TERTIA CLASSIS

Ad terliam classem pertinent quaestiones inter nos et Catholicos controversée, nec per evolutionem ajquivocaliouis, nec dictam secundee classis con-

descendentiam terminabiles, cum una earum alteri videatur e diametro adversa. Taies sunt, verbi gratis :

Invocatio sanctorum :

Cultus imaginum etreliquiarum :

Transsubslantiatio :

Permaiicntia sacramenlieucharistici extra usum:

l'iirgatorium :

Circumgestatio hostiae :

Emimcratio peccatorum in confessione auriculari :

Numcrus librorum canonicorum :

Integritas Scriptunu sacra", et bine pendens dogma de traditionibus non BCriptis :

Judex controversiarum :

Celebratio missarum in lingua latina :

Piimaïus Homani Poniilicis jure divino :

Nota) Ecclesiie :

Jejuoie hebdomadalia et Quadragesinialia :

Vota monastica :

Lcctio Scriptara sacra; in linguis vcrnaculis :

lodulgentia ••

Discrimen inter episcopos et presbyteros jure divino, et quod primo loco nominari debtiisset, ipsom concilium Tridentinum,et iu hoc contenta anaibemata; quorum examen, salvareunione pra;liminari, arguinento et exemplo Basileensis aliorumque conciliorum, seponatur usque ad iteralam concilii œcumenici decisionem.

Horum similiumque articulorum determinatio, in primis illorum, qui absque allcrius partis scandalo aut Ghristiaoœ rai detrimento, indecisi manere non possunt, aut sine quibus firma et constans unio ecclesiastica oblineri, cerlc conservari nequit, vel cerlis ulrinque selectis arbitris, viris cruditione, judicio, pielate, et animi moderatione praîstantibus commiitatur, vel dcferalur ad concilium. Hujuscemodi tractatio per arbitrosplacuit post exhibilam Augustanam Conlessionem utrique parti, cœptaque illa est Augusteu-Vindelicorum anno superioris sœculi trigesimo, ubi magna apparuit de non paucis, neque minimi momenti controverses concordia ; adeo ut de bac tractalione sive collatione in Chronico suo Saxonico scripserit David Chytreus, lib. xm, «ab initio horum certaminum in Germania, nunquam propius hucusque coiisse partes de religione dissidentes, nec unquam ante extremum diem arctius coituras vivideri, » ubi, quidquid sit de hujus historici sive judicio sive praesagio, cerlum tamen est, in dicto conventu per arbitros, ex 21 articulis Augustanam Confessionis, exiguo tempore 1 5 fuisse conciliatos, decisionem ti ium ad générale concilium fuisse suspensam, et in tribus tantummodo manifestum dissensum mansisse reliquum.

Sane si quis periculum facere velit, quid in uno et allero articulorum tertiae classis forte possint arbitri, mihi dubium non est quin eorum magna pars declaratione commoda terminari queat ; et an queat, agile, videamus.

Praecipuum disputationis negotium versabitur, credo, in dogmate purgatorii, de invocatione sanctorum, cultu imaginum, volis monasticis, traditionibus sacris verbo Dei non scripto, transsubstantiatione, et primatu Pontiûcis, in quantum is prae-

tendit sibi talcm jurisdictionem divino jure competere, ejusdemque infallibilitate.

Ubi lenlandum, sine cujusquam mortalium praejudicio, num pars dictarum controversiarum per declaralionescommodasextraconciliumterminari

queat. Dico ergo :

De transsubstantiatione. — Quaestionem banc in ordine ad protestantes, qui realem Christi pra> sentiam in sacra Cœnamanducationemqueoralem admiltunt, de modo praesentiae non esse magni momenti : a Luthero certe, dummodo periculum idololatrise abfuerit, pro levi errore habitam, et sophisticisquaeslionibusadnumeratam.Remipsam quod attinet, per consecrationem, in eucharistia elementorum aliquam fieri mutationem concedunt protestantes ; ast communiter contendunt mutationem illam esse duntaxat accidentalem ; ita ut per eam non ipsa panis substantia immutelur, sed ex vulgari et usuali pane bat panis sacer, panis sacratissimo huic usui deslinatus, panis qui in usu sit communicatio corporis Cliristi. Ex protestantibus D. Drejurus, professor Regio-Montanus, admitlit certo sensu mutationem subslanlialem. Ego lilem banc non facio meam ; puto tamen contra analogiam fidei me dicturum esse nihil, si supponalur, vi verborum instilutionis, in sacra Cœna fieri immutationem quamdam mysteriosam, per quam, modo nobis imperscrutabili, verificetur hase propositio sanctis Patribus frequentissime usurpata : Panis est corpus Christi. Rogaudi itaque in illo convenlu essent Romano-Catholici ut, pacis gratia, a quaestione demodoilliuslranssubstantiationisinEucharistiapraescmdant, nobiscum dixisse contenti, modum illum esse incomprehensibilem et inexplicabilem, ita tamen coraparatum, ut interveniente arcana etmirabili quadam mutatione ex pane fiât corpus Christi ; sed et rogandi essent protestantes, quibus hoc novum forsitan videri queat, ut primos reformatores suos imitati, a propositionibus illis: Panis est corpus Christi, vinum est sanguis Christi, neabhorreant, sed identidem cogitent, tamuniversaliter illas olim pro veris fuisse habitas, ut vix quempiam priorumEcclesia3 doclorum liceatinvenire,qui hisautsimilibus de Eucharistia loquendi modis non fuerit delectatus.

