ADMONITIO QUARTA ET ULTIMA
Qualc futuntm esset excidium urbis, et quando combusla sil.
Duo hîc à nobis imprimis perpendenda sunt : primùm sub Alarico gesla qui fons malorum fuit, quantoque iclu lune Roma percussa sil; deinde ex illo ictu sub aliis ducibus consecula. Neque enim nos, ut fingil Verensfelsius, romanum excidium uni Alarico impulamus^, quanquam ipsi vel maxime, sed diserte annolavimus quomodo ex illo omnia in pejus jam ruere cœperint, delerso semel romani nominis metu^, et accepte tam grandi vulnere, ex quo nunquam res romana convaluit.
Rem autem non aliter gestara esse quàm diximus'', salis ex evenlu claruit. Slalim namque Alaricum crudelior et avarior Ataulphus excepit, Romam expilavil, ac de abolendo romano nomine cogitavil. Neque ila mullô post sub Attila llunno, sancto ponlifici sue salutem Roma debuit, conversis
1. In Apoc, c. IV, 71. 14. — 2. Salv. de gubern., lib. vi. — 3. Idem. — 4. C. m, § 10. — 5. Hist. abrégée, n. XQ el seq . — 6. Paul. Oros., vu. 38. — 7. Com. in Apoc.
DH EXCIDIO r>A15YL0NlS.
lamen in provincias arinis. Sub oodeiu Loone adcst tuMisorinis Huiino cnulelior. Pauois abhinc annis Aii-'usiuliis poslromus in Oocidente Uonianorum iuiperalor, sedom hnporii Romani. Odoaori llornlo, 7 ' ' rico Golho, ca'teris doimlo tyrannis vacuani i ... Hinc altornis vioibns romani el Golhi inler se venlilalam ul pilam habuere, doncc. Tolila CiotUus incboaUim jam inde ab Alarico urbis Romœ perfecil inoondium.
Sic cecideral Babylon cnjns liguram Roma in I te gessit; sic, iminam, cecideral prisca illa
i. .1, quani ideo l'ropbeta vili scorto compara-
vil/quiH.!, Hieronymo interprète , in «lorern scorti riclorum lihidini pareat' ; sic Roma quodam veluli pudore prostrato, cujuscumque obvii ducis cupidilatibus serviebat.
Ncmoergo dixerit eam postea fuisse snpcrstilcm; perieral plané Babylonis instar, quai trcccntis annis posl Cyri victoriam sub .Vlexandro quoque magno ek aiiq'uo seculis Asiee regibus lloruit. Nec minus sub Cyro cecidisse à Jereraia cœterisque prophclis ni-Muoralur, quod capta, vastala, dirula, quantumvis ulcumque instaurala, sempilerno exilio amisit imperium, nec unquam pristino splendori restitula esl, ul in Apocaiypseus noslrte pra,'falione monuimus'.
Nec id negal Verensfelsius cujus ha^c verba sanl', At romanum imperium eo ipso tempore miserè discerptum est. Addil , Totilam ferro jlammaque paulo crudeliùs ac cœteri fjrassatum fuisse. Nec tamen périsse vull*, quic loties capta, rccepta, spobata, pnedœ ac iudibrio habita, nec amissum imperium , nec prislinum splendorem recupcrare potuerit.
Sed quandoquidem idem Verensfelsius hune anliquaî Romœ sub Alarico casum extenuare nitilur, nec ad rem pertinerc , aut ad horrendam islam Joannis descriptionem niliil facere pulat, ad ea initia recurrimus , ac lestes adducimus auctores illius a?vi probatissimos; nec abnucl Verensfelsius, qui Palrura, ul leclione parcà, ila rcverentià tenui, lamen eos sallem ul liisloricos audilurum se spondeat.
Primm Tcstis : Sanctl'S Augustinus.
In coinmcnlario nostro Auguslinum leslcm cjus -v: -■'■luxinins scrmonc de Urbis excidio''. En urbis .;ii, ijtso jara lilulo comprobalura. Quid postea i* M agit, quod s.'f;po Augustinus : Pepercisse Dt^r- r -^anœ cititati quœ aide hf)slile incendium, m » ■ r multn jam parle inif/rareral. lin diser-
tissimè tunttle incendium. fjuid lilc Verensfelsius? F.rudUi . \j\<\\ùl'^ , pridein judiearunl, id scriplum AwfUAiini riun enne. Qui aulem eruditi? Nominem affcrl. Imo crudili annolarunt id scriplum ante non- ^er ' *um à RcdA in illo commcntario
ad - - ,.-;in ex vorbis Auguslini lolum
cooteiuit. Verba Auguslini ex hoc sermone dcin 1. ('A)r., r. 10, quod omnes pro ccr- :. .... ; Augu»liriiani sermonis arguniento sumunl. El tamen vir doriim nescio quos erudUos lau- 'Jal pr pêne dixerim ; pudel viri
jactanii.-< im..-i.. j.jiiquid in menlem vencril. Sic
I Bi.. xu- III. ■ » - I
n eum lorum Hier. — 2. .V. 7. — 3. Cnp. -"> — •'■ Tum. M, Cop. V, n, 8. — a, Vup.
quos solvcrc non potuit, ampulavit nodos. Hoc prinuun. Postea fac, id quod esl absurdissimum, non esse Auguslini : esl cerlè, quod nec ipse Verensfelsius inliciaturus sil , viri docti , pii, denique Augusiino simillimi, verbis et exemplis sanctarum Scripturarum compcscenlis per ea tempora de urbis excidio murmurantes. Quare, utcumque est, solvcndus illc locus : ergo Verensfelsius sic solvit : « Scriptor ille quœ de incendio dicii, videtur potiùs « propter illam quam insiituit Sodomœ compara- » tionem dicere , quàm quod res ita se habuerit. » Reclc : Ideo hostile incendium agnovil , quod Romam Sodomis comparavit : an quod est rectius, Sodoma) comparavit , quod ibi hostile incendium comparavit'? Preeterea hoc addit : Cerlè si sera ila loquitur, incendium illud extra verum exaggerat. Quid aulem exaggerat qui simplicitcr appellat hostile incendium ? Denique provocat ad constantem cœterorum consensum inre, inquit, omnium oculos incurrente. Placet consilium. Quem autem nunc maxime consulamus auctorcm prœter ipsum Augustinum paganis insullanlibus respondenlem? Jam video quid dicas in corde tuo. Temporibus chrislianis Roma afflicta est et incensa. Respondet : Sicut habet historia eorum incendium hoc romance
urbis tertium est Quomodo semel arsit inter
sacriflcia christianorum , jam bis arserat inter sa-
crificia paganorum , semelàGalUs incensa est
Postea à Nerone, secundo igné Roma flagracit ' . En poslrcmum incendium quantis ignibus compararit!
