PREMIÈRE PARTIE : DISSERTATIONS
grnum oopnoscerc remitto. Quocirca si sinms pa- Congrnit Tridentinum decrelum cum Late-
cifici (virins et finis Bâcriflcii) venium petimusquo ran(Mlsi SUD ]nnocentio III, cap. 1, de fide ca-
damusque vicissim, tholica
Quod a m»* iffitor, qui non sum de gento fipu- ' . . . rttorum, nuliam i;u,nis distinctionem, inter Mo Conduit et confession- f.dei Berengarn luest Chrùtus in Cœna, et hoc est corjms meiim ; dia- ronensis, m qua confitetur a panem et vinum leclicis sepositis tricis, ut vnnain Bapientibus phi- substantialiter converti in propriam et veram losoplnam, campique Martii, quem licet intidlige- ac viviflcatricem carnem et sanguinem Jesu rem non amo, seposita cura, sat esse, opmor, Christi ; 0 qua» confessio édita est ab eodem Chrisli glor.osum corpus, non seorsim et in sensu Berengario in concilie Romano vi, cum hœrediviso, sed conjunctim et in sensu composito, una . » sprimHo Pjlirivit cum gloriosa anima et adoranda difloitate, in hoc sir" suam secundo ejuravit stupeudo iuysterio summa cum humiliiate, ti- Quare si quisahquam partem substantirc pamore et tremore aguoscere, ut Deum lactum re- nis aut vini remanere dixerit, sive ea materia fugium meum. sit, sive forma, apertissimis verbis ab Ecclesia
llaec pauca consideranda significo, quo facilius condeinnatur.
Ecciesia3 dec.sivo submittam sigillo, contra quam ' Sane(J quœ dtetmctj0 sit infer substantiam et
nemo sodiius. accidentia.mateiïam etformam.inquantitatem
et matenam quam votant primam, » merito
„ «-■..«—««, «.«».» Summœ auctor refert inter quœstiones philo-
JUDICIUN MELDENSIS EPISCOPI, s0/jhk<ls magis qunm lheol,Jlcas.
De summa controversiœ de Eucharistia. Intérim certum illud, substantiœ panis et
vini partem remanere nuliam, quoeumque
Hacsummaderealipra?sentiacorporisChristi nomine appelletur; alioqui falsum esset decre-
verissima tradit : 0»ox&7txÛTXTa ifl-à<z,ù-:o.ix. tum Ecclesic de tota suhstantia immutata, spe-
Recte docet de reproductions et adductione ciebus tantum remanentihus.
scolasticorum sententias inter «$ià<p0?x relin- Quo etiam constat, mr.tationem illam vere
qnendas. esse physicam, hoc est, realem et veram, non
De transsubstantiatione rectum illud quod est moralem aut improprie dictam ; cum sit rei
in Summa: « Agnosco realem alterationem si- ipsiua in aliam rem vera conversio.
gnifleatam yeriernùnos transmutat/oni<jnms' Quin etiam ;iuctor pius et eruditus confitetur
element'itionis, transsubstantialionis , quam 0 realem alterationem significatam per termi-
Gra^ci dicunt iaetouoîùxt.v. » nos transmutalionte, transelementationis, »etc.
De termino ad quem liujus alterationis seu Realis autem alteratio procul dubioest pliysica
transmutationis, nempe corpore et sanguine mutatio. Certum ergo, ex ipso auctore est, in-
Cbristi, recte et pneclare docet. tervenire in pane et vino mutationem physi-
De termino a quo, nempe pane et vino, ait cam, quœ non sit simplex alteratio ad qualita-
aesse mysteriuin magnuni superans liominum tem aut accidens spectans, sed vera ac realis
captum, forte et angelorura : » quod quidem in ipsa substanlia mulatio aut conversio.
cxplicatioiie indiget. Nam res ipsa certa ex Ec- Neque boc ad modum pertinet, sed ad rem
clesis decretis ; modus autem faciendi rem ipsam ; cum Ecdesia clare definiverit rem ip-
theologorum disputationi rehetus. sam, sive substantiam panis et vini converti,
Res ipsa, inquam, certa per Ecclesiœ décréta: transmutaiï, transsubstantiari.
