Apor., IX. Ki. — 2. Idem, xiv
l)i; KXCIDU) l'.Ar.YLONIS.
rum imperii sui el ab oxilio Uiliim : posloa noc oiunes looi huio inlLM'prelationi coiiYLMiiunt, nec iros dies cum dimidio , cap. xi, pro Irionnio ac dimidio anno valent. Nam Scriplura* soient ab assuelis ligiiras dioendi duoere : nunquam auteui contigil ut cadavera niorluoruni lolo iriennio et sex insuper mensibus insepulta jaceanl in plateis oivilalum , cap. XI. 7, 11 : donique quieriinus cur toi absurda coDgesserinl aul quo opene pretio? Quandoquidcm nec sic proliciani quidquam, nec Antichristum suum ejuMjue charaoteros magis norint , meliùs ab co cavere possiul , nec oniniiio sciant, neque undc incipiat, neque quo fine desinat : quœ ila confusa ac perturbata sunt , ut ipse Verensfelsius non habcat ubi ligat pedeni. \am , inquit', ego quidem ù computalionibus calculisque propheticis semper abhorrui, et ad eos etiam caHijare me fateor. Noc mirura cùni nihil habeant. quod prœligant; ut alio quoque loco conlitetur. Quid aulem in Apocalypsi se videre putel , qui ad h;ec ubique dill'usa cœcutire se falclur? Et lamen audentor alVirmcl- : facillimè passe in romanis pontificibiis aynosci Antichristum. Nec si alii confidentiores, ideo doctiores. Onincs enim ad novas res semper commovenlur, et quoscumque magnos duces fortuilô exortos tanquara c cœlo lapsos contra Anlicbristuni oniinanlur : si qui cautiores, rem suaque inventa aptant temporibus , ac oxtrahunl id longum, ne scilicel latidicas conjecturas suas éventa corrigant , ut profecto pra^sliterit cum illo conjecture serael dicere : quidquid dicam aul erit, aul non.
ADMOXITIO TERTIA.
0e Romd idolis inhœrente sub piis quoque principibus.
Quo haec admonitio pertineat cuiquc obvium est. Nempe Verensfelsius aliiquc quibus haud credibiie capita Joannis xvn, xvni, xix, ad eversam sub Alarico eumque seculis regibus Romam perlinere, eo vel maxime nitunlur, quod ea tune cliristiana fuerit, ac sub piis et cbristiaiiis imperaloribus vixerit, adc'Vjue nec polueril idololatriaî causa pœnas dare. lia " ' 'lus', nos aulem vol luin maxime ha> siïî- lUi virus robus addiximus neccssariis :
primùm enim, post abolila sacra nefaria per (juinquaginta foré annos , Conslanlino magno cl Conslanlio principibus, statim at(jue Julianus Auguslus liccnliam reddidil, rursus erupit in.sanUs error, ul se compressum , non autem stirpiliis evulsum oslenderel ; quod nec Verensfelsius negarc poluil , quanlumvis Juliani gesla exlenuare conclur, ulalio loco, dalA occa.sione, apliiis exponcmus.
Df\r ' ■:'■ ' Tiporibus, cùm oplimi principes qui Ji. runl, rursus idolorurii louq)la
occlus«;rint, laniiim abfuil, ul lune idololatria ex- Uocta î^il, ul i- ronlra sonalus, pars illa nobilissima roman»; civilatis, misso ad imfjoralorem Valentipianum juniorem Symmacho pra;feclo urbis, pro idolorum nilin , ac maxime pro restiluonfbi ar;\ viclori»; in <:urift, ac pro Vcstalium immuiiilate ac pra-miis »upplicaril. (Juo cùm nibil sit clarius et nulbim r'-li-ium «il fîiïugium, idem Verensfelsius Ucc.TH omnino quim respondorc maluit.
Idem ubique »ilentium, cijm el illud laceat per
ICap. iT. • 14,- 9. C'ip. I. H 17, r..- .3. /W,/., ,„. ^ ;/, 10, *0
oadem Icmpora, si qui ab exercilibus lyranni Icvarontur, non alià majori spe dcniulsisse populos, quàm vetorum deoruni reslitulione promissà; tanta insania crat. Tacel cl hoc , paucis annis antc captam urbein , ludos sieculares, non sine paganicis superslitionibus, esse transactos'.
Ommissum oliam illud quod, Zozimo docente , rolulimus, loi inler calamilales , imminente Alarico, à prœroclo urbis proposilum ex priscà Tuscorum disciplina, senatu in Gapilolium ascendente , propitiandos dcos-. Adco omnia et ipse quoque amplissimus ordo, si licuisset, in paganismi cœremonias et sacra inclinabanl.
