‹ Œuvres complètes de Bossuet (volume 3)Chapitre 580 sur 609 · MOYENS DE FAIT ET DE DROIT RÉSULTANTS DE CETTE PIÈCE · texte numérisé non relu

MOYENS DE FAIT ET DE DROIT RÉSULTANTS DE CETTE PIÈCE

1. Que révêque était en pleine possession de la juridiction, et que les religieuses ne faisaient que fuir et chicaner, n'osant même d'abord par elles-mêmes avoir recours au Saint-Siège.

2. Qu'elles allèguent des privilèges devant les juges délégués, sans oser les produire avec la partie, mais les montrant seulement lorsqu'il n'y avait aucun légitime contradicteur.

3. Que le privilège qu'on ne montre point encore à présent n'a jamais été vu comme il faut , ni dans aucun jugement contradictoire.

\. Que la date du chapitre Ex parte, qui contient la commission adressée à l'évêque de Châlons et à l'abbé de Trois-Fontaines, doit être entre la commission à l'évêque de Paris et à l'abbé de Lagny, et celle-ci qui est adressée aux abbés de Longpont et de Saint-Just.

5. Qu'il demeure démontré par là, que si cette commission aux abbés de Longpont et de Saint-Jusl, laisse l'affaire de l'exemption indécise dans son fond, à plus forte raison est-elle indécise par le chapitre Ex parte, qui la précédait : ce qui montre que ce chapitre n'a point été, comme on l'a prétendu, la décision ni un jugement définitif de la cause, par oii est clairement renversé le principal fondement des religieuses , ce qui sera confirmé par toutes les pièces suivantes.

Sot(S le même Innocent III.

ONZIÈME PIÈCE, D'E l'AN M. CC. VI. Tirée du même Cartulaire, et imprimée par M. Baluze , lom. II des Epitres d'Innocent 111, pag. 292, et produite au Faclum de Jouarre.

Dileclis fiUis decano sancti Thomœ Crispiacensis Silvanectensis diœcesis, Germundo canonico Suessionensi, et magistro Gerardo de sancto Diomjsio canonico Noviomensi. Olim inter procuratores venerabilis fratris nostri Meldensis episcopi, et dilectae in Christo fdiae abbatissœ Jotrensis , lile in auditorio nostro légitimé contestatà tam super obedientià quam dictus episcopus ab eâdem abbatissa conquerebatur sibi esse subtractam in consecratione altarium, dedicatione ecclesiarum, velatione virginum, ordinatione clericorum, exhibitione procurationum, et pœnitentiis pro majoribus criminibus imponendis, ac aliis qute in monasterio et viUà Jotrensi .Meldensis episcopus consueverat exercere, quàm impedimento fori. super quo abbatissa conquerebatur per ipsum episcopum illatas sibi et monasterio suo graves injurias et jacturas; nos examinationem hujus negotii dilectis filiis Longipontis et sancti Justi abbatibus, et magistro G. archidiacono Suessionensi duximus committendam, qui auditis confessionibus, receptis testibus, et allegationibus intellectis, causam ipsam sufficienter instructam rum quorumdam instrumentorum rescriptis ad nostrum remiserunt examen , praefigeiites partibus terminum competentem quo recepturae sententiam nostro se conspectui prœsentarent. Partibus igitur in nostrà praesentià constitutis, postquam de meritis causae fuimus sufficienter instructi, de fratrum nostrorum consilio restitutionem obedientiae super praescriplis capitulis , salvà quaestione proprietatis, adjudicavimus episcopo faciendam', illis duntaxat exceptis super quibus in clero et populo viUae Jotrensis asserebat obedientiam sibi fuisse subtractam; super quibus abimpeditione episcopi quoad judicium possessorium absolvimus abbatissam, eumdem episcopum nihilominus absolvenles super impedimento fori de quo eum ad restitutionem damnorum impetierat abbatissa. Quocirca discretioni vestrœ per apostolica scripta mandamus, quatenus praelibatam sententiam per censuram ecclesiasticam facientes lîrmiter observari, postquam

t. Il ne parait pas ici hien clairement en quoi la possession avait été adjugée à l'évêque ; mais on verra ci-aprés par la sentence du cardinal Romain, pièce XVI, qu'il demeura en possession du droit de visite ; ce qui emporte la pleine supériorité.

PIÈCES CONCERNANT L'ABBAYE DE JOUARRE

idem episcopus fuerit restitutus, audiatis' quse super jure proprielatis propnsita fuerinl coram vobis, el causam sufficienter examinalam ad audicntiam nostram lidclitcr remiUatis, per nostrœ dil'linilionis sententiam terminandam. Si verè praifatus episcopus infra mensem posl factam silji restitutionem nollet coram vobis super petitorio respondere, vos eum de conlumacià punientes, abbatissam in possessionem libertatis super prœscriptis capilulis reducalis. Testes autem qui fuerint nomiiiati, etc., nullis litleris, etc. Quod si non omnes, etc. duo vcstrûm sublato cujuslibet contradictionis et appellationis obstaculo eanibilominus exequantur. Datum Roma; apud sanctum Petrum, V. liai, februarii, ponliflcatùs nostri anno octavo.

Sous le môme Innocent IIl.

DOUZIÈME PIÈCE, DE l'aN M. CC. VI.

Tirée du même Cartiihiire , et imprimée par M. lîaluze , tom. n des Épîtres d'Innocent 111 , p. 292 , et produite au Factuni de Jouarre.

Dilectis fdiis sancti Justi Beluacensis diœcesis, et Longipontis abbatibus , et G. arcliidiacono Suessionensi.