Sccundus Testis : Sanctus Hieronymus.
Libet primùm videre quœ in prophetarum commcnlariis ad lotam Ecclesiam , deinde quœ ad privâtes eà de re scripserit. Sub ipso verô ictu positus , romance urbis obsidione subito nuntiatâ , hœc habet^ : « Gonsternalus , inquit, obstupui, ut nihil » aliud quàm de salute omnium cogilarem , meque » in captivilale sanclorum putarem esse captivum.» Pergil ; « Postquam verô clarissimum terrarum » omnium lumen exlinclum est, imo romani impe- » rii truncatum caput, et veriùs dicam, in unâ urbe » lotus orbis interiil, etc. » Proœmio verô ad librum ni : « Quis crederet ut lotius orbis extrucla » vicloriis Roma corrueret, ul ipsa suis populis » et mater fieret et sepulcrum : ut lola Oricnlis, » ^-Egypli , Africœ littora olim dominalricis urbis » servorum et ancillarum numéro complcrcnlur : I) ut quolidic sancta Bethléem, nobiles quondam » utriusquc sexùs atque omnibus divitiis alïluentes » susciperct mendicantcs? »
Hinc conversis ad provocandam pœnitenliam animis, prof/ïFnio in lib. vni, hos edit gemilus : « Cadit " mundus; el ccrvix crccta non Ileclitur : pcrcunt » divitiœ; et nequaquam cessât avaritia; congre- » gare feslinant qua; rursus ab aliis occupentur : » aruerent lacrymu; , pietas omnis ablala est. » Reclé , el ex more prophetarum , ne mundi calamilales deplorare lantiim, ncglecia adhorlatione ad pœnitenliam , viderelur.
lias aulcrn rucnlis imperii miscrias pridcm prœsagirc visus-'', cùm sub IJabylonis nomine indicaret eam quœ sed in septem collibus purpurata, cujus Hupplklwn in Apocalypsi Joannis legimus. Ac
1. .leim. <!ÎW, c. 6, n. 7, oHm 'le div. num., lOG. — 2. Proœm. ail. I . I.ih. in Eiech, — 3. In li.i., U.h. m, tul, cap. xxiv.
DE EXCIDIO BABYLONIS.
paulo post : Tune domus quorum sunt aurata laquearia et parietes vestiuntur crustis , remanebunt vacuœ. Rursus commémorât quosdam' « qui non » ipsam Babylonem sed romanam urbem interpre- » tentur, quee in Apocalypsi Joannis et in Epistolâ » Pelri , Babylon specialiter appellatur, et cuncla » quœ nunc ad Babylonem dicuntur, illius ruinœ » convenire testentur. »
Ad privâtes in eumdem sensum scripsit : ad Deraetriadem ep. vni : « Nescis, misera, oui virgini- » tatem tuam debeas : dudum inter barbaras tre- )) muisti manus... horruisti truces hostium vultus; » raplas virgines Dei gemitu tacito conspexisti; » urbs tua quondam orbis caput, romani populi » sepulcrum est; et tu in Libyco littero exulem » virum , exul ipsa accipies » semper à calamitatibus ad pietatem sermone converso.
Ep. XI. ad Ageruchiam, postquam ostendit pejîis periisse Romam quàm olim sub Brenno et Annibale, exclamât : Quid sakum est si Roma périt? et ad tantas eerumnas sentit verba deficere.
Ad Gaudentium epist. xn : « Proh nefas ! orbis » terrarum mit, in nobis peccata non ruunt; urbs » inclyta et romani imperii caput uno hausta est » incendie. Nulla est regio quse non cives romanos » habeat. In cineres ac favillas sacrse quondam Ec- » clesiœ conciderunt. Et tamen studemus avaritiœ... » Auro parietes, auro laquearia, auro fulgent ca- » pita columnarum, etc. » Sic semper in calamitatibus describendis eloquentum se prœbet , ut adversùs avaritiam, luxum ac reliquas cupiditates vehementior insurgat et copiosior.
Nec ab eo unquam proposito destilit, sive romani imperii prsesagiret excidium, sive jam deploraret : « Horret animus temporum nostrorum ruinas pcr- » sequi. Viginti et eo amplius anni sunt, quod inter » G. P. et Alpes Julias quotidie sanguis romanus » effunditur. » Exinde vastatas provincias narrât , necdum de urbe quidquam : ac postea romanus orbis ruit , et tamen cervix nostra erecta non flectitur, etc. Ac postea^ « Romanus excrcitus victor » orbis et dominus , ab bis (barbaris) vincilur bos
» pavet horum terretur aspectu Et non intclli-
» gimus prophetarum voces : fugient mille, uno )) persequente ; nec amputamiis causas morbi, ut » morbus pariter auferatur. » Quantô magis post captam et expilatum urbem, et truncatum , ut ait^, Romani imperii caput, ruilura omnia auguratur.
Nec urbi regnatrici parcit ^ : Maledictionem quam tibi Sakator in Apocalypsi comminatus est, potes effugere per ptenitentiam.
Gaetera ejus generis prœterimus. Neque hœc de imperio romano temerè jactat, sed ex conjunclis causis argumento ducto : quôd Barbari undiquc irruerint , quôd ad eorum nomen romanus exercitus pavilaret, ac vincere dedisceret, quod jam non in hostico , sed in solo suo , nec pro gloriâ, sed pro salute, Roma pugnaret, imô ne pugnaret quidem^, quod cœdes, conflagrationes, exitia toto orbe romano , per urbes , per ecclesias pervagata esse cerneret.
