Af'OC, XII. a, r> — a /. Mnchnh., ir
DE EXGIDIO BABYLONIS.
Ecclesiaruni Chrisli per universum orbem , quain expressit Eusebius*.
Nec sic tamen draco à proposito destitit , sed se victiim videns martyrum fortitudine et sanguine, ac facile auguratus, quod modicum tempus habet, exaggeravit iras (t. H, 13), et mulierem queedatà pace è latebris redierat , et solemnem cultum instauraverat, secundà vice aggressus est (13).
Observa discriment. Non ergo hic Joannes de partu future aul de puero devorando quidquam; jam enim à Dec in tuto erat positus (6) : sed de muliere solà. Ecce ergo Maximinus unus è septem illis à Diocletiano concitalis persecutoribus, Ecclesiam jam edito Gonstantino, seu christianisme jam forti et invicto, nobilem aggreditur. Ea rursus in cryptas suas specusque se abdidit, sicut dicit Joannes : Datœ sunt muiieri alœ duœ ut volaret in desertum in locum suum, quippe jam sibi cognitum et frequentatum, ubi alet^etur per tempus et tempora , et dimidium temporis (14); de quibus temporibus jam dicere, nihil esset aliud quàm actum agere.
Doctus Ghetardœus erudito coramentario in Apocalypsim notai, reverà in desertum persecutione inter solitos refugere Christianos. Quod quidem mullis teslimoniis diligenter exquisitis firmat : nec omittil illud prœclarum epitaphium Alexandri martyris, in quod haec inserta sunt : Heu tempora infausta qui- 'bus nec inter speluncas sacrificare licet ! Favent interpretationi acta martyrum, quibus constat, mullos in desertis locis palabundos fuisse comprehensos ; ac diserte Paulus : Circuierunt in melotis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus , in solitudinibus errantes , in montibus et spe luncis et in caternis terrœ^ : ut profectô desertum ■ etiam historiée et propriè hîc intelligatur.
Vides igitur persecutionem Maximini jussu ab initio resurgentem , sed statim comprimilur : Et misit serpens ex ore suo post mulierem aquam tanquam flumen^. Maximinus imperator à serpente concitatus immisit irarum procellosos fluctus, persecutionem instauravit, hoc etiam voto Jovi edito : Ut si victoriam cepisset , christianorum nomen extingueret funditusque deleret^. Sed tum primùm adjumt terra mulierem, hactenus de cœlo tutam. Gonstanlinus et Licinius imperatores , sociatis armis. Maximini copias hausere, edicto proposito sanxere Ecclesiœ pacem : ipse semianimis sumpto veneno pœnas Ecclesiœ dédit % edito quoque decrelo in christianorum gratiam, cujus extat exemplar apud Eusebium®.
Nec si draco requievit. Oportebat enim ter tanquam à novo -principio persecutionem exurgere. Et iratus est draco (victus) in mulierem, et abiit facere bellum cum reliquis de semine ejus''. Tertio insurrexit disjunclus à Gonstantino Licinius : Gonstanlinus tertiùm vicier et jam solus Auguslus , simul orbem romanum resque cliristianas firmà pace composuit^. Oportebat aulem id quod nunquam evenerat, in eàdem perseculione, distinctis vicibus, ter exurgere principes, ter compesci; ut Ecclesia docerelur à Deo laxari et temperari frœnos , neque evcnire quidquam , nisi quod manus ejus atque consilium fieri. décerner eut ^.
1. De ViUi Const., iv. 1. — 2. Heb., xi. 37, 38. — 3. Apoc, XII. 15. —4. Lad., de Mort- pers., 46, p. 241. —5. Lad., Ibid., 48. — 6. Hist., IX. 10, ec de Vitâ Const., 59. — 7. Apoc; xit. 17. - 8. Euseb., X. 9, et de Vitâ Const., 11, 12. — 9. Ad., iv. 28.
AKTICULtS Xll.
Tcrtia Visio circa uUionem Gentiliitm : historica ad cap. .xai, spectantia a/fenintur, ac jmmùm persecutio Dioclelianica siib septem regibus bestice.
