnai enim Epiphanius'' Aerium dicenlem : <■ Quœ ratio est posl obitum mortuorum » nomina appellare; » ubi perspicuurn est allegari rilum, leste Augustino , in universâ Ecclesià frequentalum « ut pro mortuis, in sacrificio cùm suo » loco commemorantur, oretur, ac pro ipsis quoque » id ofi'erri commemorelur^. » Unde idem Auguslinus Aerii hœresim ex Epiphanie sic refert® : « Orare vel ofi"erre pro mortuis non oportere. » Nota sunt Epiphanii verba : « Cœlerùm , inquit , » quœ pro mortuis concipiuntur preces ipsis utiles » sunt. » Ne inane sufl'ragium vivisque non mortuis profuturum suspicemur, firmal Augustinus, eodera sermone , dicens : « Orationibus vero Ecclesiœ et » sacrificio salutari non est ambigendum mortuos » adjuvari; » ac poslea : « Non est dubitandum » prodesse defunctis, pro quibus orationes ad Deuni » non inaniter allegantur. » Pavent Liturgiœ Grœcorum in Apologia laudatœ, ubi hœc leguntur, fidelium defunctorum nominibus appellalis : c pro sa- » lute et remissione peccatorum servi Dei talis; » pro requie et remissione servi lui talis. » Favet Cyrillus antiquissimus Liturgiœ interpres', dum pro Patribus quidem, « Prophelis, Apostolis, Mar-
1. Conc. Nie. II, act. iv, vu; Labb., t. vu, col. 235, etc.. 555. — 2. Apol., p. l-i9. — 3. Apol. de Vocab. Miss., p. 274, 275. — 4, Epiph., Èœr. 75, tom. i, p. 904 et seq. — 5. Aug , Serm. CLXxii. fil. xxxii de verb. Apost., n. 2; tor,i. v, col. 827. — 6. Id., Hœr. 53; tom. vm, coi. 18. —7. Catecli. Myst. v.
PROJET DE RÉUNION ENTRE LES CATHOLIQUES
» tyribus, hoc est, pro eorum raemoriâ ofTerri » icslalur, ut eorum, inquit, precibus Deus preces » nostras audiat. » Caiteriini et id addit : esse alios « pro quibus oretur, eo quod cerlo credatur eorum » animas plnrum(iuc sublcvari, factis precationibus » iii sacrilicio quod est super allari , oblalo(]ue " Clirislo ad eis nobisque impelraiidam miseri- » cordiam. » Faveiit in Patribus ejusmodi loci innumerabiles omnibus noti. Ilic autem Lilurgias commemorari oporlebat, eô quod in Apologià laudarenlur, cùm certum sil in iis, quotquol sunt, duplicem institui mortuorum meraoriam; aliorum , quorum adjuvari precibus, aliorum , quibus misericordiam impertiri supplicetur, ejusque rei gratià oITeratursacriliciura. His autem constitutis, vacabit omnis de Purgalorio controversia; de quo quijjpe Tridentina Synodus nihil aiiud edixeril', quàm « et >• illud esse, animasque ibi detentas, lidelium suf- » fragiis, potissimum verô acceplabili altaris sacri- » ficio juvari. »
Abticulus IV. — De Votis monasticis.
De his transacla res est, cùm monachatùs suinmam , demplo castilatis voto, ex lilteratis Lulheranis plerique approbent et exerccant. De castitale autem ex Apologià nulla difTicultas, cûm in eâ semel et iterum laudentur, sanctisque viris accenseantur, Antonius, Ikrnardus , Dominicus, Franciscus-, qui profeclù et castilatem voverunt ipsi, et suis ut voverent auctores extiterunt. De Bernardo , Dominico et Francisco constat : Antonii autem et subsecuto tempore , id quod nos votum vocamus, illi proposilum plerumque appellabant, à quo resilire , pedemque relro referre piaculum esset, pari omnium sententià, ut res ipsa docuit.
Gœterùm, cùm sit liberum amplecti monachalum, non est cur quisquara ejus rei gralià unilalem. abrumpat. At eam autem rem proljationem requiri magnam, et fortasse majorem quàm adbiberi solcat, ultro confilemur. Illud etiam observari placet : si ex Apologià; decretis Bernardus, Dominicus, Franciscus , pro Sanclis viris habeantur, qui et scriplis edilis Deiparam Virginem ac Sanctos quolidic invocabant, et Missam aliaque noslra omnia, ut notum est omnibus, l'requentabant, nihil jam causœ superesse, quominus nos quoque eàdem fide culluque, ad sanctitatis prœmia vocari intelligamur.