Ad hœc Verensfelsius nihil aliud quàm esse aliquos amplificandi modos^, hoc est non res gestas,
1. In Es., lib., XIII, ad ca;). i.xvii. — 2. Ep. xxxv. ad Heliod. — 3. Ep. XVI. ad Princ. — 4. Ep. adv. Joviii. in fine, — 5. Ep. xi. ad Ageruc. — 6. Cap. m, § 6.
sed splendida et inllata mendacia, quibus Hierony-
' mus universo orbi speclanli et senticnti ridendum
se prœberet. Raque, si Deo placet, Patrum erudi-
i tissimum, ejusque tam clara teslimonia slatim unâ
liturâ deleta à se putat. In unà Epistolâ vni. ad
: Demelriadem virginem legimus , et ab ipso detletos
' Romœ cineres et à Probâ navigatura visam fuman-
] tem patriam et procerum romanorum direptas in-
ceîisasque domos. Quid ergo? Non puduisse Hiero-
nymum tôt illustribus personis illudere ? Esto
I simpliciter arsisse dixerit, magnâ et insigni ex parte
i combustam : qui nescit banc vehementiam nec de-
decere prophetas; prœsertim cùm eô deventum est
ut vicatur sermo rei magnitudine, et minus sit omne
quod dicitur * ?
Valeat ergo apud Verensfelsium hœc amplificatio non declamatorià vanitate, sed gravitate rerum , qui cùm diligenlius tôt Hieronymi loca à nobis quidem citata et nunc ex parte repelita perlegerit, profectô inlelliget unum Hieronymum alterum suo œvo Jeremiam, lamenta œquasse calamitatibus , et castigationibus pœnitentiam.
Tcrtius et qiiartus Testis : Sucrâtes et Marcellinus
cornes.
Hos attulit ipse Verensfelsius G. ni, § 6 et 7, et studiosè notât non esse à me allegatos. Socratis autem hœc verba sunt^ : « Barbari, Alarico duce, » Romam everterunt, admiranda opéra quœ specta- « culo essent incenderunt, opes diripuerunt, com- » plures Senatores variis cruciatibus addixerunt, » imperii majeslatem abolere tentarunt , etc. » Quo loco Verensfelsius : Socratis auctoritas tanti ponderis non est; quod G. P. (procul Roma scilicet) vitam egisse , et in quibusdam circumstantiis hallucinatum esse prodat; tanquam ille rerum summam paucissimis verbis complexus, omnia cautè et ordine exequi debuerit; aut si eum forte quœdam minuta, ipsum caput rerum, in casu per totum orbem pervulgato , et , ut ipse vir doctus annotavit , omnium oculos incurrente, ignorare potuerit.
Sequitur : « Marcellinus omnes, qui in Chronico, » urbis par tem crematam esse ait. Verum et ille, ut » qui Justiniani demum temporibus scripsit , prœ » iis qui ab Alarico Romam capi riderant, {idem » noyi meretur. » Ita doctus Verensfelsius^, quasi magis ipsi licuerit citasse Jornandem, qui sub eodem imperatore floruit. Nos au tem non eum volumus anteponi prioribus , qui omnes nulle negotio conciliare possimus, utstatim patebit; nec contemni patimur exactum acprobatum chronographum , qui rem omnibus sœculis memorandam proximo sœculo scripsit. Quod autem hos duos auctores omiserimus, non propterea factum , quod exigui pretii testes viderentur, sed quod clarissiraos viros Hieronymum, Auguslinum ac Paulum Orosium in re tam clarâ omnino sufficere putaremus.
Quintiis Testis : Paulus Orosius, Ciii quidam alii suhnectuntur, et res tota concîuditur.
« Anno ab urbe conditft mclxiv, irruplio urbis per » Alaricum facta est, cujus rei, quamvis recens » memoria sit, tamen si quis P. R. et multitudinem » videat, et vocem audiat, nihil factum, sicut etiam
1. Ep. XXXV. ad Heliod. in fine. — 2. Lih. vu 10. — 3. Idem. §7.
ni: KXCIDIO BAHYLONIS.
. ipsi fatonlur, arbitrabitur, nisi ali»iuaiUis ailluic . existenlibus ex inoeiulio ruinis lorlo doceatur. » Lib. vu. 40. Ecoe trravis auclor si>x annis elapsis, regeGothorumValliApost Alaricum tertio, scribons Ronue, adhuc visi iiiooiulii reliquias refert. Quod autem aliquautas tantùm ex inccndio ruinas el faclum aliquaiilarum anlium iiioendium mcmorat, lib. vu. 3. non id airit ut inoendium exigiuim videatur, sed non lantuni quaiituin aiino urbis doc, plurimam urbis partem fortuitus ignis itivasiV , quo nullum haclenus incendium lelrius fiicrat, lib. vu. 14. aul oerlè non lanluin (luanlum sub >'eronc el aliis qu;r memorat incendiis-, ubi tola civilas contlacravit.
Non er?o quis dixeril Orosium Auguslino magistro, oui suani dedicat hisloriam aul Hieronymo, cujus aucloritatem et admiltil et laudat^ esse contrarium . qui urbeni simplicitcr arsisse memorarunt ; sed comparalione instituts cum aliis incendiis, signilicare voluisse , non inlegram urbem , nec eliam plurimam partem concrematam, iraô vcrù aliquanlam eamque fortassc non raagnam , si ex œdiliciorum qua? supererant numéro, incendium sestimetur.
Faclum congruil cum Socralc, cujus hœc vcrba legimus : Incensa in urbe opéra admiranda qiiœ spectaculo essent : quo non omnia sed insigniora quîpdam aMillcia arsisse demonstrat.
Addil Orosius' codem lempore clarissima urbis loca fulminibus dirula.quaî indammari ab hoslibus nequiverunt. mole scilicel et structura operum; ut sciamus à Golhis quidem tenlalum incendium, sed ipsa opéra reslilisse et cœleslis ignis ictibus quodammodo supplelam esse vindictam^.
Quod autem el (jrosius scripsit, et Vercnsfclsius meraoral*, liomam opihus spoliatam non regno , ac manne tamen et regnare inmlumem , ncmo non videtad ca lempora perlinere ([uibus romanœ urbis sors adhuc dubia vidcretur, ut diximus; quo statu non rairum mullos quorum numéro accederct Orogius, romani irapcrii diulurnitali favisse, ut erat pridcm in.silum christianis, quamvis lot populalcC provinciai , loi œqualai solo urbes , lot ac tanti barbarorum exercilus, longé latcque grassantes, lanla deniquc agrorum squullenlium vaslilas, vix ali(iuid spei relinquerenl.
Nec negaverim qu.'ftdam tune dicta esse in gratiam Ilonorii incolumi<, llorentibus in oriente Arcadii fralris, sive poliiis Thcodosii cjus fîlii rébus : quod , fto<b-m Oposio auctore^, [tii fralros, çom?nM7ie imperium ditersis tanlùm sedUms Umcre arpissent : iisquc supcrslilibus romanum iirqjcrium exlinclum confilcri verercnlur.