Expeditœ sunt visiones quibus duos characteres Diocletianicce persecutionis sanctus Apostolus indicabat; hoc est, regnum Ghristi per terras in ipso persecutionis œstu : tum illa persecutio ter incilata, ter compressa. Sequitur terlius, isque maxime singularis et proprius; quôd ea persecutio sola ex omnibus, sub septem Augustis gesta sit, quôd his sublalis exlincta sit, quae erat plaga morlis idololatriœ inflicta ; quôd denique plaga illa curata sit; ipsaque idololatriapersecutrix sub Juliano Apostatà non modo vitam, sed etiam regnum resumpserit (ad ^.1,2, 3). Non hîc somnia el allegorias , non pro septem regibus, septem regimina arbitratu nostro fingimus, quee Joannis tempore ferè jam eflluxerant, nulle antea exemple, eaque ad arbitrium conficta et distincla : non annorum millia quœrimus , ac latissimum campum ad evolvenda nostra commenta aperimus. Res gestas narramus , easque certissimas, ac, ne evagetur animus, ipso persecutionis décennie comprehensas. Sed omissis pollicilalionibus rem ipsam aggredimur, ac primùm hislorica asserimus.
Res expedilu facilis. Augusti sive imperatores,
reges sunt, iique perfecti Eusebio prse Gœss.
quse secunda potenlia et Augustis proxima. Septem ergo Augustes vulgatissimos recensemus, sub quibus decennalis illa persecutio gesta memoretur. Primus Diocletianus ab ipso initio solus , adscivit cœleros in imperium: huic accedunt Maximianus Herculius, Galerius Maximianus, Gonstantius Ghlorus magni Gonstantini pater, Maxenlius Maximiani Herculii fllius. Maximinus, ac denique Licinius, His Verensfelsius vull addi Gonslantinum , demi Gonslantium mitem imprimis et in christianos benevolentissimum , nedum persecutorem : nam , inquit', Gonstanlinus per ea tempora imperator est factus. Gerlè; sed pridem ex Lactanlio respondimus : Suscepto imperio Constantinum Augustum nihil egisse priusquam christianos cultui ac Deo suo redderet-. Perpende verba : Nihil prius ; ac postea : Hœc ejus prima sanctio. Slatim ergo seipse excepit ab eorum numéro , quorum nomine persecutio agebatur; neque quidquam de eo legilur que lanlœ pielali derogaret. Al Gonstantius Ghlorus benignus licet, nihil simile. Neque considerandum qualis ille fuerit et quâ morum clemenlià, sed quam personam in imperio romane gesseril. Omnes imperatores imperium ut commune et unum regebant; cujusque nomen et titulus ediclis omnibus prtefigi solilus, nec tantùm ils in parlibus quibus ipsiprœerant , sed etiam ubique terrarum. Neque longé conquirendas pro])ationes , quas ipse legum codex innumerabiles proferl. Ipsa persecutio communi nomine gerebatur. Ubique inveneris in martyrum actis intentalam ipsis imperatorum jussionem, ac colendos deos quos ipsi honorarant. Procopio marlyri indiclum , ut quatuor lilarelimperatoribus, hoc est, Diocletiano, duobus Maximianis, et ipsi Gonslanlio Ghloro'. Nec solus is jussus, ul vellet Verensfelsius, sed in uno ostcnsum quid de cœleris
1. Ca}>. IV, § 5, 6. — 2. De Mort, pers., xx. 4. — 3. Euseb., de Martyr. Palcest., c. i.
DE EXCIDIO BABYLUNIS.
fierol. Oui" 'P?'*^ Conslanlius. ne disccdere à majorum prinrptis cideretur, conreulicula , id est , parietes dirui passxis est*. lia Lactanlius doinoslicus leslis, facile prffferendus : quo sipno singulari, el persecullo iniliari, el cullus inlordici solebal. Excusât Verensfolsius quùd id Civsar fecorit : sed quod Ca?sar fecit , non abrogavil Augustus. Imo apud Laclanlium jam legimus, primum fuisse Conslanlinum qui convontus, cuUunique reddiderit. Non ergo Conslanlius; quanquam enim nihil asperè per se gerebat, eral saiiè aliquod quod consortibus imperii largirelur. NuUa orgo causa cur ab illo numéro eiimalur, imo necessaria causa , cur accenseâlur.
Ludil Verensfelsius cùiu Conslanlium Chlorum, tanlùm non facil chrislianum; cùm omnino nemo dubilet primum omnium exlilisse Constantinum ejus tilium, qui nomen Christo dederil. Neque vcro Conslanlium apolheosi donassenl, aut in deorum suorum numerum relulissenl, si à palriis sacris ullà ralioni recessissel*. Quod autem oijjicil' Constantinum quoque memorari quadrigis eveclura ad cœlos; absonum si ul deum : rectum et pium, si ut Dei Chrislique servum et christianis sacris rite purgalum.
Omissis ergo his ludibriis, de cœleris nulla difficultas. Sanè Maxenlius infandis licet sacris supra omnem modum addiclus, aliquandiu cunclatus et christianis parcere velle visus. Sed homo impurissimus et pudicitiœ juxta ac fidei christianœ hostis , nedum vero animo persecutionem temperaret, sanclum Marcellum papam in exilium egit. Maximini quoque brevis dissimulalio in aperla odia erupit : nobisque omnino constat septem Augustorum numerus, quorum nomine persccutioexerceretur.