Scripsil his affînia Sozomenus' : his tribuit illud immissum à Dco in mentcm Alarici de perdendâ urbe decrelum suo loco clariùs mémorandum.
His igitur prœlermissis videtur evigilare Verensfelsius ad Allali cl ïertuUi consulis nomen, meque reprehendit : Ac miror, inquit^, summum virum ad hœc non fuisse altentiorem : suaviter plané : videamus tamen quà in re nostra diligentia desideretur. De Allalo falso Augusto Romœ impositodixi, eum fuisse affeclu paganum qui etiam spem faceret restituendi paganismi'-' . Ubi hic indiligenlia nostra ? cùm teslem adhibeara Sozomenum hœc dicentem*' : Prorsus pagani existimabant illum palam paganismum amplexurum, et ipsis restituturum templa patria cum feriis et victimis. Sat clarè , ni fallor, nec ego indiligens , qui eum non apertà professione , sed affectu paganum renuntiavi. An non affeclu paganus qui Terlullum consulem designavit , cujus hœc magistratum ineuntis in senatu fuit oratio : Loquor vobis , patres conscripti , consul et pontifex , quorum alterum teneo, alterum spero"^; quo se anliquorum deorum pontificem fulurum non statim jaclarel , nisi crederet rem sibi honorificam et senatui gratam?
AI enim quœrit Verensfelsius^, an Romanis crimini imputandum fuit quod habuerint Attalum ab Alarico imposiUim falsum imperatorcm , Tertullum ab Allalo falsum consulem? Quo loco meam dolel indiligenliam ; nec attendit ipse quid Zozimus scripseril^, sic nempe : Enim vero cives romani, magna lœtitiâ fruebantur, qui et alios magistratus reipublicce peritos nacti fuissent, (ab Atlalo datos) et insignem ex Tertulli consulis honore voluptatem caperent. Sic Romanis non Atlalus impcrator, non Terlullus consul invilis oblrusi sunt, quorum honoribus et potentiâ commun! omnium sensu ila delectarerilur, ul diserte Zozimus solam Aniciorum familiam momoret"', qui modèrent ea quœ universis conducere videbantur, ac felicitatem publicam permoleslè ferrent. Ergo universim soiialus populusquo romanus, Allalo imi)eralore favente paganis, Terlullo consule vêlera sacra rcvocaturo, lœlabantur. Addit Verensfelsius" Arianos de Atlalo potiora sperasse, teste Sozomcno , qui non oltscurè indicat fuisse arianum. Quid noslr;!? Quasi homo vanus el c<'X)c;\ ambiliime corruplus non simul potuerit et paganis el Arianis se faulorem poUiccri, cùm utrum- (juc Sozomonus diserte dixoril?
Al enim , inquit'*, nec Procopius nec Zozimus Attalum paganum fuisse signilicant. Rerum rogo ,
1. Hoz., u. — a. Idem, V. — 3. Und., ix. 0. — 4. Cap. m, S !"■ — 5. fn Apoc, H-i, H'.i, — (>. Soz., ix. 9. — 7. Paul. Oros., vu. ^. —H Cap. III, S !"• — y. Xoz., l. VI, /;. U.S. 10. Idem. — 11. Ihi'l. - 12. Ihid.
DE EXGIDIÛ BABYLONIS.
quid nostrà? qui id lantùm cdiximus affectu et favorc fuisse paganum, cl paganum hominem Terlullum consulem désignasse?
Addit' Zozimus Allalum sana orania consilia respuissc, spes eas amplcxum quas vates facerent : quales autem vales, nisi eos quos plebs audiebal, more paganico futura conjectantes?
Pergit Verensfelsius^ eadem amentia plurimos christianos habuit qui propterca à fide non descivcrunt : vanissimè onmino, cùm ex subjeclà malerià inlelligendi veniant vates illi , quibus tum delectatos fuisse ethnicos, omncs historici et ipse quoque Zozimus attestetur, ut diximus.
Quid autem vir.um doclum juvat, quod tum deùm templa clausa fuerint, imperatorum jussu scilicel? Sed quo Romanorum emolumento? cùm et ea anime retinerent et iis mox, ut quidem sperabant, recludendis inhiarent, et impia sacra quœ possint, frequentarent, et hoc rerum slalu effusissimo gaudio lœtarentur, et sub ipso ictu , quantum in ipsis erat paganisme imperium reddidissent : quo certum omnino fiat plus satis causarum fuisse cur de urbe Romà, pro idolorum cultu impie revocato, supplicium sumeretur.
