SOU

ut, verbi gratia, subtractio calicis et obligatio ;ul CSBlibatum, ritusque quos liucusque pro idololatricis habuit : ex parte vero popoli Romaneasis,

rclormatio Bubita omnium Bolilamm precum, eignorum sacrorum,ac cacrt'iiioniarum, nccnon obligatio ad susceptioOdlD sacramcnli, extra assecurationem ordinationis illius qui illud administrât.

Nunquam enim reunio vcl inlroducelur, vel persistet, nisi pastores utriusque partis circa modum luituin, et honostum, nulliusque honori aut con- Bcientis pnBJudiciosam, hoec populis utriusque partis, vel expresse concedendi, vel discretione apostolica, condesccndendi, dissimulandi, aut tolerandi interse rraterae convcniani. Hoc veto fieri posse, tam ex dictis quam ex mox dicendis, sufflcieoter inferlur.

REGULA nona. — Rcquiritur ut conveniant explicite circa unum cumdeinque modum in publico abslinendi, tolerandi, et ad diclum cuuuieni divinum judicem remilieudi omnes omniuo reliquat fidei controven-ias, quae a dictis doctrinis disiinguuntur, et emicabiliter necdam sunt compo vcl ente pracfati judicis decisionem difficulter componenlur, quoique absquo alicujus partis gravi scandalo, ex eo scilicet quod bujusmodi materias, ni articulos Adei jam déliaient et habeat, coram plèbe distinctius ventilai i oequeunt.

Qtiia,l°siculi Romanenscstranssubstantiationem, praîseniiam Christi permanentem, communionem sub una specie, Tridenlini concilii infallibililatem et Paps supremam jure divino auctoritatem, pro articulis fidei et pro pupilla oculi habent,ex extra concilium difficulté!* componentur ; niliilominus, pro amore pai is.luec siogula, el alia qusvis, quœ protestantes dubiasolemoia movent,et movebunt, novi concilii disputationi et decisioni Bubjicere cogentur : sic, vice versa, et haud dubie eliam protestantes, amore pacis et unionis, sese, tam circa bœc quam circa quaevis alia (a quorum apprehensione, etiam Romani extra concilium sese libérai e non possunt), conciliosubjicere tencbunlur.

2° Sicuti Romani debent, intuitu tam supra explicatae discret» subjectionis ad Papam, quam etiam ad hoc concilium, deincepsab omniexcommunicatione et sebismatis censura, circa illos protestantes, qui ad eam parati fucrint, sancte abstinere ; sic et protestantes, ab omni censura idololatriae, haereseos el erroris substantialis pariter abstinebunt. Sic quoque necesse omnino erit, ut dictas controversias, ante vel extra concilium et extra discretorum privata légitime inslituta colloquia coram populis non ventilent. Cum enim hase controversiœ, pro una parte, num i articulorum fideijamsintinserlae,ventilatioessei. articulos fidei, ac consequenler errorem substaulialem sibi muluo ac publiée objicere, quod unioni substanliali directe opponitur.

Aliud est aliis quibusvis quaestionibus etiam gravissimis, quae non solum intra et contra protestantes, sed etiam inter ipsos Romanos in dies in sebolis acerrime objiciuntur. Haec enim a tota illorum vel aliorum Ecclesiapro fidei articulis non sunt declaratae.

Ne tamen, ob hoc diclum futurum in Ecclesiis silentium, plebs alterae alleriusque partis credat

pastores suos, circa fidei articulos vel cessisse, vel dubitaiv, illi, praesenim sub unionis initium, Inculcandum est, quod quidem partes sese in illis needum explicite componere potuerint ; pro pacc tamen omnia illa resolvisse, quae in talibus ipsi apostoli et tota chrislianitas semper practicarunl, remittendo scilicet ultimatam decisionem concilio, et quod sese ad intérim, in omnibus ac quantum veritas in conscientia patitur, et quotidiana praxis exigit, pro pace muluo accommodent. Ilinc, sedes Romana plebi reddat usum calicis, principibus jura et presbyteris relinquat uxores ; iisdem pristinas confirmet ordinationes : protestantes vero, vice versa, ad Bcclesiœ suae Latinao et pristini Patriaicbae unionem et obedienliam, salva libertate evangelica supra explicata, revertantur.

Denique, quod licet partes supra tactos articulos sese concilio subjieiant, non tamen acsideiisactu dubitent ; sed ut concordia Cbrisliana, ad quam Drus obligat, per viam concilii a Deo ordinatam introducatur, et pars non errans in veritate confirmetur, errans vero dicta via Dei instruatur.