Nam quod allinet ad Severum, quem per eadem lempora auctore Galerio è Ctcsare faclum Auguslum, el Maxenlio opposilum, à Laclanlio signilicari putabamus\ ipse Verensfelsius haud fortassis immerilo conlradicil*, de Laclanlio dubilat : laudat alios scriptores, laudat numismala in quibus idem Severus Caesaris tanlùm nomine insignilur. Sedutcumf|ue se res habet, si Augustus est factus adversùs Maienlium Komae agnilum et eleclum , vix confeclo ilinere exutus esl; deserlus à suis ac Maxenlio proditus, ipunm purpuram reddidit, quo facto nihil aliud impelracit riisi honatn morlem^. Nulla ergo causa eral cur numerarelur inter eos qui in persecutione aliquid egisse memorentur; nec mirum si Joanncs indignes et vulgalos characleres seclari solilus, omiseril non durabilem purpuram, el in ipais filalim miscrabilis Augusli manibus marces-
w' le ultro redegeril arl septonarium nu-
iri- tlioqui valiciniis congruenlcrii.
(Juin eliara, si Deo placct, hue adduclos oporluil ral«os ac f)erdijoIlf;s Auguslos Carausium, Acliilleurn, Julianum quemdam, Alexandrum, yl'^lianum, el alios qui imperium injuste ad se rapuerinl : u-' ' . ^i fj'Js r'î' raiio babealur, œ^uo jure
ov . x.e, el hirtrletianurn qui Carinum op-
pre*$eril, el Marenlium qui inrilis cœteris à J'rœtf/riani* Auquxlut prorlamalm egl , el Licinium qui à ujIo dalerif) , insciis ccelerix, contra Maxentium
I D* U'/rt. p«ri . V,. — 2 fluM'b.. Hlu., v/ii, ."». — 3. Cap. »», I * — <• l'* Mort, j-r,»., '»>, rj. — :,. C'ip IV, 8 7.— «. IauI., <U M'/rt. — 7. Verfntf.. c. iv, S 2, 3.
Augustus factus est, denique Ma.rimiman quem sud sponte imperium sumpsisse testantur Eusebius atque Lactanlius.
Quid igilur? Tôt vanis et longé conquisitis dispulationibusrcmclaram et perspectam involvere oporluil'? Non ita, sed omissis litigationibus, dicimus pro Auguslis habitos quos Roma, quos exercilus, (]uos ipsi Augusli, créassent, agnovissenl, suscepissent; hàc unà planàque sententià lites omnes incidimus. Diocletianum S. P. Q. R. omnes exercilus el provincise agnoverunt : ab eo designatos imperalores et Cœsares tolus orbis admisit Maxentium Augusli niium, à Prœtorianis , quondam patris sui Maximiani Herculii militibus pro more eleclum, non invito populo, Roma suscepit, arma movenli paruil; patremejusftis Augustum* , eo renuntiante, provincia3 receperunt; Licinium Diocletianus, ipse ions scilicet imperii, à Galerio accitus adscivil; Conslanlinus Augustus el provincise agnoverunt^. De Maximino audiendus Lactanlius , à docto Verensfelsio in testem adductus : Maximinus poslmodum scribit (ad Galerium) quasi nuntians , in campa Martio proximè célébrât Augustum se ab exercitu nuncupatum. Recepit ille mœstus et dolens, et universos quatuor imperatores jubet numerari^, se nimirum, Licinium, Conslanlium, Maximinum. Sic Maximinus admissus est , sic amputalis vitilitigationibus; rémanent nobis septem omnino Augusli, quos ab anno cccni , in illâ persecutione decennali aliquid egisse constiterit. Is character singularis, ac maxime proprius iterum. Apoc, cap. xvii commendalus , ab eo quoque loco lucem accipiet. Quid ea quœ Verensfelsius de falsis Auguslis, de suo historico penu deprompsit? Docla herclè, curiosa, splendidc et copiosè enarrata; sed tune non erat his locus.
ARTICOLUS XIII.
Excursus ad prolestantes.
