Apoc, XI
extendi Dominicum illud : propter electos breviabunlur dies illi '. Quà régula Diocleliani quoque persecutio anno ejusdem principis xviii. Christi Gccxni inchoata, prœler illas quœ, cap. xn recensentur, id etiam habuit ut in vicennalibus feslis, anno perseculionis tertio, omnium suppliciorum i-elaxatio quœdam fieret, imô etiam paulo post, ipsa per sese persecutio elanguit velut lassis carnificihus : deinde referbuit tanquam impetu quodam ilamma resurgeret.
ARTICULUS X,
De reliquâ parte cap. xi deqne vœ secundo et tertio, ac de magnis motibus et laudibus.
Verensfelsius nos vehementissimè reprehendit quôd ad caput xi. terrœ motus interpretali sumus de bellis civilibus : Eô quod, inquit^, nullum est tempus quo non inter Romanos intestina bella fuevint, nec ea tantiun ad Diocletianum pertinent. Quœ vir historiarum perilus, repetità omnium sœculorum memorià probat. Credo enim cùm Ghrislum ad prœsagia evertendœ Jerosolymœ trahentem audieril : Consurget gens contra gentem etregnum in regnum , et erunt famés et pestilentiœ ' : facile respondebit', hœc fuisse semper. Quôd si responderit, vix fuisse tantos, nos quoque reponemus per hœc tempora non fuisse tantos bellorum feralium motus, quanti erant, cùm Galerius in Maxentium immenses ageret exercitus , et Maximianus Herculius recepto imperio, Maxentium filium, etConstantium generum impugnaret; nec clariorem ullam fuisse victoriam, quàm illam à Gonslantino Magno ad mœnia urbis de ipso Maxentio reportatam; nec diem unquam pulchriorem illuxisse christianis, quàm illam in quà Gonslanlinus vicier fasces Ghristo subdidit, seque christianum esse professus est, ac persecutionibus finem imposuit. Non ergo simpliciter ex bellorum civilium motibus, quanquam ex ils quoque , sed ex conjunctis causis argumentum ducimus. Volumus enim assignari lempus aliud id quod hœc in unum confluant, tetra persecutio, insepuilis plerumque marlyrum cadaveribus, exlinctus Ecclesiœ splendor inimicis visus, bellis civilibus quasi Iremefactum et concussum imperium, pugna ingens , clara Victoria , gloria Ecclesiœ velut ex morle resurgentis, conlerrili hostes et ad Deum magna ex parle conversi, graliœ per totum orbem actœ; regnum denique Deo nostro , Ghristoque ejus attribulum, et jam duraturum in sœcula sœculorum, amen (Cap. xi. 7, 12, 13, etc.). Sinat ergo Verensfelsius, hic à nobis manifestam Christi et Ecclesiœ recognosci victoriam , nec differri laudes donec papa inlereal , quo duce Christus Deus in ipsà arce orbis est posilus.
Hœc inter prospéra Ecclesiœ, plagas imperii perseculoris agnoscimus. Hoc decimam partem civitatis eversara bellis civilibus , in his septem millia hominum cœsa , ac perfectam ex ipso occisorum numéro, Constanlini victoriam (t. 13) inter hœc v.e secwidum abiisse à cap. xi. 14. inchoatum , et terlium statim inductum ad finem usque prophetiœ et romani excidii duraturum (t. 14).
Et tamen , si Deo placel vetabil Verensfelsius quominus hœc tam aperta, tam illuslria, in Christi
1. Maith., XXIV. 22. — 2. Cap. iv, § 30. — 3. Maiih., xxiv. 6,7.
DE EXCIDIU BABYLUNIS.
sub Con?lantino agniti . ol orbem converlonlis gloriam coiireramus, et nostra ab ipsd série Apocal. peuitus refuUiri jaclabil, eô quod homines non post viarlyrum consUintUim , t^ed post atrocia illa bella et timuisse rideantur,et Deiim laudassc dicantur : quasi non lioeat adiuiraïUibus marlyrum lorlidulioera, ex aliis quotiue conjunclis causis laudes Deo dare; mcliusque videalur h;pc jaotari in aéra, quàni cerlo cuidara oveniui , tara singulari, tara ccrlo , lam claro et admirando imputari.
Quid iliud. imtœ sunt gentcs \n \ic[vkcm Ecclesiam : cl lem\ms judicandi mortuos, supremo judicio inanlecessum degustalo, sive eliam adumbraio, etpartem mercedis relribuendi, et cxterminandl cas qui cnrruperunt terrum , (t. 18.) cl illud, apertum templuvi Dei omnibus nentibus undique accursuris, et arcam leslamenli, boc esl, arcana cœleslia, et non, ul apud Ilebrœos soli ponlilici, sed omnibus visam : el fada fulgura , grandincm et voces Dei terram, hoc est, imperium lerrarum dominum commovenlis. Hiec si obscurari placet, si licel alla quœrere illuslriora lerapora, quàm Constanlini Magni fuerunl ; melioresque sunt variœ allegoria) , quàm hii'c hi;^tùrica el clara; nihil est quod ex proplietarum valiciniis lucis aliquid expeclemus.
ARTICULCS XI.
Secunda tisio de ullione GentUium : de tnuliere parihtrâ et dracone rufo, deque persecutione per très vices insurgenle , cap. XII.