I'ud«'hal inlerdum l'arbaros lantam urbem ornaraeiiiura orhi.s lerrarum dirui.sse : quos proindcCassiodorus excusans, Alaricum laudal lanquam ckw- '"•■ V V- ricU/rid". Quid aulcm ex bis inTorrel V' .' Cùin ncmo negaveril Oothos esse
la , - quod conslilulo a.sylo in aîdc sancli Pétri
à - ' !iiis ab.sliniierinl; nec indecorè
*' •:') <^iotlio Rorna; régnante scri-
ben-, f<> -.'ilurn nornino fîolhos commendavil.
Quf^l auleni Jornando» «oripium reliquerit", Aln-
\- L 1—2. l'Um. :* — 3. Jhil., «. ». Ub. :». —
» L. Il '. — «. C. III. %t^. —T. l,Um, VII. .'W. — H. L. vu.
M. — 9. Zx rt'.uê Qoih., p. «M.
ricojubente Rmnam à Gothis quidem spoliatam, non autem, ut soient gentes siippositos ignés, prorsùs intelligendi ignés quibus tota civilas quasi jure Victoria^ dollagrarct, ul is auclor conveniat cum anti- ([uioribus; cuiu ipso Vcrensfelsius ullro falealur in tanto tumultu necessario factum*, ne à subjectis l'acibus pcnilus lempcrarenl.
Sed jam de bis plus salis : neque enim decet nos inlerprelaluros lam sublime valicinium, levia ac minuta seclari; neque necesse ducimus ut omnes auclores aul viderinl aul observaverint, aut scriberc volucrinl tolum barbaricaî incursionis alque imprcssionis effectum; summam rerum inluemur. Sil nobis anlc oculos Babylon, et Babylon anliqua cl nova, orienlalis et occidenlalis, ut eam, ni fallor, Auguslinus appellal. Addamus si libet utramquc per cumdem lemporum circulum, per mille scilicet ac ccnlum et scxaginla annos, quatuor ferè addilis, regnalricem, ac poslea obsessam, caplara, spoliatam à prœfecto quondam suo Arbace Babylonem ; à comité quondam suo Alarico Romam, ut Orosius narrai^; de regno sublato si non statim salis claruit, paulo post secuta rerum evenla docuerunl, romanumque nomen olim terris omnibus inclytum alque meluendum, nullà spe relicta, probro et odio fuisse barbaricis regibus ac gentibus; quod et cerlissimum est, et nostro instiluto sufflcit.
SECUNDA DEMONSTRATIO.
Quod Babylonl Joannis clams et ccrtus sit inditus churacter romane quidem urbis, sed vetustse illius qux Joannis ipsius tempore visebatur, gentibus imperantis, sœvie7itis in sanctos , et falsis numinibus inhserentis; idcoque cum suo superbissimo et crudelissimo imperio cxcisœ.
JuvAT hic proponcre proleslanlibus haud suspeclos testes nec recenliores lanlùm, llammondum , Grotium, cœleros; sed jam inde ab initio Henricum Bullingerum, auclori non ignolum, quippe et Zuinglianum, cl apud Tigurenses Zuinglii successorcm, fiuem suum eliam prœceplorem appellal^. Is autem in ips;\ praîfalione'', bcstias Joannis inlerprctari aggressus , commemoralis piis et christianis romanis imperatoribus Gratiano , Theodosio , Constantino, qui sub bestiâ diabolicâ minime supputantur, h.'fic babel. « Dum intérim velus illa Roma serio » nollcl resipiscere (noLenlur hœc verba) et converti » ad Ghristum, reliclis diis suis et supcrslilionibus, » lege laiionis tandem damnata est à Ghristo. Nam » (ju;! mensura Romani mensi sunt aliis gentibus, » cAdem génies aliœ remensœ sunt Romaî^. Proindc » irruerunt in inipcrium romanum Pcrsa), Ilunni » Franci, Abimanni, Visigollii, Vandali el Oslrogo- » thi, ac tolum fruslillalim dilaccrarunl imperium, » ipsam verô romam tandem obsederunt , irrupe- » runt, occuparunt, diripuerunt, evacuarunt , cl « combusserunl, alque vastarunt. » Sic dirutum memorat imperium romanum , neque profuisse, tôt pios el cbrislianos habere principes, quod sub iis Piomani resipiscere noiuissent .• fjuui csl proposilio demonslranda nobis, quamque anle nos Bullingcrus demonslrandarn suscepit.
Ib'ec ad ex|»licalionem cap. xin cl xvni spcclan-
1. De rahus Oolh., p. 614. — 2. Lib. u. 3. — 3. Conc in Apoc. — I. l'ri-f,,p. 0.-5. Apoc, xvrir. 0,
DE EXGIDIO BABYLONIS.
lia , ad eadem capila exponit longé copiosiùs ad hune modum.
Demonstrat imprimis in bestià vetustum imperium romanum quale Joannis tempore visebalur, in eoque regno, inquit', « super capita ejus nomen » blaspheraise, id est, quidquid excogitari polesl » blasphcraiarum, id totum, et in capitibus maxime » invenietur conspicuum. Si enim inspexeris colles » romanos, imprimis montera Capitolinum (caput » urbis scilicet) inveniens à Cicérone appellatum » deorum domicilium; in collibus etiam illis vise- » bantur templa Jovis Statoris, Tonantis, Pistoris; » ac templa Saturni , Junonis , Herculis , Jani , Ve- » neris , Apollinis, etc. Addil invaluisse blasphe- » mias, eo maxime tempore quo Vespasianus et » Titus de Judœis eorumque Deo, qui verus et solus » est, triumphasse sibi videbantur, ductis in trium- » phum sacris templi vasis, tanquam ipse Judœo- » rum Deus victus vinctusque traheretur. Quod » autem Deus permiserit bestia; ut persequerctur » sanctos , in decem illas notissimas imperii romani » usque ad Constantinum persecutiones, refert, » quo tempore blasphemarint contra inhabitantes » cœlum, quos appellaverunt impios, seductores, » turbatores pacis , ac piaculares homines , etc. » Hœc ad cap. xm. Goncion. 55, 56, pag. 166, 168, 169. En illud imperium cujus Joannes fata caneret, et excidium nuntiaret.
