Sess. VI, cap. VI ; Sess. xiv, cap. iv

XXI. Doctrina cap. iv ejusdem sessionis xi\. — Hactenus apparuit sessionem xiv sessioni vi veluti fundamento superstructam esse. Sed res erit clarior, si caput quartum , hoc est illud ipsum, quod vel maxime nobis objicitur, diligenter perpenderimus. Sic autem habet : « Contritio, quae primum locum inter pœnitentis actus » habet, animi dolor ac detestatio est de peccato com- » misso, cum pro|iosito non peccandi de caetero. » Ac paulô post : « Déclarât sancta Synodus, banc contritio- » nem non solùm cessationem à peccato, et vitae novœ » propositum et inchoationem, sed veteris etiam odium » continere. » Quis autem negaverit nova; vitae ûrmo validoque proposito contineri firmam de observando primo et maxime diligendi ex toto corde , hoc est , super omnia, Domini Dei nostri , voluntatem? De quo praecepto dicil Dominus : Hoc fac et vives' : ne quis novam vitam absque charitate esse posse praesumat. Unde sacra Synodus in novae vitae proposito , nihil minus quàm Dei super omnia diligendi propositum potuil intelligere : neque tantùm exigit vitx novœ propositum , sed etiam iîichoationem; eo quod amaturo Deum, idque jam fîrmiter apud se proponenti ac volenti , ipsum illud propositum non nisi vitae novae inchoatio quaedam atque initium sit ; cum quo, teste Synodo , anteactae vitae turpis illius, ac vero pioque amore destitutae, simul inordinato amore laborantis, odium conjungatur.

Sanè observavimus , banc vitae novEe inchoationem in sacramento Pœnitentiae requisilam, praecessisse in Baptismo, ex sessione vi, cap. vi ; atque ita esse constitutam , ut conjuncta intelligatur cum proposito servandi omnia mandata divina, adeoque vol maxime illud primum. Quod sanè propositum implendi omnia mandata, nisi altè ac firmiter animo constitutum atque infixum géras, nulla justificatio est.

Ex his igitur verbis facile intelligimus, quàm fuerit illud necessarium , fidei ac spei superadditum , secundùm Synodum, dilectionis initium : ciim absque illo, in Baptismo ac Pœnitentia aeque jure requisitum observandi omnia mandata , et omnia peccata detestandi propositum, nec intelligi possit.

Fixum ergo firmumque est, verè pœnitenti ac justifîcationem expectanti id inesse propositum , quo Dei amorem velit, item amicitiam Dei quaerat et velit, eamque cuivis amicitiae anteponat ; ejusdem justitiae se subdat , Deumque ejus fontem diligere incipiat- : reconciliatam cum Deo gratiam plus omnibus bonis optet : Dei charitatem animo suo inhaesuram ultro advocet et accersat , eamque petat fidem quae per charitatem operatur. Quae si quis negaverit cum voluntate quàdara Dei tote corde et super omnia diligendi esse conjuncta, ibique omnino inesse aliquid charitatis, atque aclum aliquem qui in eam virtutem et ex sese tendat, et ad eam necessarià reducatur, etsi nondum sit illa contritio, quam charitate perfectam, atque adeo justificantem esse contingat : ille se absurdum, atque à seipso dissentientem, et ab omni charitatis oflicio alienissiraum se praebeat.

XXII. Hic qitsestionem totam omnino absolutam esse und interrocjatiunndii. — Anteaquam ulteriùs progredimur, hic tantisper sistamus gradum , ut serib consideremus jam totam hanc absolutam esse quœstionem, nisi quodam litigandi studio teneamur. Rogo enira, an illud propositum vitae novae inchoandae, à sancta Synodo in sacramento Pœnitenti;B requisitum, non sit illud ipsum in Baptismo requisitum propositum , quod in sessione vi, cap. vi, complectatur voluntatem omnia implendi divina mandata, juxta illud Dominicum' :

Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos; docen-

tes servare omnia quxcumr/iie mandavi vobis. Rem plané putamus suprà jam à nobis clarè esse confectam, neque quemquam existimamus futurum, qui negare possit per illud propositum in Pœnitentia a?què ac in Baptismo requisitum, haberi expressissimam implendi omnia Christi

1. Luc, X, 28. — 2. Sess. vi, cap. vi. — 3. Hallh., xxviii.JO, 20.

DE DOCTRINA CONCILII TRIDENTINI

mandata, nrqiio iimiiiam atlvorsùs illa poccandi \'oluntateiii. Hoc liimiiin, hoc fixiim est. Tota ergo quscstio jam in eo v(M>aliiliir, an intor mandata qiue implere volumus, ac (innà voinntato pro|ioniiiius, conlincatur illud mandatum, (piod est omnium priimim; quod si nega\erint., crodo bonâ fide, ipsi sibi erubescent.