Recula décima. — Ad banc necesse omnino est, cujusvis partis sive principibus ecclesiaslicis, sive tcmporalibus, sive Ecclesiœ pastoribus, sive nobilibus laicis, sive plebcis et rusticis, omnes omnino illas praeeminentias, jura, et emolumenta, quae hactenus et in hodiernum diem possederunt et possidenl, intacta relinquere, quae salvo jure divino, salvaque conscientia ipsis relinqui, quibusve ipsi licite uti possunt et volunt ; imo ut singula singulis per reunionem potiusaugeantur, modis omnibus est laborandum : idque fieri posse ac infallibiliter futurum, ccrtis rationibus et indiciis convjiicitur.

Ratio est, quia hi omnes, saltem consensu, ad rem concurrere debent, et absque his omnes non facile concurrent; proban turque vero dictae utilitates ; quia :

1° Populus utriusque partis fruetur plena pace cum omnibus patriotis, qui hucusque ob Ecclesiarum sebisma sese saope dilacerarunt, et exteris in praedam dederunt.

2° Nobililas protestans habilitabitur ad tôt praebendas, neenon ad tôt ecclesiasticos principatus.

3° Clerus protestans non solum retinebit praesentia, sed etiam bac via cum prolibus suis juvabitur ad innumera bénéficia et prselaturas, etiam in disiautia perfruendas, neenon ad ipsos quoque episcopatus.

4° Romanenses quidem temporalibus diminuentur (dum scilicet circa dicta bénéficia et principatus, quos nunc soli possident, cum protestantibusdividere cogentur), illorum autem Patriarcha a pristinis liliissuum recuperabil honorem.

Denique principes protestantes, in primis hac unicavia, de cunclis principalibus ecclesiaslicis quos uunc possident, eo modo quo factum est régi Galliae circa Me tas, Tullum et Verdunum, assecurabuntur. Absque hac vero, facile aliquis invenietur, qui ut praetexium habeat Geimaniam invadendi , habeat Papam de illis ablalis ubivis protestantem ; neenon reliquos reges et principes Romanos,d<'talihusaliasnon nihil cogitantes; neenon anieu memoratam majestalem Christianissi-

mamexcitabit,quasoliminhocnon concurril,nunc vero protestantes egregie inler se dividere sciet.

Deinde, circa mère spiritualia, substantiam eorum quam ipsi nunc praslendunt, ut scilicet absque illorum voluntaie et concursu, nullus ad ea adhibealur, vel niliil in iis novi introducaltir, retinebunt. Pi œterea circa lemporalia, ipsiet ipsorum basiedes,cunctasque proies pro viribus et occasione a Sede Romana ad dignitatem imperialem, elecloratum, ac ad alios suis potenliores pnncipatus ecclesiasticos adjuvabuntur.

Denique, ipsi sibi, et suis coram Deo et hominibus, gloriam parient infïniiam : quod scilicel auctorilate, concilio, exemploque suo inler Christianos, prassertimGermanos et Hungaros,schisma tollendo, Chiistianilatem totam ab hodierno ex- Iremo periculo liberaverint.

Niliil ergo nunc restât, quam ut fundamenta fidei inter partes uniformiter inielligantur.

Qnœres ergo quasnam sint fundarnentales fidei régulée.

Respondeo juxta supra dicta l, etiam extra coritroversiam esse, quod qui interius principaliier dirigit, sit Spiritus sanctus, exterius vero ac fundamentaliterverbum Dei. Hase ergo sunt duas unicas fundarnentales regulae.

Régula autem secundaria et his subserviens, est interpretatio Scripluras, quas habetur communi consensu, aut praxi, tura Ecclesiae primitivas et veteris, tum totius Chrislianitatis hodiernas (quse sub his quinquepatriarchis, Romano scilicet, Constantinopolitano, Antiocheno, Alexandrino et Hierosolymitano comprehenditur), tum alius novi et œcumenici legilimique ac liberi concilii.

In sequentibus nimirum omnes Chrisliani conveniunt, 1° quod concilia quasdam non sint perse acsemper necessaria, scdsolum subinde peraccidens; dum nimirum publica Ecclesiarum seditio aliis viis tolli non potest.

Conveniuut 2° quod, saltem in foro externo Scrïpturae interpretatio a concilio data, sit prasferenda proprias ac privatas ; nam ob id Augusiana Confessio taie concilium pro medio ultimato et anliquo pacis ecclesiasticae déclarât et postulat. SynodusDordracana, et alias omnes utriusque partisse etiam ipsorum apostolorum idem confirmant. Confirmât denique idem, sat pulchre, synodus Charentonensis, dicens, quod, si cuilibet privatœ interpretationi adhœrere liceret, tôt essent religiones quot parochiœ.