Id autem excidium ad caput xvn referri demonstrat Gonc. 73, et seq. ac decem reges Joannis agnoscit esse decem plus minusve régna, quœ Romam ac vetustum romanum imperium everterint. Diserte autem commémorât Alaricum, Totilam, Golhos, ad hœc reges Herulos , Vandales , alios qui Romam ceperint, devastarint, incenderint, quo tempore prœclarum illud imperium collapsum sit in cineres.
Neque deterruit virum quôd Roma tune subesset christianis principibus : eô quôd impia Roma cùm » haberet pios imperatores, non tamen cervicem » induratam Ghristo flecteret, sed pertinacissimè » semper aspiraret ad veterem et consuetam idolo- » latriam quam et reslitutam cupiebat-. » Quod etiam in prœfatione prœmiserat , ut vidimus.
Nedum ergo pii principes Dei iram averterint, eam potiùs inflammabant : « Quôd , cùm Deus re- » liquisset spalium pœnitentiœ, dedissetque Roma- » nis principes optimos , quorum diligenli operà et » pietate ethnicos furores ac idolomaniam refr«na- » vit; tamen et in urbe, et in provinciis, aspirabant » cupide ad restitutionem inveleralœ idololatriee; » quod etiam illustrât exemplo Judœorum sub pio rege Josià^, Cujus temporibus inteteratus error et abominanda idololatria expectorari non potuit.
Nos autem hœc omnia in Apocalypsi nostrà tôt probationibus ac teslimoniis asseruimus, ut mirum profectô non sit, tam perspicuam veritaiem etiam ab Henrico Bullingero , tam expressis verbis esse agnitam, licet infensissimo animo adversùs Ecclesiam romanam, quantum poleral, omnia detorqueret.
Sed profectô frustra fuit : omnino enim recognoscit urbem illam septicollem myslicè Babylonem, Romam ad lilleram, cum suo imperio interiisse sub Gothis, aliisque regibus, illam, inquam , Romam quam Joannes, dum inter vivos agerel, viderai longé
\. Apoc. , wm, 6. —2. Conc. (il, p. Wl. — 3. Idem, 15,p. 234.
latèque imperantcm, idolis servicntem, et sitientem chrisliani sanguinis, persequentem sanctos et perseculuram , alque ideo suo tempore perituram. Impleta sunl fata quœ Joannes ante quadraginlos ferc annos cccinil, ejusque vaticinia haud minus illuslrem ac perspeclum exilum habuerunt, quàm illa Isaiœ, Jeremia;, aliorunique prophetarum de excidio Babylonis œquè dominantis , œquè impiœ ac superbientis, nec minore odio sanctos opprimentis. Quo ergo pertinebat novum romani papatùs ruilurum imperium comminisci? Gi^im vetusta Roma, vetustum romanum imperium, omnia oracula Joannis, ejusque revelationis exhauriant : neque ipse Bullingerus de novo illo, quod fingit, romani, papatùs imperio quidquam certi ac liquidi, sed meras lantùm conjecturas attuleril? Sic nempe ipse loquilur' : « Ex eô quod cernamus veterem urbem Ro- » mam cecidisse, imperiumque maximum, et quod » œternum prœdicabatur fulurum, redactum esse » in nihilum, colligamus et novam Romam cum » umbratili imperio cerlô certiùs ruituram. » En conjicit et coUigit; in Jeanne nihil certi legit. Rursus : « Hisloriœ testantur, inquil^, hœc (quœ retu- » limus) ad verbum per Gothos in vetere Romà esse » impleta. Ergo nihil dubitamus, iisdem calamita- » tibus fore ab hominibus et angelis Dei laceran- » dam et stirpitus evellendam, etc. » Sic ille de vetustà Romà excisa res gestas historiasque ad verbum refert , et Joanni ad litteram aptat : de nova extinguendâ argulationes seu consecutiones suas , suas conjecturas tantùm, nihil ad Joannis vaticinia pertinentes, sed ab ipso fictas. Nos verô ut historias cerlas recognoscere, ita sanc conjecturas, alque, ut verius dicam, vana mentis auguria, aspernari decel; cùm prœsertim nec inter se cohœreant. Nam et decem illos reges qui suam polestalem romano imperio tradercnt^ de primo et antique imperio romano exponi non passe profitetur'' . Subdit tamen postea vi veritatis victus'', decem illa cornua , seu reges, « esse reges Gothorum, Germanorum, Fran- » corum, Longobardorum , Hunnorum, Vandalo- » rum, etc., qui quidem servierunt aliquando Ro- » manis, ac stipendia meruerunl, faverunlque eis » ac res eorum suo dispendio perfecerunt : al po- » steà romanum nomen ila persequi cœperunl, ut » nuUa ejus vesligia extare voluerint. » Hœc vera, hœc explorala , hœc liquida prolulit : quœ nos etiam in Apocalypsi noslrà oslendimus. Hœc ad veram et solidam S. Joannis interprelalionem, etiam ad litteram, ut gesta sunl valeant. Reliqua ut somnia , sibique invicem dissona, àserià et gravi interprelatione procul arceamus.
Hœc ergo ex Bullingero, quœ ad rem noslram facerent, promenda duximus. Gœterùm innumera, longe firmiora et luculentiora in nostrà Apocalypsi addidimus. Quod autem, omisse jam Bullingero, de his tribus capitibus ad quœ Apocalypseos summa collimat, apta et consenlanea et cerla clocuti simus, cl verba Joannis cum noslrà explicalione collata, quoque nihil est clarius , ipse e.xilus comprobabil.
Sic aulem procedil nostrà demonslralio.
Quam urbem S. Joannes cum suo imperio inleriluram prœvidil, cujus fala cecinil, cui horrendum illud alque omnibus hisloriis pervulgatum porlendil
1. Conclu, p. 336. — 2. Idem. 78, /î. 244.- - 4. Coitc. 75, p. 231. — 5. Idem, 16, p. 234.
■ 3. Apoc, XVII. 13
DE EXCIDIO HABYLONIS.
eiiiium, ea profeclo urbs est, cujiis et ipse et clirisliani oinnes vim airociliT sanienlom suslinebanl : ea aulem urbs est Uoiiia, lune •renlium domina. sub quA el ipse Joannes passus esl , ac post alla supplicia pro lesliuionio Josu ad Palraos insulani , ul idem ipse memorat deporlalus. Ergo urbs ea cujus fala cecinil , cujus inierilum nuntiavit, eral ipsa lum domina ironlium Roma.