Cùm ergo nostra inlerpretatio certis rébus et hisloricis conflala procedit; horum loco virum doctum, historica quoque el specialia quaedam proferre oporlebat : at de his ne verbum quidcm , haîrelque lotus in seclœ prœjudicatis; ac septem reges, nihil aliud cogitât quàm septem regimina* : sat, ni fallor, absurdum , ut consules expellendis ab urbe regibus instituli, tamen et ipsi reges sinl. At istud loquendi genus quo reges pro regimine usurpantur in sacris Scripturis haud infrequens^ . Ergo Ycl unum exemplum proferre debuil; at nullum protulit. loties apud Danielem occurrunt reges aquilonis, austri, reges quatuor, décemve®; al pro regimine nusquam. Quid quod septem illa regimina regum, consulum, dictalorum, decemvirorum, triumvirorum, si placel, ab urbe condilà per mille coque amplius annorum spalium evolvenda, et quanlis voluerinl sœculis cum romano ponlilicc finicnda? Quid autem illud : Super cap ita ejus, ac suficr septem reges, septemque regimina nomina hlasphemiœ'' ., Perlinebat scilicet ad Joannem, ul Numaî ac regum Romanorum , consulumque ac dictalorum ab ipsis initiis nolaret blasphemias? Non ita; vidit enim bestiam non à scplingenlis an-
1. Lan., de Mort, p/rsec, 30. — 2. fiJem, 29, 45, 49. — 3. Ihiii., 32. — 4. Cap. i, S 20. — .5. Idem. — 0. Dan., cap VII, Mil, Ile — 7. Apoc, XIII. 1.
DE EXGIDIO BABYLONIS.
nis natara, sed in ejus ociilis totani et integram de mari ascendenlem , et Chrisli jamjam nati blasphematuram nomen. Non ergo vêlera ab iniliis urbis regimina recensebat, sed novos oranino reges Chrisluni blasphematuros animo providebat. Quid quôd cùm scriberet revelationem suam ad sextum regimen, quod est iraperatorum, res romana devenerat, futurique erant pii imperatores, Gonstanlinus, Jovianus, Valentinianus, Gralianus , Theodosius Alagnus, alii? Qui fieri potuit ut generatim huic sexto regimini inscriplam blasphemiam Joannes prophetaret? Nobis autem plana sunt omnia ; certa historiée séries : septem imperatores prodierunt quorum nomine decennalis persecutio sub Joannis oculis exurgeret, blasphémas elTerret in cœlum.
Jam pergamus ad reliqua, et rerum gestarura seriem pro more consulamus.
ARTICULUS XIV.
De tribus prcecipuis bestiœ characteribus : ad cap. XIII, p. 2.
Haud contentus Aposlolus désignasse septem reges , quorum nomine decennalis persecutio gereretur; cùm non eodem tempore, nec eàdem omnes acerbitate saevirent, très ex septem elegit quos singulari quodam modo exhiberet; Maximianos duos et Diocletianum ipsum, ex quibus tota mali labes exlitit. Historiam prœmittimus auctore Lactantio , cujus hœc verba sunt : Ab oriente usque ad occidenlem très acerbissimœ bestiœ sœvierintK Locus omnino nalus ad describenda sub his tribus quas nominavimus feris , telra et alrocia , ab ipso anno cccni persecutionis initia. Nunc ad singulos characteres : Bestia quam vidi similis eratpardo^; ex Daniele depromptum^, quo loco interprètes ex varietate morum Alexandrum intelligunt. Nos quoque eodem modo Maximianum Herculium hic ponimus varium , versipellem, nunc abjecte imperio,nunc resumpto nolum , nunc amicum Maxentio filio , Constantino genero, ipsi Galerie , nunc ab ils dissidentem^. Nullus pardus colore aut pelle magis variala. Pedes ejus pedes ursi : animal informe , rapax, boréale (Galerius), Transdanubianis ab oris : Naturalis barbaries , et feritas à sanguine romano aliéna : habebat ursos ferociœ et magnitudini suœ simillimos^.
Pergit Joannes : Et os ejus sicut os leonis. Ad os pertinent edicta feralia. Haec Diocletiani primi imperatorum nomen prœferebant : leonem referunt cruentœ voces. Très ergo tenemus bestias propriis characteribus graphicè insignitas. Poscit Verensfelsius ® hos omnes characteres ad religionem referri, ad quam tota per se prophetia spectat. Quo jure? quasi non apprimè conveniat , ut suis cuique notis et moribus attributis , quid in religionem communi consilio molirentur, exprimeretur his verbis : Et dédit mis draco virtutem suam et potestatem magnam. Sic uno spiritu draconis animati, suam omnem potestatem ad dœmoniorum cullum confercbant. En belli apparatus : nunc quis evenlus fuerit audiamus.
1. De Mort, pers., 16. — 2. .\poc., xiii. 2. — 3. Dan., vu. 6. — 4. Lad.. 26, 28, 29, 30. — 5. Idem, ix. 21. — 6. Verensf., c. IV. § 8.
.VRTICULUS XV.