Inter singulares Diocletianicae persecutionis characteres ac notas, nulla est insignior, quam quod per 1res vices insurrcxerit ac totidem vicibus compressa sil per principes in christianorum gratiam; unde spes certa alTulgeret brevi cessaturam. Res autcm sic se habuit : anno Christi cccm Diocleliano, Maximiano Ilerculio, atque alteroMaximiano, Galerio scilicct auctoribus , persecutio inchoala : anno cccxi qui erat persecutionis oclavus, edicto Gab.-rii el Constanlini Victoria siluil. Nec ila mullo posl anno cccxn à Maximino imperatore tanquam ex novo inilio inslaurata, à Conslanlino et Licinio r«pres.saest, Maximino in ordinem redaclo, et edilo ediclo in christianorum gratiam. Tertio Licinius à Conslanlino disjunclus, ipse per se perscculionoiri movit, ac lertiA Constanlini vicloriâ fractus; el pax chrisiianorura slabili lege firmata.
H«c ipilur in Commentario noslro fusiiis execuli fiumus. MfRC à Joanne expressa, ac 1res vices dislinclè nolalas ostendimus. (Ibid.). Ila;c Verensfelfiius moleslissimè lulit', et omnem sacri valicinii ordinem invertit. Nam ciim .loannes bis diserte narrel, muliorcm iliam, .scilicel Ecclesiam, bis in deserturo arlam(t. 4 el 0.), et dcindc (t. 13) fugissc indeftertum, ipso ne loties persecutio rnoveretur, primam illam fugafn cum secundA confuiidil; cA maxim/; causA, qu^/d utrobique mulier in desertum fufiissf diratur. Quasi vcro non [»oluerit id evenire bift ni, fiireiiie dracone, mulier compellerelur in deîMîrtum ; aul nece.sse fueril fcis à Joanne narrari rjii ' tnliitn faclum sil.
. 111, ul no'ilni adstruamus, nullA ali;\ re qii . Joannit valicinio allenl6 rccensito opus
esl, ."« î ergo anle omnia, hic ullimam pcr-
scculioncm, scilicct Dioclelianicam à Joanne praidiclam, tribus argumcntis : primùm quod mulier, Ecclesia scilicct, cruciaretur, ut pareret mascuium* pucrum illum fortem qui rectums erat gentes in rirgâ ferrcd , cl mox sub Conslanlino principe rcgnalurus. Secundo, commisse prselio , draco dejeclus in lorram, el loto orbe inclamalum : Nunc regnum Deo nostro et potestas Christi ejus. Tertio quod dcjectus diabolus haberet iram magnam, el novos impetus edideril, sciens quod modicum tempus habet ad perdendam mulierem , id quod Ecclesia3 sub igni ferroque crescentis progressus facile suadebant. Ergo illi ad exlremum deducta res erat, nec alla persecutio seculura.
Jam quod draconis furor, sive ipsa persecutio ter insurgeret , ac ter frangeretur, hsec momenta conficiunt. Draco devoralurus mulierem, et puerum mulieris fugientis in deserlum : {t. 4, 6) en persequenlis primus impetus. Draco prœlio viclus et cantatum epinicium, nunc regnum Dei et Christi : {^. 9, 10) en fractus et conlusus. Draco ira percilus et mulierem fugientem persecutus, (13, 14) en secundus conalus. Sed mulier adjuta à terra quaî absorbeat persecutionum fluctus, (16) en iterum cessatio. Denique draco rursus iratus et facturus prœlium cum reliquis de semine mulieris , (17) neque quidquam proficiens, sed secundùm vulgatam antiquam lectionem, stans tanliim super arenam : en tertla et extrema, et cassa molimina, et mulieris requies.
lia sanè prœdîctum : bis éventa repondent. Septem Auguslorum, qui grandi illâ et ultimà décennal! persecutione vexaturi erant Ecclesiam, primus Diocletianus, cum aliis tum imperii consorlibus insurgit stetitque ante mulierem, quœ cruciabatur ut pareret. {t. 2, 4.) At enim, inquit Verensfelsius , slelisse coram illâ, non eliam afflixisse dicilur. Frustra, nam ipse parlurientis cruciatus indicat Ecclesiam, inter ipsa marlyria, fœcundo sanguine matrem factam. Tum illud ipsum, fugissc in solitudinem , nota persecutionis, allusumque ad Machabaica tempora : cûm Malhathias ejusque filii, , et comités, persequcnle Antioclio , in montes refugerunt, descenderuiilquc mulli quaîrentes judicium et justiliam in desertum 2, quô etiam pertinet illud ab iisdem temporibus repelitum, ul pascerent eam per mille ducentos sexaginla dies ; neque verô fugicbant, nisi ut se perseculioni subtrahcrent, cujus eliam gralia faclum est prœlium {t. 7, 8, 9). Qualc aulem prajlium ? nisi de hominum sainte, inter angelos Alicliaelis, el angelos Satanœ; quorum (idem illi quidem ccrlabant fovere solaliis, hi lormenlis et fallaciis frangore, sed inclinalis jam rébus et in cbrislianam religionem versis. Itaque dcjectus draco. ac divinis honoribus , quos omni opère tentare satagebat, tanquam è cœli arec depulsus : Galerius perseculor alrocissimus , insanabili ulcère percussus, edicto edilo pro christianâpace, morte Anliochi, lam fo;d;l plag;i, lam fals;\ el extort;1, pœnitenlià, extinclus esl, anno ferc iiersecutionis octavo, Christi 311. Nec ila mullo post, lioc est anno sequente, vicie Maxeritio, Homa Conslanlino, ac per cum Chrislo cessil; secutyjrpje sancli Iripudii voces de regno Dei ac poleslale Christi, prfccipilalo dracone inimico fralrum; {t. 10, 11, 12) quai esl illa exultatio