Inter ceeteras probationes nostras vel hœc eminebat, ex sancto Augustino de CivitateDei, 1. v, c. 3, et ab eo qui Auguslini ductu jussuque suam conscripsit historiam, Paulo Orosio^, repetita : urgebat Romam ullio divina : Gothi executores , Rhadagaisus Gothus, cum ducentis hominum millibus in vicinià constitutus, Romanorum cervicibus imminebat : Alaricus item Gothus lardiore gradu et inferior viribus propinquabat. 111e sacrificabat diis; hic christianus, arianus licet, à nefariis sacris abhorrcbat : « Fervent totâ urbe blasphemice : vulgd ') Christi nomen, tanquam lues aliqua prœsentium » temporum probris inr/ravatur^ . Clamitabant cinci » omnino non passe, qui deorum prœsidio niteretur ))(Aug.), ejus sacrillcia se magis pertimescere » quàm arma fmgebant (Oros.) ; et tamen conterri- » tum divinitus, nec disposità acie fudere auxiliares » copiée Romanorum (Oros.) uno die tanlà celeri- » tate, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed » nec vulnerato Romanorum, tantus ejus proster- » neretur exercitus, atque ipse cum filiis neca- » retur. (Aug.). Sic ingrala Roma (Oros.) mitiori » hosti Alarico traditur, ne gloria daretur dœmoni- » bus, quibus illum supplicare constabat. (Aug.) »
Non abs re his addidero verba Auguslini^ de Rhadagaiso et Alarico regibus Golhis disso.rentis : « Rhadagaisus rex Gothorum cum ingenti exercitu » multo numerosiore quàm Alarici fuit. Paganus » home erat Rhadagaisus; Jovi sacrificabat quoti-
» die Tune omnes isti , (Romani scilicet raaxi-
» mam parlera) ecce nos non sacrificamus , ille » sacrificat ; vinci habemus à sacrificante quibus » non licet sacrificarc. Victus est Rhadagaisus ad- » spirante Domino miro modo. Postea venerunt » Gothi, Alarico duce, non sacrificantes , et si fide » christianâ , non catholici , tamen idolis inimici , » et ipsi ceperunt (Romam), vicerunt Romanes do » idolis prœsumentes, et perdila idola adhuc quœ- » renies , et perditis adhuc sacrificantes. » En erga idola quàm insano studio tenercnlur.
1. Zoz., l. VI, p. 113. — 2. Idem. — 3. L. vu, 37. — 4. Paul. Oros. — 5. Serin. 105. olim de verbis Domini, num. 29.
Ilœc à nobis exposila' lantis aucloribus; quibus profeclo constat , quo an"eclu in idola illa ingrala Roma ferretur. Tacere oportebaleum qui se nostris respondere prœdicat? Suppetunt nunc et alla quœ à nobis prœlermissa sunt probationum copia laboranlibus. Legalur B. Gelasii papœ libcUus adversùs Andronicum senalorem , prœcipuum scilicet urbis magislratum, cœterosque Romanes qui Lupercalia restituenda curabant, eorumque intermissioni omnes imperii calamitales imputabant. Contra quos Gelasius : Quando Anlhemius imperalor Romam venil (ante paucos annos scilicet) Lupercalia utique
gerebantur Postea : Numquid Lupercalia dee-
rant, quando urbem Alaricus evcrtit^? Tanlà vi sese idolorum cullus ingerebat Romam , ut ab Alarici tempore per sexaginla ferè annos usque ad Gelasium perdurarel.
Addam et illud Salviani in Apocalypsi noslrâ nolalum^, non lamen ila expressum ac par erat; nempe is magnis clamoribus ubique conqueritar loto orbe romano poslulalos ac célébrâtes Circenses aliosque ludos idolis consecralos : Colitur namque et honoratur 3Iinerva in gymnasiis ; Venus in thea- Iris ; deus Neptunus in circis ; Mars in arenis ; Mercurius in palœstris. Sic ethnica sacrilegia loto orbe romano Dei vindiclam provocabant, ut profeclo eà causa Roma non immerilô Barbaris spolianda Iraderelur; mulclarelur imperio, capul provinciarum redigerelur in provinciam , et à Golhis quoque regibus leneretur.
De his excidii romani causis Verensfelsius conticescif'*; sanè confitetur murmurasse Romanes ac plebem supersliliosam; quasi à nobis commemorata sint murmura, non aperla sacrilegia, nec plebis querulee voces , sed senaliis décréta , aliaque tôt ac tanla , quœ divinam ullionem acccnderent.
Neque , quod nunc fingunt, christiani principes exitium averlebant, imô poliùs accersebant, quod Roma ethnicis addicla religionibus , nec piorum imperatorum Conslantini magni, Gratiani, Theodosii aliorumque exemplis et legibus insliluta , nec à duris magislris Alarico, Attila, Genserico , Odoacre emendata, ad sanilatem redire vellet.