De plagâ lethali bestiœ, eâqitc ciiratâ per Julianum Augustum ; qui primus ejus est character singularis. Ad cap. xui. 3,4, 5, etc.
Pugnai Ecclesiarum adversûs bestiam seplicipitem is evenlus fuit , ut unum de capitibus ejus , quasi occisum sit in mortem , et jJlaga mortis ejus curata sit'. Quale sit caput illud cap. xvii facile indicabit. Intérim de eventu constat idololatriam illam , scilicet loto romano imperio , ac novissimè sub septem illis regibus, imperanlem ac persequentem sanctos, amissis viribus, amisso imperio, velut mortuam, tamen convaluisse; ciim post quinquaginta annos quibus victa et exarmata sub Gonslanlino et ejus liberis jacuisse videbatur; tandem à Juliano rursusregnatricem, rursus persecutricem ac ssevientem se vidit.
Quœrit Verensfelsius multis^ : « Anne Julianus ») tantopere afïlixit christianos ut in eo non modo 0 sanitatem récupérasse dicatur bestia, sed ut etiam » ipsa Diocletiani cœterorumque rabies prœ eo com- » memoranda non sit. » Quà dissertatione nihil est vanius, nihil à proposito nostro magis alienum. Non enim hîc quœrimus, an aliœ persecutiones prse illcâ Juliani commemorandœ non sint; sed an hœc habuerit characteres singulares ac proprios, memoratu dignes. Habuisse autem duos luce meridianà est clarius, quorum alter iste sit qui maxime oculos incurrat, de sanatà plagà mortali, deque idololatrià post tôt annos paribus odiis résurgente; alterum sequente articule ad reliquam hujus capitis xm, partem assignabimus.
Nolum sanè omnibus illud Augustini in Ps. xxxiv. « Julianus exlitit infidelis imperalor, exlitit apo- » slala, iniquus, idololatra; milites Ghristi servie- )) runt imperatori infideli : ubi veniebatur ad cau- >) sam Ghristi, non agnoscebant, nisi illum qui in » cœlo eral; si quando volebat ut idola celèrent , ') ut thuriflcarent , prœponebant illi Deum. »
Ergo Julianus jubebat, imperabat ut negarelur Ghristus, ut idola colerenlur, rursusque idololatr-ia regnatrix et persecutrix fuit.
Neque enim Julianus minor aut mitior persécuter, quod leoninœ pelli vulpinam allexerit; imô nocentior ac formidolosior. Preeclarè Nazianzenus^ : Gùm potentia illa flexanimis duas habeat parles, suasionem scilicet, tum vim ac tyrannidem; Julianum illam partem ut miliorem, ac imperio digniorem sibi vindicasse; alteram tetriorem urbibus reliquisse, quœ per populares impelus in noslros grassarenlur, lanlà quidcm immanitate, ut nihil supra. Quibus artibus perficiebat omnino, ut persecutio, omnium quœ fuerunt acerbissima exurgeret; cùm id etiam lemporum acerbitati accederet, ut per omnes provincias tanquam occulli persecutores prœsides milterentur, salis imperio commendati, si fidem Ghristi abnegassent*.
Hic Verensfelsius* res Juliani emoliens , œgrè inveniri rcspondet civitales sex quœ in hœc facinora proruperent : falsuin et inutile; quid enim ad nos pcrlinet harum civilalum scrupulosus census, cùm abundc conslet ex notioribus dalum exempluin quo
1. Apoc, xiii. 3. — 2. Cap. iv, § 11, 12, 13. — 3 Oral. 3, quœ est 1. inJulian., p. 71. — 4. Idem, orat. 21 in Athaa. — 5. C. IV, § 17.
DE EXCIDIO r.ABYLONIS.
o.Tlenc animo cssenl; cùin ipso imporator tam in- Tanda auso? nullA pœnA coeroerol; quin etiain oliristianos supplices inulto sale dotriclos palam irridcret , ac tonnenloruni vim nonnisi scommalis ac dicteriis ciimularel ?
Neque taincn dissiimilator egregius ubique ab irt conlinuil, sed deposilA cleinentwu larvA, quanquam christianis solobat invidere marlyria, plurimos varie conquisilis causis compreliensos, ipse lormentis adigebat, ut negaiTiit Gbrisluin. Hinc nobis JuYoulini, Maximi, Romani, Thoodori, alii prodierunl, quos, si paires Gregorius Nazianzenus, Auguslinus, alii; si bistorici, Orosius, Socrates, Sozomenus, Tbeodorelus, caHeri; si ipsa acla martyrum siluissenl, leiiipla ab illis usque lemporibus in eorutn martyriorura raemoriam conslructa clainarenl : ut innunierabiles prœtermitlam, quos verberibus, exactionibus, omni inlaniiœ gonere oppresses ad desperationem cogère conabalur.
