MODUS AGENDI

Fide utrinque sincère ac secreto data atque accepta, ab imperatori Romano sollicilandi erunt clectores, duces, principes, et reliqui status Imperii Germanici tam Romanenses quam protestantes, ut quisque doctorem unum vel alterum, non minus moderatioue quam erudilione spectabilem, mittat ad conventum qui de unione ecclesiastica conférant consilia. Ubi res ipsa loquilur nullos, a terrarum dominis ad dictum conventum mitli debere, nisi qui de hoc agendi modo fuerint secreto concordes, aut cum concordibus paria sentiant.

In hoc conventu sive colloquio, exceptis sex supra positis pracliminariter postulatis et secreto concordatis, examinandae erunt ille quaesliones, de quibus inter partes dissidentes vel plane vel plcne nondum convenerit, apparebitque illas non esse unius generis; multo minus unius momenti ; sed commode in très quasi classes posse distingui.

PRIMA GLASSIS.

Ubi quidem ad primam classem pertinebunt illae controversiee, quae in aequivocatione seu diversa terminorum acceptione consistunt; verbi gratia :

Situe sacramenium altaris , site Eucharistie/, sacrificium? pro cujus decisione notandum, inter nos et Romano-Catholicos in qusestionem non venire, an Eucharistia appellari possit sacrificiura, quod ulrinque conceditur ; sed an sit sacrilicium proprie velimproprie dictum; quœcontroversia,quemadmodum ex lerminis patet, recidit in modum loquendi ; cum u traque pars peculiarem sacrificii deiinitionem pro sententiee sua3 fundamento supponat. Protestantibus, irao ipsi cardinali Bellarmino sacrificium rei viventis proprie dictum est, secundum phrasiologiam Veteris Testamenti, unde sacrificiorum doctriDa u tique petenda , quando animal sive substantia animata occisione destruitur in honorem Dei ex prœcepto divine- ; quo sensu Eucharistiam esse sacrificium simpliciter negat Romana Ecclesia, utpote nobiscum rectissime persuasa, sacrificium illud de quo agitur, sine iterata profusione saûguinis novaque occisione absolvi : uno verbo, eoque ecclesiastico, esse sacrificium incruentum;tautumabest, ut secundum nostram ac Bellarmini definitionem statuere velit Eucharistiam esse sacrificium proprie et in rigore sic dictum. Quando autem Romani Eucharistiam vocanl sacrificium proprie sic dictum, tune vocem illi capiunt, vel in oppositione ad sacrificia magis adhuc improprie dicta, puta labiorum, cordis, hostiœ vociferationis, etc., vel habito respectu ad materiale sacrificii proprie dicti, quod nempe in Eucharistia idem illud numéro sacrificium quod pro nobis traditum est, idem ille numéro sanguis, qui in ara crucis pro nobis effusus est, realiter, imorealissime preesens sistatur, et a communicantibus non per fidem duntaxat, sed et ore corporis, non quidem carnali et Capharnaiticomodo, proprie tamen edatur et bibatur, atque adeo, vel hoc nomine, sacramentum altaris sacrificium proprie dictum mereatur appellari. Secundum hanc ergo Romanensium definitionem, concedere poterant protestantes, Eucharistiam esse sacrificium proprie dictum. Ex quibus, luce meridiana clarius est, litem hanc non esse de re ipsa, sed de solis duntaxat vocabulis, et in eo convenire partes : Christum de novo in Eucharistia non occidi, praesentem tamen esse, et corpus ejus vere manducari, ac per hoc, memorationem sive repraesentationem inslitui sacrificii semel pro nobis in cruce oblati, et hoc modo itinerabilis, idque pro diversa termini acceptione vel proprie vel improprie sic dictum. Bene Mattheeus Galenus, scriptor calholicus, Calechesi 13, pag, 422, editionis Lugdunensis : « Possemus denique fateri sacrificium nostrumnon esse quidem sacrificium proprie et in rigore dictum, nomen tamen sacrificii omnino mereri, quod sit imitatio, sive repraesentatio primi illius sacrificii quod Jésus Christus Patri suo obtulit. » Addam ex abundanti, sed sine cujusquam praejudicio ac sâlvis semper doctiorum arbitriis, quoniam sancti Patres passim, et in hisCyrillus Hierosolymitanus Eucharistiam verissimum et singulare sacrificium l, sanctus Cyprianus, Deo plénum, verendum, tremendum, et sacrosanctum sacrificium'*, appellare non dubitarunt.