Conveniunt 3° quod concilia œcumenica saspius erraverint, neque unquam ipsis Spiritus sanctus seu infallibilitas, cliam pro foro interno, singulos scilicetadassensuminternum obligans, altribuatur ratione sui, sed raiione supervenientis consensus majoris partis totius Ctiristianitaiis, cui scilicet Spiritus sancii promissio est facta; tune vero support posse aedeberehuneconsensum majoris partis ; omnium enim assensum nullum concilium exigit, aut unquam obtinuit, utinfra declaratur, dum concilium légitime processit; quia tune singuli boni Chrisliani hoc internum conseientias dictamen sibi formare lenentur : Verum quidem est pasîorespossc errare, sed etiam ego errare valeo;

1 Vide Reg., 5.

quia vero, in rébus salutis et veritatis asternas, tutiorem partem eligere debeo, tutior vero est interpretatio congregatorum meorum paslorum, quam mea sola; tum quia sese promisit Christus illis qui in suo nomine congregantur, tum quia dicit per Apostolum quod dederit pastores, ut non circumferamur omni vento doctrinœ, in circumventionem errons * ; tum quia ipsemet, ob id utique ait, quod qui Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus 2.

Confirmatur hase veritas, quia si quilibet ad hoc internum dictamen tune non obligaretur, impium esset excommunicare illum qui concilio non crédit, impiumque esset cogère ut quivis juxta concilium ad extra prasdicet; impium est enim ut quis ad extra prasdicet, id quod ad intus non agnoscit ut veriusrad hase vero quemvis coguntomnia prorsus concilia vetera et nova : ergo agnoscunt quemvis ad" dictum assensum internum obligari, quando concilium légitime processit.

Conveniunt 4° quod non sit pacem quasrere, et Ecclesiam ad statum Ecclesiae veteris reducere, sed lites Ecclesias ampliare, si quis pro legitimo concilio novas aliasque qussrat conditiones, quam illas quas hucusque, ac in quatuor notis primis veteribus generalibusque conciliis receptis, Chrislianitas servavit. Hase vero non fuerunt alias quam sequentes :

1° Omnes chrislianitatis episcopi fuerunt cilali, et hi soli, neenon aiii ipsis quasi similesvelaccedenles (quales utique erunt prascipui proteslantium theologi, qui reunionem promoverint), fuerunt judices volan'es concilii 3. Vide Acta concilii Cbalcedonensis , ubi praster hos reliqui superflui declaranlur.

Ad disputandum quidem, ac ad consulendum, quivis diclus fuit assumptus ; sed quia officium talis judicis, cujus sententia totam christianitatem obliget, est supremasdignilatis, et non solum doctrinam, sed etiam experieniiatn et prudentiam in gubernandis Ecclesiis exigit, quas in solis dictis praslalis supponitur, saue, si pras'er hos quilibet christianitdtisdoctoradidculmen etmunusassumi debuisset, concilia generalia infinitam generarent confusionem et prastentionem: et quis omnes has evitare poterit ?

2° Non attenderunt ad numerum vel nationem episcoporum advenientium ; nam in Nicasno primo perpauci Laiini adfuerunt, illudquetamen progenerali habetur; ergo ad hoc sufficit, ut omnes citentur et admittantur, dictaque et mox dicenda serventur.

Deinde, cum omnes ci tari debeant nationes et episcopi, in nullius sane est manu hujus vel illius nationis numerum limitare, praslerre, autasquare,

■ Ephes., iv, 11. — * Matlh-, xviv, 17. — * L'auteur veut apparemment parler des chorévèques, qui n'éta ent que de simples prêtres, subordonnés aux évèques. quoique d'une dignité supérieure à celle des autres prêtres, et telle à peu près qu'est aujourd'hui celle de» doyens ruraux. Le ministre de La Koque et les autres protestants font tout ce qu'ils peuvent pour élever les chorévèques presque au rang des évéques; mais ces chorévèques n'eurent jamais voix delibérative dans les conciles, à moins qu'ils ne tinssent la place de quelque évèque. quoiqu'ils eussent séance immédiatement après les évéques, et avant les prêtres. Voyez ce que dit Bossuet dans ea réponse aux Cogitationes prv atœ, pour prouver que les ministre* protestants ne peuvent avoir voix délibératiye dans le concile. (Edit. de Pa>is.)