Mitto illud nolissimum de bonarum litterarum studiis interdictis, ne cliristiani studio et eloquenlià defensare se possent. Sed tacere non possum illud Socralis', quôd Julianus in ipsis iniliis Diocleliani crudelilateni exosus , secutis tcmporibus eam revocaverit : t Xam qui priùs philosophum se » esse jactabal, continere se amplus non potuit, » eaque christianis parabat supplicia quœ Diocle- » lianus inllixerat, nisi luni expeditionis Parlhicœ » cura leneretur». Itaque consentiunl omnes bistorici, et Patres, Gregorius Naz., oral. 3 et 4; Sozomenus, Theodoretus, Orosius, devotum ab ipso christianorum sanguinem, si voti compos ex Persico bello rediisset; quaî satis oslcndunt quam DiocleliaDico et persecutorio animo esset.
Haic igitur sunt quibus lethalem idololatriœ romande curare plagara est visus, post quinquaginla aonos apertis idolorum templis , instauralis sacris lamdiu vetitis, reddità idololatris imperatorià familiâ cujus ipse par esset, reddito Augusti nomine ac regiA potestate; ipso etiam baplismo publiée cjuralo, ut sanaret illud vulnus quod baplizalus, iin«j etiam in clerum adscitus intulerat^,
Eo ergo perlinct illud prophet» noslri ; Et admirata est unirerHa terra post bestiam^. Nempe ubique terrarum idolorum servitus se tam inexpeclatM instauratam obstiipuit : FA adoraterunt draconum, assueta da,'monia coluerunt, et adoraterunt beMiam; ipsura impcrium romanum, imperalores Ipsum Julianum pro dco, pro Serapide, pro •^ .... alio se gerentera, sua.sque imagines cum idolis Ihure et suiïilu adorandas proponeiitem : dicentea : Qui» similUf bpMiœ aut quis potest pugnare cum eâ? qu-x sftipsam suscitavcril , ac dcos romanos inviclos esse ostf.-ndoril? quod lum pagani maxime pr.-Rflumebanl, sed frustra. Etsi enim datum est ei o$ Utquem maqna : superl^è de se et arroganler, ut in coinrneriUrio nostro retulimus; et hlaspkemias cxquisiiiorcs , quippc duclas ex arcanis Christian;/; Hf .- , ],],./, perdidicerat, ut eam velul
*^'' :■; rrcderetur ; frustra, inquam ,
b.'cc ornnia : .\am rUila est illi poteataji, non eiïusa <^**'^ ' ' riilala, sed ut caileris, ut Anliocbo,
mmv. , ,nta duo», ccrto quodam spatio di-
vine polcnliA circiimsrripto, et i|;sA lanli persecu-
I. /,/*. III, e. I», 19. — t.artg.. Sas., oral. 3. - 3. Apac, xiii,
loris cœdc ac punitione linito: quod ipso etiam fateri cogeretur, dicens : Vicisti , Galiiœe\ aut, ut alius refert liistoricus , convcrsis ad solem , quo tutorc gloriabalur, vocibus : Salia te meo sanguine ^; ut quamvis pcrseculio tolo terrarum orbe sœviret, et Juliano data esset poteslas m omnem tribum et llnguam, universo romano imperio in cjus manu posilo, ad opprimendos sanctos, imô etiam ad dejiciendos mullos , quorum non sunt scripta nomma in libro citœ Âgni^ : nihilo secius, suo loco et tempore , et ipso confestim ac veluli de cœlo dicta die vinceretur ; et novus post Galerium et Maximinum Anliochus deos quoque suos spernere cogeretur. Sic persecutionem Diocletianicam revocare conatus, pari fato cum ejus auctoribus periit : qui erat futurus novae persecutionis eventus, tam claris rébus geslis, ut eas Verensfelsius extenuare sanè, non tamen negare potuerit,
ARTICULUS XVI.
De aller 0 charactere Juliani, ac de secundd bestiâ, sive philosophiâ ac maçjid, suppetias idololatriœ romance veniente : ad cap. XIII, f H, etc.