XXIII. Quid sit illa distinctio impliciti et expliciti, quam hic ailhihvnt. — Nec tamcn dissimuiandnm est quid reponanl. yu;erunl enim et ipsi à nobis ; an igilur nullafutura sit F'œnitontiae , nulla Baptismi vis, ijuantum ad justificalionem altinel, nisi de omnibus singulalim proece[)tis actn et expresse cogitetur? Non ita, inquiunt, sed sullicit confu.sè et implicite velle servare mandata ; ac si do aHquibus specialitor cogitandum , sanè do iis tantùm contra quœ peccaveris.

Mirum autem illud, quia possibile non sit de singulis quibusquo mandalis cogilari semper, ex eo inferre nec de illo primo distincte cogitandum, cùm è contra sic potius argumentaudum essel : Ex eo quod omnia et singula divina mandata simui cogilare, nec sœpe possibile sit, nec nccessarium; ideo requiri saltem ut illud praeceptum animo et voluntate complectamur, quo, teste Domino, ipsa prœceptorum summa consistai.

Quod autem fateris, ea saltem expresse cogitanda prœcepta adversùs quœ peccaveris, arripio ut meum , cùm plané nemo peccet, nisi ex eo fonte, quod non dilexerit.

Dices ; Peccatores omnes violare ilhid de dili>ctinne mandatum implicite tantùm, eo quôd cœtera mandala contempserint, quibus implendis illa continetur dilectio Dei , quam ellectivam dicunt.

Conlrà : Illa, ut vocant, efTectiva dilectio facit observari mandata propter ipsum Deum, tanquam propter linem ultimum , non interprétative, sed propriô ; et id negare est hœroticura , ut ab initio, Alexandro VIII auctore , diximus'. Ergo in eo peccas vel maxime, quôd mandata propter Deum implere nolueris, siveneglexeris. Quam sanè injuriam resarcire non potes, nisi flrmiter statuas, propter ipsum Deum implere mandata : hoc est eliectivam exercere ddectionem.

Jam attenté considerantibus compertum erit nobis , ■aequè fide certain obligalionem nostram ad specialem ac proprium dilectionis actum. Nam pro explorato ac fide certo posuimus-, ita ut conlrarium heereticum liaberelur, vi mandat! liujus, Diliges, omnino teneri nos ad illum specialem ac proprium dilectionis actum : ad id , inquam , teneri nos, nec semel in vilà, nec per solidum saltem quinqucnnium, sed per annos, per dies, ita ut ejus usus sit frequentissimus, imo verb tam frequens, ut familiaris nobis, ac velut quotidianus esse videatur : cùm absque illo nec orationera Dominicam , qu£e velut quotidiana esse debeat, vero siioque sensu intelligere aul proferro possimus. Quo posito , si rem altiùs scrutemur, atque inlimos resecemus tantaî veritatis sensus ; cerlum item erit nobis, inde exortam esse ipsam effectivEe, sive mandata propter Deum adimplentis dilectionis cessalionera , quod all'ectivaui suo loco et tempore îequé necessariô ser\andam omiserimus. Hinc tota mali labes. Mine peccandi princi|iiura ; ac recté Augustinus* : « Per banc dilcclionem poccata solvun- » tur. Haec si non leneatur, et grave peccatiim est, et » radix omnium peccatorum. » Nec immeritô; ex hoc enim debent solvi peccata , ex cujus defectu orta sunt. Si enim, ut Beri oportebat, debitum affectum in Deum provocasses, neque omisisses tam necessarium sanclce dilectionis exercitium, profecto nec (^ITectivœ et mandata propter Deum adimplentis dilectionis otTicium intcrcidisset. Peccas ergo, quisquis es, contra ipsum debitce dilectionis affectum; quod ut resarcias, ipsam vûluntalem, ipsum proiiositum specialis et proprias sive aÊTectiva; dilectionis exerccnda3 cxcitari oportet.