SiGNiFic.wiT nobis venerabilis frater noster Meldensis episcopus , quôd cùm causam quœ inter ipsum ex unà parte , et abbatissam, clerum et populum Jotrenses Meldensis diœcesis ex altéra, super obedientià, procurationibus, et aliis quœ in monaslerio ejusdem loci et villa Jotrensi idem episcopus sibi diœcesano jure competere asserebat, sub cerlà forma vobis duxerimus committendam , vos interlocutoriam protulistis, quod dictus episcopus contra clerum et populum per litteras illas agere non valebat. Quare idem episcopus vobis dari in mandatis à nobis humiliter postulabat, ut eum tam contra abbatissam quàm dictos clerum et populum audientes, in causii prœdictà juxta prioris mandati nostri tenorem procedere ratione prasvià curaretis. Cùmque dilectus fdius magister P. procurator cleri et populi Jotrensis se opponeret ex adverso, dilectum fllium A. subdiaconum et capellanum nostrum ipsis dedimus audilorem. In cujus praîsentià idem magister proponere procuravit, quod cùm idem episcopus contra abbatissam, clerum et populum Jotrensem litteras apostolicas impetrasset de libertatibus vel privilegiis quae ipsis à Sede apostolicâ sunt induUa, quarum episcopus ipse non erat ignarus , nuUà penitus habita mentione , auctoritate illarum litterarura agere voluit contra eos, et propter contumaciam fecit in ipsos, post appellationem ad nos légitimé iiiterpositam, excommunicationis et interdicti sententias promulgari; quas postmodum venerabilis frater nosLer Catlialaunensis episcopus, et dilectus filius Trium-Fontium abbas auctoritate apostolicâ relaxantes, parlibus certum terminum quo se nostro conspectui prœsentarent, de mandato Sedis apostolicâ; praîfixerunt. Ciimque procuratores utriusque partis termine constitulo fuissent in nostrà prajsentià constituti , procurator ipsius episcopi contra abbatissam intendens, nihil penitus contra clerum et populum proponere procuravit ; unde ad suscitandam contra clerum et populum quam semei omiserat queestionem, admitti iterum non debebat. Quia vero de praemissis nobis non potuit lîeri plena (ides, vobis de communi partium assensu per apostolicâ scripta mandamus, quatenus tam in abbatissam quàm clerum et populum Jotrensem juxta commissionis vobis factée tenorem ratione prœvià procedatis. Datum Romaî apud sanctum Petrum, nonis raartii , pontilicatùs nostri anno octavo.

Cette pièce dont les religieuses se servent, n'est bonne qu'à faire voir qu'après le chapitre Ex parte, et toutes les pièces précédentes, la question de la juridiction pour le fond était encore indécise entre l'évêque d'un côté, et le monastère, le clergé et le peuple de l'autre , puisque le Pape ordonne encore à ses délégués de procéder contre l'abbosso , le clergé et le peuple à la requête de i'évéque.

TREIZIÈME PIÈCE

Tirée du corps du Droit canonique : le chapitre Ex parte , de privilegiis,

Innocentius lll, Cathalaunensi etecto et ahliali

Trium-Fontium.

' Iimovatio privilegionim novum jus non tribiiit, sed aulitiuum

conservât.

Ex parte abbatissœ ac sororum Jotrensis ecclesiœ nostris fuit auribus intiuialum, quod venerabilis frater noster Mel-

■1. L'état de la cause se voit ici parfaiteuient. Par la sentence du Pape la possession est adjuj^ée à l'évoque eu lieancoiip de dioses , et entre autres , comme on vient de voir, dans le droit de visite : et le fond restait à instruire, par conséquent indécis, même au chapitre Ex parte, qui a précédé celte commission , comme il a été dit ci-dessus.

2. C'est le sommaire de ce chapitre qui fait voir quel en est l'esprit, et pourquoi il est inséré dans le corps du Droit.

dcnsis episcopus commissionis occasione cujusdara, ad venerabilem fratrem nostrum Parisiensem episcopum et dilectum fllium abbatem de Latiniaco à nobis obtentœ, in qua nulla mcntio habebatur de ipsarum privilegiis, quiE illas et earum ecclesiam, clerum et populum Jotrensem ad apostolicam .Sedem nulle mediante spectare déclarant ', quorum ipse non erat ignarus, eas incœpit graviter molestare, obedientiara ab ipsis ac clero et populo villie Jotrensis, qui secundi^im privilégia Sedis apostolicae gaudent consiraili libertate , subjectionem omnimodam impendendam sibi requirens. Et infra : Verùm cùm judices et assessores eorum ipsas valde gravarent, ad appellationis beneficium convolarunt. Et infra : Sed judices ipsi appellationi minime- déférentes, nec fragilitati sexils compatientes earum, in abbatissam et conventum excommunicalionis , in clerum et populum villa; Jotrensis interdicti sententias protulerunt. Sanè cùm nuntii Jotrensis ecclesiie praîdicta et alla multa in nostrà prœsentià retulissent, quibus eas et suos contra libertatem eis concessam gravatos dicebant , privilegium nobis apostolicum ostenderunt per quod ecclesiam Jotrensem constabat ad Romanam Ecclesiam specialiter pertinere. Nos autem eos diutius detinenles propter appellationem prsedictam, quia tandem nullus apparuit idoneus responsaîis 'qui partem defensaret adversam, licet postmodum quidam simplex nuntius super hoc prœdictorum Parisiensis episcopi et Latiniacensis abbatis litteras praesentasset , privilegium apostolicae Sedis ecclesiœ Jotrensi * concessum duximus innovandum : ita tamen ut per innovationem ipsius, eidem ecclesice nihil juris plus accrescat quàm per privilégia praîdecessorum nostrorum obtinuit : cùm per hoc \ novum ei non concedere, sed antiquum jus conservare velimus.

Page 1