Fuit illud terapus quo philosophia, maxime Pythagorica, addicta superstitionibus ac magicis artibus, auxilio veniret idololatriœ; idque adeo à Diocletiani temporibus inchoatum , Julianus frequentavit. Plotinum, Porphyrium , Hieroclem in nostris commentariis; nihil contradicente. Verensfelsio , incunte Diocletiani persecutione, appellavimus è Pylhagoricorum grege; qui idololatriam, ut poterant, colorarent, et Apollonium Tyaneum Pythagoricœ ac magicœ philosophiœ anlesignanum, morum castitate ac miraculis edilis Christo etiam compararent : tam lœva hominum mens fuit. Hi contemplationis et abstinentiœ studia prœ se ferenles, quœ quamdam inducerent animorum et corporum castitatem , ea prœdicabant quœ Christo in speciem simillima viderentur; neque Verensfelsius diiïilctur^ : qui ex Diogene Lacrtio memorat Pythagorum ipsum prœstigiis inclytum, et jejuniorum frequentiâ celebrem , quorum ope et lustrarentur homines , et divinis commerclis redderentur aptiores. Neque nobis obstat quôd hœc longé ante Joannem inventa sint : non enim contendimus hœc commenta tum nota, sed inventa pridem, ad sustcntandam idololatriam fuisse collata; quod est verissimum. Hinc illa alia bestia de terra ascendens^ cum sapientiâ suâ terrenâ, diaboUcâ^ : habebat cornua similia Agni, et loquebatur sicut draco'' crassissimam scilicet sub variis pigmentis idololatriam spirans, quam in eorum et Juliani eorum assectatoris libris ubique invenies. Nam id quoque Julianus ex prœslinà illà persecutione reduxerat; magicisquc artibus ac prœstigiis omnia perstrepcbant. Ilinc omnigena perstigia, Maximo et lamblico duclbus, praisertim Maximo, cujus nutibus Julianus oninia peragebat dcùm prœsagiis cjus opcrà conquisilis. Ily;c ergo altéra bestia fecit terram et habitantes in eâ adorare primam bestiam , cujus curata est plaga moriis^, prislinam scilicet idololatriam resurgentern; nam et Julianus ejus instinctu tanqiiarn doorum nutu sumpsorat impcrium. Fecit enim
1. Tlieodor., m. 22,— 2. Philost., vin. 2.5. — '.i. Apoc, ibid., 6,1, H. —i. C IV, S 16.— '). Apoc, XIII. 11. — 6. Jac, m. 13, — 7. Apoc, ihid. V. 11. — S. Ihid., jf. 12.
DE EXGIDIO BABYLONIS.
signa magna, ut etiam faceret ignem de cœlo descendere in terrain in conspectu hominum^ . Hiiic cerei in simulacrorum manibus , veluti de cœlo repente succensi, et fulmina, ut ferebant, fausto omine è cœlo accersita, et alla quse commemoravimus; quibus nedum Verensfelsius obstet, ultro confltelurhis verbis^ : Quœ postea de miraculis istius besticB dicuntur, Pytliagoricis philosophis convenire fateor : neque nos aliud postulamus. Nam hœc sive prœstigiae , sive ludibria , sive signa mendacia ab Apostolo Paulo, imô etiam ab ipso Ghristo tam saepe memorala : nobis suffîcit his victum Julianum, Maximo et aliis id genus philosophis, et sanctarum, quas vocabat, artium magicarum professoribus omnia permisisse ; quod constat non modo ex christianis, sed etiam ex Ammiano Marcellino passim. Itaque illa bestla secunda seducebat habitantes in terra , propter signa quœ data sunt illi facere in conspectu bestiœ ex lethali vulnere resurgentis, quœ scilicet habet plagam gladii, etviœit^ .\eô enim assidue recurrit Joannes, ut plané indicaret intelligi se velle de bestiâ quœ Diocletianicam non modo perseculionem, sed etiam ejus inventa et instituta revocaret; quod etiam ad sanationem ejusvulneris pertinebat. Datum quoque est illi secundœ besties ut daret spiritum imagini bestiœ, et ut loquatur imago bestiœ'', lot editis oraculis velut ex deorum delubris ac signis, qualia sub Diocletiano plurima, sub Juliano verô supra omnem modum ac numerum ferebantur.
Ad illa verba Joannis : quod alia bestia potestatem prioris bestiœ omnem faciebat in oculis ejus •", quœrit Verensfelsius ^, an etiam illi philosophi imperium involarunt? Parum attenté ille quidem, cùm abundè suiïîciat ut superstitiosissimo principi , atque omnia ex praesagiis et auspicato facienti quidlibet suaderent.
Negat idem Verensfelsius à me satis accuratè suis partita temporibus philosophorum officia, cùm Theotecnum et Hieroclem solos appellare potuerim, qui sua illa munia, non sub Juliano, sed sub Maximino gesserunt. Iterum parum attente; nam prseter Theotecnum assignavi Diocletiani temporibus Porphyriuni et Hieroclem, teste Laclantio , qui lib. v, 1,3, hune quidem tam clarè désignât ut Diocletianicœ persecutionis auctorem, ut inllciari nemo possit. Hos igitur constat, et Diocletiani temporibus incœpisse, et à Juliano lantà famà esse susceptos, ut nihil creparet, nisi Porphyrium et Apollonium Tyanensem, ab Hierocle prœdicatum , quos Maximus aliique et ipse sequeretur.