De invocatione sanctorum. — Sed et de invocatione sanctorum praetensum aprotesiautibus periculum cessabit, si Romanenses publiée protestantur se nullam erga sanctos demortuos habere fiduciam quam qua erga viventes, quorum intercessiones imploraDt, sint afiecti : se omnes et singulas ad illos directas preces, quibuscumque etiam verbis aut formulis sint conceptae, non aliter iutelligere quam lntercessionaliter, ut quando dicunt : Sancta Maria, libéra me in hora mortis , sensus sit : Sancta Maria, intercède pro me apud Filium tuurn, ut in hora mortis me liberet. Si porro Romanenses suisidentideminculcent,quodinvocatio sanctorum non si simpliciler praecepta, sed vi Tridentini concilii in cujusvis arbitrio posita, velitne is preces suas ad sanctos ut ipsum Deum dirigere : quod non temere et praeter necessitatem in omni casu sanctos invocare oporteat, sed tune prae primis quando quis, propter atrox peccatum, iram Dei verilus, exhumilitate oculos attollere, aut ad Deum

preces suas immédiate dirigere non ausit ; quod de caetero oratio ad Deum directa longe sit efficacior orationibus illis, quai ad sanctos demortuos diriguntur: quodoratioilla omnium perfectissima, quse quantum ejus fieri potest, ab omni creatura abstrahit, solisque attributis divinis profundius inhaeret.

Sane, si ita res explicetur, non video quid in precibus illis magnopere desiderari possit, nisi id unum : quod cum simus incerti an de nostra calamitate in individuo sanctis omnibus constet, in dubio sempermaneatexauditionis certitudo ; quod dubium an per hoc tolji possit, si preces ita concipiantur : Sancta Maria, sicubi de hac vel ilta calamitate mea tibi constiterit, ora pro me. Videant alii, ego i™w>, recipio. Duriores intérim formulas compellandi sanctos moderatioribus Calholicis seque ac nobis invisas, cum Psalterio Mariano, Noveniis sancti Antonii, similibusve monachorum expressionibus, omissum iri in posterum, spe votisque omnibus praesumimus. Sufficiat hactenus protestantibus, formulas illas quomodocumque conceptas nonnisi intercessionaliter inlelligendas. Si quibus autem nostratium in propositione allata : Sancta Maria, libéra me in hora mortis, h sec interpretatio durior aliquando fortassis videri queat, illi cogitent, quaeso, taies loquendi et explicandi modos in usu quoque communi non adeo esse inusitatos ; verbi gratia, quando fur aut latro in carcerem conjectus, praetereuntem régis aut principis ministrum status his verbis compellat : Libéra me ex squalore hujus carceris ; libéra me a sententia mortis, novit sane dictus sive fur sive latro potestatem vitae et necis in se non habere talem ministrum, sed regem duntaxat aut principem : atque adeo bis suis precibus nihil aliud sibi vult, quam ut minister apud regem pro se inlercedere velit, ut vel liberelur ex carcere, vel capitis periculum effugiat.

De cultu imaginum. — De cultu imaginum facile itidem concordabitur, dummodo ab excessu, quem in suis etiam moderatiores Catholici notant, abstineatur in posterum. Sane imagines illas nihil intrinsecae virtutis habere in aperto est, atque adeo nec adorari, nec coram illis orari debere, nisi in quantum tanquam visibile et in oculos incurrens instrumentum adhibeantur, quod Christi aut caelesti'jm rerum memoriam in nobis excitare possit. In excessu hic aquibusdam inter Romano-Catholicos, in Ralia praesertim, Bavaria, et heereditariis imperatoris Romani provinciis, circa eas maxime imagines peccari, quae miraculosae vulgo creduntur, notius est quam ut negari posse videalur. Si quis ergo Deum coram imagine quadam colère aut invocare studio habuerit, is sane eo moderamine utatur, quo usi olim Israelitae , seneum serpentem, fide non in eum, sed in Deum directa cum reverentia quadam adspicientes. Absit autem semper caeremoniarum ille excessus, qui, si non viris doctis et prudentibus, saltem simplicioribus opinionem aliquam vel idololatricam, vel idololatrise affinem, de iuexistente quadam imagini virtute diviua, generare queat.

De purgatorio. — Quid in dicto conventu dici a protestantibus vel possit vel debeat, nihil invenio.