Umnia liic clara sunl : primûm enim oporlebat , ul quam urbem sancli crudeiiler imperantem senliebaiil, ejus imniane el ineluotabile exitium, Deo ipso auclore, perdiscerenl. Is enim omnino eral prophelarum usus : ac sicul Jeremias, Ezechiel , Dauiel, llorentibus vel maxime Babylonis rébus, cûm el ipsi el universus Dei populus ejus gravissimo jugo lenerenlur, ejus cum suo impcrio excidium claro exilu prœnunliaveranl; sic omnino Rom;e, romanoque imperio, omnia adversùs sanctos nefariè mulienti el exequenti, ad Dei juslitiam commendandam evenire necesse eral.
Cùm igilur urbi Romœ ejusque imperio, licet polenlissirao , simile judicium immineret , et Aposlolo Joanni Chrisli lidelibus significandum oblingerel , hinc ille Romam ipsam velul suo nominc appellandam duxil: dum urbem seplem monlibus iosidenlem sub oculis ponerel. Hue accedunt cœleri nolissimi characleres : Ut esset super aquas militas*, hoc csl, ipso Joanne interprète, utpojmli, et génies, et linguœ cernerentur ejus legibus subdilcB , armisque devicla;.
L'I essel bestia : quo nomine magna imperia prophelico slylo designabantur^.
Ul essel Babylon, prise» illi Babyloni simillima imperio. impielale, superbià, crudelitate, casu : qua; eliam a^quali annorura numéro imperavit, hoc esl, obsenanle Paulo Orosio, lolis undecim, eoque amplius sa-culis, ul supra diximus.
Ûl essel merelrix fœdis idolorum amoribus p.ercila, quœ se impie rilu, falsis omnibus, etiam victaruin genlium, diis consluprandam daret, nolissimi a[)ud Scripluras phrasi, quo cliam cultu se viclricem pra^dicaital.
Ul fs?el mater ahominationum qufe ncfaria sacra omnibus p^-r orbcm genlibus propinarel.
Ul mysterium in fronte pr;eferrel ac blasphemiœ nomcn, quœ se aîlernam, quaî se dcam, quae se a 'idilam, atque ab ipsA origine Marti, ac
J ..,..' consecralam, fœdisquc mysleriis lutam cl inviclam jaclilabal.
Ul es!i/;l purpurala, sire circumdata purpura et rrjecino : sivc soli imperalores purpuram induerint, sitre aliis quoque magislralibus eam communicavcrinl: quod negalN'ercnsfelsius'. Quid noslrà? Giim eudlcial coiorem apud i;omanos indicem majeslalis, Iribiii mf;rclrici (Rom.'Kj qua; pn» rcgina se gérai, l'.'.liqiia hic perscqui non est aninius, cùm el exploraia sïdI , cl in Apocalypsi noslrâ diligcnlissimè cnarrala.
His arcfA'ii ifisc cxilus rerum , quo nullus csl certior et m ' ' ,r valicinioruin inlerpres. Duas enim cau.sa- romani imperii commemoravi-
mua à Joaanc pnBdicla.s , alias rcmoliorcs, alias proximas. F!' '-'^<^ quidcm, vires Orientis eiïii-
fas. r.T^o Va :....j, ac dcindc .ïuliano, cum vali- <i romani» cxercilibus : undc neccssc fucril
i. Apo€., «m, I, 15. — t. Dan., vu. — 3. C. iv, | ii.
converti, vel maxime adversùs Orienlem, imperii vires; ac patere locum Gothis aliisque barbaris gentibus in romanas provincias irrupturis. Tuno enim primùra, viclo scilicet captoque Valeriano, ostensos Romai Gothos ullores futures et à Deo jam destinâtes. Jam propiores causse, ipsa Gothorum irruptio, Romaque capla et expilala, quo ictu concussum, imô verô in Occidente penitus extinctum imperium, Romaque ipsa semel capta, postea barbaris gentibus ac regibus praedse ac ludibrio fuit, ut diximus.
Has igitur excidii causas luce clariùs à Joanne designatas ostendimus; primùm enim bis diserte expressus Euphrates qui Orientis regibus et exercitibus viam daret' : et quidem Romani prœsidiis ad Euphratem positis, reges Orientis coercebant , meritoque cecinerat latinorum poetarum princeps , Auguste principe : Euphrates ibat jam mollior undis.
Quo ergo compresse flumine. Romani Orientis vires à suis finibus amotas putabant, eodem transnavigato, Joannes ostendebat rursum efTusum Orienlem, ac penetratum romanum imperium. Jam de barbaris gentibus, ac regibus Romam ipsam vastantibus, et romanas provincias in Occidente prœsertim inter se partitis , haud minus clarum est Joannis vaticinium , longé ante prœvisis decem regibus, ac ipso eventu monslrante certissimam expediendœ prophétise viam. Omnino extitere illi decem plus minùsve reges, quos ad illum numerum superstitiosè et anxiè non esse redigendos, et nos prœmonuimus , nec adversarii negant.
Dissipatum est illud romanum imperium quo nullum unquam fuerat augustius aut amplius, eo plané modo quo Chrislus Joanni per Angelum trecentos ante annos significaverat, neque unum iota aut unus apex ex eâ revelatione praeteriit. Hic observandi veniunt decem illi reges cum suis quatuor characteribus in nostro commentario annotatis^.
Primùm enim hi reges sine ullâ regni sede per totum imperium romanum vagabantur, et modo hue, modo illuc immenses sed desultorios agebant exercitus nullo antea hujus rei exemplo.