ARTICULUS XVII.
De duobus secundœ bestiœ cornibus speciatim : ad cap. xii!. y. 11.
De duobus cornibus multa Verensfelsius ^ ; sed ante omnia constat Julianum imprimis, multa ex christianis institutis in idololatriœ splendorem usurpasse. IIujus rei testis ipse Julianus, Ep. 49. ad Arsac. et apud Sozom., lib. v, cap. 15, qui sacerdotem Galatarum Arsacium curam pauperum ptochodochiis et nosocomiis à christianis mutuari jubet. Ad hœc cultiis et sacerdotii majestatem eodem ex penu promptam, etcœtera ejusmodi à Sozomeno
1. ^. 13. — 2. C. IV. § 18. - 3. y. 14. - 4. y. 15. — 5. v. 12. - (j.C. IV, §17. — 7. C. IV, § 16.
et aliis memorata , quœ tam exigui momenti sint (si Verensfelsium audias ', ut à Joanne, tam sollicite prœdici nemo crediturus sit. Sed quœ isthœc tergiversatio est, noUe candide confîteri virtutis christianœ splendorem, Juliani quoque oculos ad sese rapientem? At enim hi ritus quos ille censet imitandos circa pauperum curam , non à Christo sed à christianis desumpti sunt. Mirum ! non ergo Christ! est illud : Hospes eram, et collegistis me : aut Ghristi non est privata domo excepisse in pauperibus Ghrislum ; Ghristi non est, ipsi Ghristo peregrino et erranti tanquam proprium tectum et hospitium instruere, quod est prœclarissimum christianœ caritatis offlcium, quod christiani scilicet, eodem Juliano teste, et suos, inquit , et nostros pauperes excipiant et pascant {In eàd. Ep.).
Urget Verensfelsius. Mirum, inquit-, videri potest , quare cornua Joannis , modo imperatores , modo robur aliquod significent : quasi non hœc varient pro subjectà materià tum illa certè numeri gemini ratio, quomodo obtineri possit , non video. Prœstabilius erit scilicet mitrœ episcopalis duo cornua, aut aliud aliquid nugarum à protestanlibus mutuari. Quid autem si quis responderit causam essequœrendam, si cornigero, hoc est robuste animali, in bonam malamve partem septem aut decem cornua appingantur; non autem quare bicorne, cùm tam sit consuetum, quàm unum habere caput. Fulilis ergo fortassis ingenii fuerit minuta et superflua anxiè et scrupulosè sectari , cùm raagna et splendida liquida invenerit : lethalem plagam scilicet, ejusquecurationemet reviviscentis bestiœ bella et imperia, quibus aptiora et accommodatiora excogitare nemo possit. Addidi tamen illud, quod cùm duo sint quœ in christianis maxime admirarentur omnes, morum splendorem scilicet, et miraculorum gloriam, imitatricem illam besliam, pro veris virlutibus inanem quamdam speciem, pro miraculis habuisse prœstigias ac prodigia fallacia. At enim doctrina tanquam tertium cornu cudeîidum erit Bossueto : quasi non ipsa doctrina splendescat in moribus ad Evangelii maximam gloriam. Quo ergo ista exilia et minuta spectant, nisi ut nodum in scirpo? Neque verô nobis opus erat conquisitis imperatoribus, cùm secunda bestia non designet imperium, sed idololatriœ regnatricis adminiculum, magicam philosophiam , quœ contemplationem et abstinentiam ostentet, ut diximus. Ac si duosquosdam viros alîerri oporleret, Porphyrium et Hieroclem sub Diocletiano , in ipsis persecutionis initiis, omisso Plotino qui adValcriani tempera potiùs perlineret; Maximum verô et lamblicum hujus philosophiœ principes, sub redivivà bestiâ, hoc est sub Juliano, nominare in promptu est : ut profeclô adversario, nihil nisi vana litigia rclicta esse videantur.
ARTICULUS XVIII.
De imagine bestiœ primœ sanitali restilutœ.
Unum est quod limpidum ac fluentem nostrœ interpretationis cursum retardare posse videatur : quod cùm idololatria illa regnatrix atque redivivà omnes deorum imagines complexa sit, Joannes tamen ul)ique unam imaginem bestiœ', hoc est imperatoriam, commcndarit. Verùm hoc loco Joannes
