CAPUT IV

De materiæ disposition!!.

Super omnia metbodus ohscrvanda est. Nihil est tpiod aquè juvet prxdicantem, et pradicationein ejus utileiti reddat, et placent auditori.

Probo cquidem ut metbodus Clara sit et manifesta, ac neqnaquàm occulta, ut est non paucorum, qui magnum quid se præstitisse credunt, cùm fecerint ut nemini prospecta sit metbodus sua. Cui bono , amabo , metbodus , si non apparent, tiec auditer eam cognoscat ?

Ut tibi hàc in parte opem feram , dicam : Vel historiam priedicaturus es, ut Nativitatis, Itesurreclionis, Assumptionis ; vel sententiam aliquam Scripturaruin , veluti, Omnis qui sc exaltai humiliabitur { 1) ; aut tolmn aliquod Evangelium, pluribus refertum sententiis ; aut denique vitam sancti cujusplatn, cum sententià aliquà.

Historiam prædicanti, usui esse poterit ex his methodis aliqua.

1 • Conside ra quotuam in dictâ historià persome interveniant ; tum vero ex earum quàlibct aliquam pete considérât ionem.

Exempli gratià , in Resurrectione vides Marias, angelos, custodes sepulcri, et dulcissimum Salvalorem nostrum. In mulieribus cemo fervorem et diligcntiam , in angelis gnudium et jubilationem in vestibus eorum albis et luminc relucentem, in custodibus infirmitatem meditantium inania contra Demie In Jesu contemplor gloriam, triutnphuin de morte, et spem resurrcctionis nostræ.

tt° Assumi potest in myslerio aliquo punctum ipsum capitale, veluti in exemplo superiore est resurrcclio ; tùm considerari , qu* punctum bue

(t) Luc. xiv.

UE LA PRÉDICATION. Il

præeessére, et quæ scruta sunt. llesurrectionem præeessére mors, descensus ad inferos, liberalio patrtun in sinu Abrahæ existentium , Judæorum inetus ne corpus turlo tollcrelur; tùm venit resurreclio in corporc bealo et glorioso. Deuique sequuntur terræ motus , adventus et apparilioaugelorutn, mulierum qtiæ sitio, responsum augelorum : ac in singulis liurutn mirum quanta, qualia, bonoque insuper ordine, dici queaut.

3" lu quolibet myslcrio tria hæc considerari possunt : qui» , cùr, quomodo? Quis resurgit? Domiuus noster. Cùr? ad gloriatn suant et utilitateui nostram. Quomodo ? gloriosus , iimnortalis, etc. Quis nascitur? Salvator. Cùr ? ad salvandura nos. Quomodo ? pauper, nndus, frigidus, in stabulo, puer parvulus.

4° Post propositam paraphrasi brevi historiam, très subindé aut quatuor consideraliones ex eà peti possunt : prima , quid inde disci queat ad xdilicationem fidei nostra'; secunda, quid ail incremeuluin spei ; terlia, ad inflamuiandain charitatcin ; quarta denique , ad iinitandutn et exequendum.

In Resurreclionis exemplo, prit fille intuemur umni[>otentiain Uei, corpus transiens penetransque lapident, imtnortale factum , impassibile, et prorsùs spiritale. Quanti) Immoles igitùr esse oporlel ad crcdendiim in Eucharistiæ sacramento idem corpus locutn non occupare, specieruni fractione non offendi, ibique modo quidem spiritali et tamen reali existere !

Pro spe. Si Christus resurrejeit, et nos resurgemus, ûifert Paulus (1). Viam noltis is stravit ac trivit.

Pro charitate. Quantumvis jam redivivus, adhùc tamen in terris conversatur ad instmendam Ecclesiam ; tardatque possessionem capere ijisius rœli , tainetsi proprü corporum gloriosorum loci, propter militaient nostram. O quis amor !

Pro imitalioue. Resurrexit terti.1 die. O Iléus ! ' quidni resurgimus per contritionem , confessionem et satisfactionem ? Yi lapident ille perrumpit, nos omîtes difficultates perfringamus.

Sententiam prédicat unis, considéra ad quant ilia virtutem referatur ; ut si istain, Qui se humiliât txnllabitur, clucet huinilitatis argumeutum : sed abat sunt in quibus non perindè argumentum est perspicuum ; sirut, Quomotlo hiic intrasti non habens veslem nuplinlem? En charitas , sed veste occultant; quiavestis ilia uuptialis est cliaritas.