Concedi forsitanposset ulterius, quod Eucharis-

1 Caiuh., 23, p. 327, 326. — » Epist. 63.

lia non solum sit sacrificium memoralivum sacrificii illius cruenti, quo se Christus semel in cruce pro nobis Deo Patri obtulit, atque hoc sensu, secundum protestantium definitionem, sacrificium improprie dictum ; sed eliam incomprehensibilis quaedam oblatio corporis Christi semel pro nobis in mortem traditi ; atque hoc sensu verum, aut si ita loqui cupias, quodammodo proprie dictum sacrificium. GregoriusNyssenus expresse, orat. 1, De resurrectione Christi : « Arcano sacrificii génère, quod ab hominibus cerni non poterat, seipsum pro nobis hostiam offert, et victimam immolât, sacerdos simul existens, et Agnus ille Dei, qui mundi peccata tollit. Quando autem id prsestitit? cum corpus suum discipulis congregalis edendum et sanguinem bibendum praebuit, tune aperte declaravit agni sacrificium jam esse perfectum: nam victimae corpus non est ad edendum idoneum, si animatum sit. Quare, cum corpus edendum et sanguinem bibendum discipulis exhibuit, jam arcanaet non spectabili ratione corpus eratimmolatum, ut sacrificia in ipsius mysterium peragentis potestati collibuerit. » Sanctus Ireneeus * : « Ecclesiee oblatio, quam Dominus docuit ofïerri in universo mundo, purum sacrificium reputatum est apud Deum, et acceplum est ei. Oblationes autem et illic, oblationes autem et hic, sacrificia in populo, inEcclesia;sedspeciesimmutataesttanlum; quippecumjamnonaserviSjSedaliberisoiïeratur.» Sanctus Augustinus : Pro omnibus sacrificiis et oblationibus (intellige Veteris Testamenti) jam in novo Testamento corpus ejus offertur et participantes ministratur 2.

Concilium Nicaenum II 3 : « Nusquam Dominus vel apostoli dixerunt imaginem sacrificium incruentum, sed ipsum corpus, ipsum sanguinem. » Nicolaus Cabasilas in Expositione Liturgies * : « Non figura sacrificii, neque sanguinis imago, sed vere est mactatio et sacrificium. »

Si protestantibus placuerit ita in posterum de sacrificio loqui cum sanctis Patribus, nihil video superesse, quod pacem, quantum ad hoc, morari amplius possit.

Aliud exemplum. — Quaeritur inter Romano-Catholicos et protestantes, an ad valorem sacrumentorum reqxdratur intentio ministri ? Sub anathemate affirmativam prœcipiuntTridentini, quibus ab initio reformationis usque ad haec tempora, vehementer contradixere protestantes. Meo qualicumque judicio lis erit composita, si termini explicentur probe, et controversiae status recte f'ormetur. Dico ergo cum Becano, intentionem ministri circa sacramentum posse esse triplicem : 1° proferendi verba institutionis et faciendi actionem externam; 2° intentionem faciendi sacramenti, vel saltem intentionem confusam faciendi id quod Ecclesia sive facit, sive intendit. Hanc autem intentionem recte docet Becanus unam esse actualem, quando quis sacramentum conficiens, eo lempore actu cogitât de sacramento conficiendo ; aliam habitualem, hoc est promptitudinemad sacramentum conficiendum crebris actibus comparatam, qualis et dormientibus inesse queat : lertiam virtualem, quando ac-

* Lib. iv, c.

- * Cap. 32.