Sanè magna imperia labefaclari soient per magnum quemdam ducem , certà imperii sede profectum. Si Nabuchodonosorus qui regnabat in Ninive civitate magnâ obtinuit Arphaxadum Medorum regem , et cepit Ecbatanim^ ; è regibus Babyloneis Salmanasar Samariam ; aller Nabuchodonosorus Jerosolymam evertit; sic Gyrus Babylonem, Susan Alexander; Scipio et Romani Carlhaginem exciderunt. Non ita solulum esl imperium Romanorum; sed nullo certo viclore, decem plus minùsve reges totidem regnorum condilores, nullo inter se juncti fœdere, pra;donum instar romanas provincias invaserunt, Romaque et Ilaliâ potiti sunl, ubi sedes oral imperii : unde ex provinciis, praîsertim occidentalibus, nova régna, eaque amplissima et notissima, et ab omnibus historicis memorata, conflata sunl. Ncque hoc latuit Joannem, cujus, hœc verba sunl : m reges nondum regnum acceperunt'' , quo plané signilicat per id lempus necdum illa régna stabilila, ul Parlhorum , aul Armeniorum , sed mundo prorsus incogiiita. In promptu est comme-
1. Apoc, IX. M ; XVI. 12. — 2. Ad cnp. xvii. 12. — .3. .Judith., i. — 1, Apoc. , XVII. 12.
DE EXCIDIO BABYLONIS.
inorare Visigothos, Ostrogothos, Vandales, Hunnos, Herulos, Longobardos, Burgundiones , Francos, Suevos , Alanos , tempore Joannis , et longo postea tempore ignota nomina , nedum essent pro regibus et regnis , quasi repente suscitâtes', qui et Romam oderint, ejusque carnes comederint, id est, opes et provincias occuparint, eamque desolatam fecerint, atque imperio exuerint. Quœ cùm omnia impleta sint cum iis circumstanliis quas ante trecentos annos Joannes annolaverat , nihil est quod de priscse urbis Romee dominantis genlibus, sua idola inculcanlis, ac sanctos persequentis casu liligemus.
Ad hune regum decem locum Hieronymus alludebat^, cùm imperio occidenlali romano, jam ante expugnatam urbem imminentes , Quados , Vandalos, Sarmatas, Alanos, Gepidos, Herulos, Saxones, Burgundos, Alemannos, Pannonios , ad dsnarium numerum redigebat, ut numeranti patebit; Romanesque non jam pro imperio aul gloria, sed pro salute decerlantes , et ad extrema deductos referebat.
Hœc autem à regibus Deo auclore et impulsore gesta esse, Joannes expressit his verbis ; Deus enim dédit in corda eorum, ut faciant quod placitum est illi^. Et ipse Alaricus sensit cùm à quodam serve Dei in Italià admonitus ut tantae urbi parcerel, respondit ; « Nequaquam, inquit; adesse enim intus » qui continué ediceret : Vade, âge, destrue Ro- » mam; nec dies aut necles requiescere eum sine- » ret; quare Remaî nullam relictara esse spem, » eamque omnino capi oportuisse''. » Id autem in ultionem revocati deorum cullûs evenisse ex eedem locopatet. Sic soient occulte agi numine qui divina3 ullienis décréta exequuntur. Sic Titus gratulantibus judaicam vicloriam reponebat, non se vicisse Judœos, sed Deo eis irato manum accommodasse^.
Hoc igitur, quasi signo date , à barbaris regibus tracta sunt omnia in ruinam. Primus Alaricus Gothus, deinde Ataulphus item Gothus, Gensericus Vandalus, Attila Hunnus, Odeacer Herulus, Theodoricus Ostrogothus, Tetila Baldonilla Gothus, Alboinus Longobardus, octo omnino reges Româ aut Italia potili , quod sœpe dicendum est; quibus in ipsis exitii principiis duo falsi imperatores additi, Allalus Romaî, Gonstantinus in Africà, unà cum Alarice adversùs Honerium perduelles , decem omnino reges efficiunt, ut nec ille denarius numerus adamussim exactus omnino desiderarit pessit.
Secundum characterem agnoscimus in his Joannis verbis : Virtutem et potestatem suam tradentbestiœ^. Nullus est barbororum regum Romee romanique imperii invasorum, qui non priùs Romanis socia arma conjunxerint, eisque ad sustcntandum imperium, virtutem poleslatemque suam, id est, exercilus sues non tradiderint et contribuerint. Testes adduximus Zozimum, Orosium, Ambresium, Jornandem, denique Procopium diserte asserentem'^, puduissse Romanos, ea infirmitas erat , adscitis Barbarorum auxiliis , nec 7iisi eorum opibus sustentasse majeslatem suam. Socios ostendimus Vandales, Suevos, Alanos, Hunnes, Herulos, Longebardes, Frances, Arbegaste duce, Gothos ipses, quorum omnium reges. Romanis honeribus aucti
1. Apor., XVII. 16. — 2. Epist., vu. ad Princip. — .3. Ap ., xvii. 17. — 4. Sozoïn., IX. 6. — 5. Pliil. in Vilà Apoll. T/ii/aii. — 6. Apoc, XVII. 12. — 7. Procop., lib. i. de bello Gotk. initio.
et stipendiis armati, romanum imperium tutabantur. Ad Honorii tempera perducla res est. Adversùs Rhadagaisum, adsunt Uldiyi et Sarus Hunnorum et Gothorum duces prœsidio Romanorum '. Ipse Alaricus Honorii cornes -, Româ capta, romanum, quod antea tueretur, concussit imperium, quem Gothum Sarus Gothus mediis in conatibus lacessebat ^ : haec commemoravimus '' ; ad tôt teslimonia lacuit Verensfelsius ^, ubi tractât hune locum de decem regibus : ac nihilo secius , tanquam munimenlis omnibus disturbatis, fidenter asserit, hœc omnia dici à nobis, invitissimo Jeanne (c. 14) cùm ïiihil sit proclivius, quàm ut illi dicanlur vires suas polestatemque Iradere , qui socios et stipendiarios exercitus contribuerint. Nihil ergo certius aut mirabilius , quàm tôt ante sœcula estensum Joanni, id veluti fatale esse Romanis, ut ab iisdem romanum dilaceraretur imperium, cujus majestatem antea sustentarent. Meritô ergo Joannes : Hi, inquit^, unum consilium habent. Non eo sanè tempore que, ut fingit Verensfelsius ^, inter se decertabant, sed capta demum Româ, cùm tôt efferœ gentes nihil jam mutuô obstiterint, et quasi communicalis inter se consiliis, ac partito orbe terrarum, signo dato repente consenserint, Deo scilicet id agente et eorum consilia inspirante, ut in perdendà Româ facerent quod placitum est illi ^ , ut supra observavimus.