Dices: id nimijB subtililatis esse, neipie vulgaribus hominibus venire in mcntem. Contra : Nam has voces, affectivum, effcctivum , aliasquo similos vulgares homi-

i. Sup., ». i. — 2. Jdem. — 3. In Ep. Joan., tract, v, n. 2.

nos nesciunt ; sed rem ipsam , hoc est , et praicepta omnia im|ilenda esse propter Deum , et ipsam quoque di- Icctionem singiilari studio in Deum incitandam, idque di\ino de dilectione mandato cautum esse, tcnere omnes, omnes doceri debent; nec omitti potest tanta res ab iis, qui Deo placere volunt.

Ac reverà, si quis attendat tôt post pœnitentiam lapsus, facile deprehendot horum esse fontem , quôd do Deo diligendo nec in froquentandâ prjenitenlià cogitent, frigidamque et exsuccam agant pœnitentiam. Hœc illa est pœnitentia , quam indifferentcr, nulloquo vero ac sincero atléclu actam Synodus Nicaena improbavit', fontem et altricem peccatorum, non verura ac ûrmum eorum remediiim.

XXIV. Rursus de implicito et explicito. — Jam ut accuratiùs porpendamus distinctionem impliciti et expliciti : illa ipsa est, quâ prœceptum charitatis absolutè eluditur ab iis quos inter haereticos computari diximus-. Nempe , aiunt, ipsum diligere nihil aliud esse, quàm impleri singula divina prœcepta ; qujbus impletis, prœcepto charitatis ibidem implicite contento satisfacias , ac nihil necesse sit , ut de illo explicité cogites. Sic eludunt praecepti vim, cujus orroris gratiâ ab Ecclesiâ meritô condemnantur. Quare distinctionem illam suspeclam ac periculosam habere nos oportet, cùm in illà distinctione errorem exitiosissimum, qnique ad tollendam prœcepti maximi obligationem pertineat , latere constiteiit.

Ut ergo is error in ipso Pœnitentiae sacramento retegalur, rogo quid sit illud quod voluntate ac proposito uiiplendi mandata ipsum dilectionis mandatum comprehendi quidera , sed tantùm implicite velis? Rogo, inquam, quid sit illud implicitum? Nempe, inquies, illud vocamus implicitum in aliquo actu contineri , cùm, verbi gratià, rogati an volendo implere divina mandata, eà voluntate contineri intelligamus ipsum de Dei dilectione mandatum, statim respondemus omnino id velle nos. Sic enim interpretari soient illud implicitum. Aiunt omnes uno ore pliilosophi ac Iheologi , ideo nos in omni actu velle beatitudinem saltem implicite, quod roganti quid velimus in unoquoque actu, statim respondeamus nos velle esse beatos, idque à nobis maxime intendi. Esto, si velis , aliyd exemplum faniiliarius ac magis obvium. In profectione Romanà, etsi non semper, nec omni , ut aiunt , passu,Romam adu expresse cogites, tamen certum omnino est ipsam Romam implicite \elle te, cùm rogatus quo pergas, nihil nisi Romam retuleris. Itaque quod implicite volumus, reverâ et summè volumus, tametsi non eam voluntatem réflexe et formaliter exprimamus. Ergo sic interprelandum, cùm in Pœnitentia implicite volumus implere prœceptum de diligendo Deo, illud reipsà etsuinmè velle nos, licet non exprimamus, aut ullum eâ de re actum reflexum aut exfircssum elicoro cogitemus; quod recté intellectum fortasse sufficiat.

Quid quôd si illud implere ita velis , ut rogatus an velis, statim respondeas velle te : nihil est quod confessionis minister id rogare gravetur, aut quod pœnilentem se ipsum rogare pigeât. Cur enim verearis idi|)sum clarè conliteri, quod jam intus mente conceptuni géras? aut quis est Cliristianus , qui do Christo amando non se admoneri gaudeat? vel usque adeo alieno est animo à Christo, ut nec admonitus amare nitatur"? Et hune christianum aut pœnitentem vocas? Absit. Cur ergo hic taces, et ab amore suadendo cessas? Quasi metuas ne citiùs amet quàm oporleat, aut ne justificetur ante susceptum actu sacramentuin. Quo vel uno arguinento litigantium, ac in re gravissimâ tam vana respondentium, ora concludere ac velut opprimere possis.

XXV. Rursus cddem de re. — Sed fortassis alio modo illud implicitum intclligas; quo sensu nimirum dicuntur antiqui ante t^hristum justi, Deo misericordi ac remuneralori credentes, pariter credero in Christum , sed