nempe Tridentinum, sess. 13, can. 2, anathema Ad modum quidem pertinet, an transsub-
dicita ei qui dixerit in sacrosancto Eucbari<tia3 stantiatio sit annibilatio, quod negat sanctus
sacramento remanere substantiam panis et Thomas. Item ad modum pertinet, cujus na-
vini, etc., negaveritque mirabilem illam et tura? sint illae species quai rémanent, aliaque
singularem cunversionem totius substantif ejusmodi ; sed fieri mutationem siibstantke in
panis in corpus, et totius vini in sanguinem, substantiam, est ipsa res quae fit, non rei con-
manentibus duntaxal speciebus panis et vini.» ficiendae modus.
Qui canon Tridentinus respondet capiti 4 ejus- CongruuntEcclesiœdecretisantiquailladicta
dem sessionis, titulo De transsubstantiatione. Patrum Orientalium aeque ac Occidentalium:
Quo decreto clarum est, nuliam partem sub- a Qui apparet panis, non esse panem, sed cor-
stantiao panis et vini in sacramento remanere; pus Christi : quod apparet vinum, non esse
cum tota substantia panis et vini in corpus et vinum, sed sanguinem Christi : tam vere mu-
sanguinem Christi convertatur. Manifesta ergo tari panem in corpus, et vinum in sanguinem,
est Ecclesiœ sententia, de qua prœelare Summœ quam vere mutata est a Christo aqua in vinum :
auctor ait contra eam neminem esse sobrium. adesseSpiritumsanctum, velut ignem invisibi-
lem,quopanisetvinumdepascantur,consurnantur, ut olim victimae cœlestis ignis descendit ; » et cœtera ejusmodi, quœ veram, physicam et substantialem indicant conversionem.Quae omniaeonituntur,quo<l Christus non dixerit: Hic, sive in re tali est corpus nu ww,quae locutio conjunctionem panis cum corpore eftîceret ; sed Hoc est corpus meum, que- Patres omnes, atque Ecelesia semper intellexerit id fieri, ut corpus Christi jam esset illa substantia, quae antea panis erat, conversione vera, non conjunctione.
Hœc est procul dubio vera et catholica fides, quam Summœ auctor sequendam tam pie profitetur.
Caeterum, si quid adhuc obscurum est, exponere non gravabimur.
EXECUTORIA
Dominorum legatorum, super Compactais data Bohemis, et expedita in forma quœ sequitur, anno 14361.
In nomine Domini nostri Jesu Christi, qui est amator pacis et verilatis, et pro unitate Chiisliani populi preces porrexit ad Patreni ;
Nos Philibertus, Dei et apostoliese Sedis gratia, episcopus Constantiensis, provinciee Rothomagensis ; Joannes de Polomar, archidiaconus Barchinonensis, apostolicipalatiicausarum audilor, decrelorum doctor; Martinus Bernerii, decanus Turonensis; Tilmannus, prsepositus Sancti Florini de Conflueniia, decretorum doctor; Egidius Carlerii, decanus Cameracensis; et Thomas Haselbach, sacrée iheologise protessor Viennensis,sacrigeneralis concilii Basileensis ad legnum Bohemise et marchioiiatum Moravia3, legati destiuati, auctoritate sacri concilii recipimus et acceptamusunitatem et pacem, per dictos regnum Bohemise et marchionaium Moravise acceptas, factas et firmatas, secundum quod ulrique parti constat per litteras inde contectas, cum universo populo Christiano. Tollinrus omnes sententias censuras, et plenariam aboliliooem facimus. Item auctoritaie Dei omnipotentis et beatorum apostolorum Pétri et Pauli, et dieti sacri generalis concilii, pronuntiamus veram, perpeluam, firmam, bonam et Christianam pacem dictorum regni et marchionatus cum reliquo universo populo Christiano; mandantes auctoritate prsedicta, universis Chiisliani orbisprincipibus, et aliisChrislifidelibusuniversis,cujuscumque status, gradusetprseeminentiseautdignitatisexsistant,qualenus diciisregno et marehionalui bonam, firmam et Chnstianam pacem observent. Neque pro causis dissensionum, pro diilicullalibus aliquibus circa malerias fidei et quatuor arlieulorum dudum exortas et agilatas, cum jam sint per dicta capitula complanatse, aut pro eo quod communicarunt, communicant,
* Nous donnons cette pièce telle qu'elle fut envoyée d'Allemagne par Leibmiz, apiè* l'avoir collalionnée dans Goldas, De ofjlc. lilect* Ôû'err. Prntt., wn, p. 173. [Edit. de Pari».)