Tertius character longé magis singularis , his verbis continetur : Hi pugnabunt cum Agno, sed Agnus vincet eos ^ : ad quem locum ostendimus bas barbaras gentes eorumque reges idelis addictos , Ghristeque infensos, et Gothos neminatim, christianerum inimicos et persecutores fuisse (Gomm. ad hune locum.) nec minus perspicuè demonslratum (ibid.), historicorum omnium testimoniis'", plerasque illas gentes Ghristo dédisse neinen. Nec moror Arianos Gothos , cùm et ipses postea omnino su- 'bactos esse constet, atque etiam, dum illà hœresi laberabanl, tamen pervicisse Christum, ut in catholicorum ecclesiis asylo constituto, ila castigarent Romam, ut locum pœnitentiœ relinquerent.
Nihil eorum Verensfelsius inficiari ausus, actanlùm indicat Barbares '', illa (Barbarorum) auxilia Romanis adversùs christianos petita, idque versu 14 manifesté dici {ibid.); cùm nihil hîc agalur de persequendis ab ipsà Româ christianis ; sed tantùm prœdicetur, mirum illud et singulare , ut tôt bariDarœ gentes priùs Ghristo infensœ in ejus postea jura concesserint. Juvat hic quoque recilarc pridem à nobis memeratum Orosii locum'- (in Comni. Apoc : « Quanquam si eb hoc solum Barbari rema- » nis finibus immissi forent, quod vulgô per Oricn- » tem et Occidentem Ecclesiœ Christi Hunnis, Sue- » vis, Vandalis et Burgundienibus, diversisque et » innumeris credenlium pepulis replerentur, lau- » danda et atteslanda Dei misericerdia viderelur. »
Quarto characteri de Romà caplà et triumphatâ pridcm à nobis memeralo, cùm recidere videalur in primum, hune substituimus : Hi potestatem tanquam reges unâ horâ accipient cum bestiâ : [t-e-zk roZ 0-/ipiou'^. Sic enim habet grœcus, quam sanè lectionem cœteris in hoc textu occurrentibus facile
1. Oi-os., vu. 37. — 2. Id., II. 3. — 3. Sozom., ix, 9. — 4 Corn, in Apoc, ad cap. wn. 13. — 5. Cap. iv, § 13. —0. Apoc, xvii. 13. —7. Cap. IV. — 8. Apoc, xvii, 17. — 9. Idem, 14 .— 10. Au;/., xviii, (ie Civil-, c. 51; Gros., vu. 32. — 11. Vei-ens., c. iv. — 12. P. Oros., VII. 41. — 13. Apoc, xvn. 12.
DK KXCIDU» lîAliYLOXIS.
aiik-poiio, saïu'ti Ireiuei aiilitiuisïiiini Palris, ac Priinasii aille mille aiinos, alioruiiuiue antiquoruni qui iia legerunt , auclorilale freUis. Eanulom leclionem doctus aiiclor oinni ope asserit, suis(iuc rébus op|torluiii<siinain esse eoiilendil'. « Quis onim, » iihpiil, lam hisloriaruin rudis est, imô vero tani » slupidus, ul non videat loi exlera régna cuin urlio » ronianA inorenienta eapere non poluissc, ac qiio » luagis aut Roni;e potenlia aucla esl, aul plus illis » roboris accessit, eo magis aut illoruni vires esse » allrilas , aut romaiiœ urbis... Quomodo nnà cum » besliA inereiiienla eapere poUu-riiiit, tiiii non cre- » vere, oisi perslragein bestiic atqueruinam"?unde » concludit : Si à leelore impetravero, ut liane scn- I tenliam apud Joannem allentè légat, vici profeclô; » quaai vocem rei ipsius verilas mihi expriinit. » Nec advertit illos reges eo tuin statu fuisse, ut romanis honoribus augcrentur, aut concessis ultro provinciis ditescerent. Sic Thraoia provincia conlributa Gothis, sic aliœ aliis lulela3 tilulo, cujus cmolumenti gratiA et ipsos exercitus suos roniano impcrio tradidisse vidimus. Qu;\ sanc tempcstalc unà cum besliA regnabant, et jam in anlecessum romanas provincias dcgustabant. Sanè Alarico, jamjam inimico, pacto fœdere , aniplissinias provincias, Galliam el Ilispaniain Ilonorius permittebat, quas eo jure tenuisset, nisi Romain ipsam fœderis conlemplricem j»erdcre maluisset- : hiec à nobis cxposila. (Gomm. ad hune locuin.) Il;\c igilur lem- |)estale , unà cum I)esti;\, imô eliam à beslià, lanta potestalis incremenla capiebant : un;\ quidem horà cum bestiâ, id esl simul cum illi, aut ad unam lioram brevique, donec adveniret hora quâ pcr vini omnia rapere , quàm pactis obtinere mallcnt. Ubi est ergo Victoria tua? Profecto elapsa esl ô manibus, ciini nec admonilus ea videris in historiis, quœ lot ante sœcula Joannes perspexcrft.
Sic Verensfelsius hœc prœcipua prœtermiltil, alque utinam ea saltem quaî tctigit, non imminual aul torquoat. Hoccine est, inquil', ad refjnum j)erretiire, centum protincias perdere, unam œyrè rrtinere .' Quasi Joannes dixerit; besliam accepluram regnum , non verô barbares reges cum illâ, aliquando parlitis aliquol provinciis , acccpturos infremenla potestalis. Alterum falsumesl, alterum [ verissimum : denique cerlo esl ccrlius ,
I... ..lud tempus quo Iractim cl minutatim collai»-* imperii vires, nec se sustentare possent, nisi |.artf potestalis pcrraissA, quodquc esl gravius, Ira- ''" ■ * — ' ';ibus; iflque omnino esse quod Joannes 'ij' j'jxta ac signilir;antissimis verbis quaj manibus versamus prffîdixcrat.
Fingil Verensfelsius, me animi ambigu um vcluti fluctuasse , modo in banc , modo in illam transisse senlonliam. Frustra : non ego, si boni el intégra ^' ■Inli b.-ctiones, idco b.'iisilasse ac va-
r .... siim; qui tantiim oslendi quomodo-
cumquo ab anliquo legalur, meam lirmam manere jeDU:nliam ; eccc enim si legcris acxi to-j O/ipio-j cum bettiâ, qufxl mihi adversissimum esse pulabatur, m lulo esl. Lcge cum Hieronymo et antique VuljraU, quam ncmo doctus, nec inlcr protestantes, rofiir.rn(,«/.ril , b-'.;, inquam, pogt Imliam , \i.t-A tÔ 'rr;:'.,, nu\ liiirol.'i |iaulisper index.l , eo cerlior solulio; qu«Kj ip.«c dwlUB auclor faletiir libenliùs,