et communicabunt sub utraque specie, juxta formam dictorum capitulorum, eos invadere, offendere, infamare, autinjuriari prsesumant. Sed ipsos Bohemoset Moravos tanquam fratres, bonos etCatholicos Ecclesise orthodoxes filios, reverentes et obedientes eidem habeant, et firma dilectione contractent : hoc declarato expresse, quod si aliquis contra faceret, non intelligatur pax ipsa violata, sed debeat fieri deillo emenda condigna.
Cumque,proutindictiscapituliscontinetur,circa maleriam communionis sub utraque specie, sit hoc modo concordatum, quod dictisBohemis et Moravis suscipientibusecclesiasiicamunilatem et pacem realiter et cum effectu, et in omnibus aliis quam in usu communionis utriusquespeciei, fidei et rituiuniversalis Ecclesise conformibus,IMie£ illœquitalemusum habent, communicabunt sub utraque specie, cum auctoritate Domini nostri Jesu Christi et Ecclesiœ verœ sponsœ ejus. Et articulus Me in sacro concilio discutietur ad plénum quoad materiam de prœcepto ; et videbitur, quid circa illum articulum pro veritate catholica sit tenendum et agendum, pro utilitate et salute populi Christiani.
Et omnibus mature et digeete pertractatis, nihilominus si in desiderio habendi dictam communionem sub duplici specie perseveraverint, hoceorum ambasiatoribus indicantibus, sacrum conciliumsacerdolibus dictorum regni et marchionatus, communicandisub utraque specie populum, eas videlicet personas, quae in annis discretionis reverenler et dévote postulaverint, facultatem proeorum utilitate et salute, in Domino largietur. Hoc semper observato, quod sacerdotes sic communicantibus semper dicant quod ipsi debent firmiter credere, quod non sub specie panis caro tantum, nec sub specie vini sanguis tantum ; sed sub quolibet specie est integer et totus Christus.
Et juxta dictorum compactatorum formam, dictis Bohemis et Moravis suscipientibus ecclesiasticam unitatem et pacem, realiter et cum eflectu, et in omnibus aliis, quam in usu communionis utriusque speciei, fidei et ritui universalis Ecclesise coni'ormibus ; ±111 et illse qui talem usum habent, valeant communicare sub duplici specie, cum auctoritate Domini nostri Jesu Christi et Ecclesise verse sponsse ejus. Hoc expresse declarato, quod per verbum fidei, supra etinfrapositum, intelligunt et intelligi volunt veritatem primam, et omnes alias credendas veritates, secundum quod manifestantur in Scripturis sacris et doctrina Ecclesise sane intellectis. Item, cum dicitur deritibus universalis Ecclesiœ, intelligunt et intelligi volunt, non de ritibus specialibus, de quibus in diversis provinciis diversa servantur ; sed de ritibus, qui communiter et geueraliter circa divina servantur. Et quod postquam in nomine regni et marcliionatus in universitate hoc suscipietur, si aliqui in divinis celebrandis non statim suscipiant ritus, qui generaliter observantur, propterea non fiât impedimentum pacis nec unitatis.
Idcirco reverendis in Christo Patribus archiepiscopo Pragensi et Olomucensi et Luthomislensi episcopis, qui sunt vel qui pro tempore erunt, universis et singulis Ecclesiarum prselatis curam habentibus animarum, in virtute sanciee obedientiae