Sic igitùr détecta in senlcntià quant tractaturus es virtute ad quatn col limât, sermo tous ad mellioduin exigi poterit, considerando in quo hæc | rirtussita sit, veras ejusdem notas, efiectus, et

(t) I Cor. xv.

ad acquirendam ram exercendamquc media ; quai sctnper uietliodus mea fuit. ,\ec mediocri consola tione aflrctus sunt , dùm in libriim incidi patris Rossignolii jesuilæ, plané huic conforment. Libro titulus est : De actiunibus virlutum ; excuses est Venitiis, nec tibi imitilis crit.

Alia est methodus, ostendens quant virtus ea de quà agitur honesta sit, utilis et dclectabilis ; quod triplex est boni desiderabilis genus.

Etinm aliter tractatus institui potest ; nempè quæ botta hæc virtus adfcrat, quæ verè vitium ei op|tositum mala. Yerùm prioretn censeo ulilioretn.

Cùm Evangelium tractaturi sumus, in quo plures sunt sententiæ hontiliæ in inodum; dispiciendutn quibusnam barutn principaliter velimus insistere, et ad quas vitutes referautur. Tùm de iliis dicendum succincte, ut auté de uuicà dicltitn est : cælcræ verù leviùs et parapliraticé pcrcurrendæ.

Ast moilus Itic totuin aliquod Evangelium sententiis refertum pertrartandi mimis fructuosus est , quia cùm ecclesiastes singulis illarum nonuisi adtuodùm parùni insisterc valeat, nullatn probe exponere poterit, aut auditori iuculcare quod cupit.

lit sanr.ti cujuspiam vita tractelur, non una est methodus.

Quant tenui in Oratione funebri domini de Mercaur recta est , quia est Apostoli : lit pii ergà Deum, sobric ergà seipsum, juste e rgà proximunt vixerit (1). Ità quælibet vitæ istius sancti pars ad suum ordinent referri poterit, aut ctiam perpendi quid præstiterit ; agenda, quæ ejus sunt virtutes ; paticrulo, seu martyrium, seu mortificatioues ; orando, ut ntiracula : aut cerne quo pacto puguaverit adversùs diabolum, tnundum et caruein , superbiam , avaritiain et coiieupiscentiain , quæ postrenia est divisio : Omne quod est in rnundo, cuncupiscentia carnis est , etc. (S).

Yel itcrùui, ut nuper Fontanis fcci de S. Bernardo, quemadmodùm lionorandus sit Iléus in sancto suo, et sanctus in Deo, quomodo Deo scrviendum sit exemplo sancti, Deusquc oraudus per sancti interccssiouem; ità perstriugendo sancti de quo sermo est vitaut, singulaque ejus suis col locando locis.

En sané melhodorum satis ad iucipiendum : nam [tost inodicum exercilii, ipse tibi alias magis tibi proprias et nieliores effinges. Resbit ut dicam, ad methodum quod attinet, satiùs me ducere, ut loca Sripturæ ponanlur prima, rationes secuudæ, tertio loco similitudiues , et quarto exemple, si lauieu sacra fuerint : nam profaua apposita non

(I) Tit. il, 12. — (2) Joan., cp. I, c. n, v. Iti.

TRAITÉ

IJ

suut ut scrmonem elaudant ; disscrtationcm sacram res quoque sacra claudat oportet.

Vult item metliodus ut à sermonis initio ad medium usque auditor doceatur , à medin verô ad linem moveatur. Quapropter discursus affeetivi in fine locandi suut.

At pust hæc omnia diccndum quo pacto singula sermonis puncta rcplenda cnint. Excmpli gratià, de virtute humilitatis dicturus es, punctaque tua hune in modum disposuisti : t° in quo virtus hæc sita sit ; 2° quæ cjus notæ ; 3“ clfectus; 4° media illam adipiscendi.

En tua dispositio. Ut nunc quodque conceptionis tuæ punctum repleas, quærendum in indice aiictomm verbum humilitas , hit mi lit, super f'itt , superflus-, et videnduin quid iis de rebus dicant. Cùm descripliones aut definitioncs inveneris, ponendx erunt snb titulo in quo virtus hæc sita sit, conandumqne ut punctum probe illustretur, ostendendo ctiam in quo situin sit vitium illi oppositum.

Pro puncto altero replcndo; videbis in indice, humititas ficta , humilitas imfiscreta, et similia; et ità ostendes discrimen inter veram et falsam huinilitatem. Si hujus vcl illius exempta h, aimons, ea adores ; et ità de punctis aliis Intelfigcnti pauca.

Auctores ubi talia inveuire est sunt ; S. Thomas, S. Antouius, Guillchnus cpiscopus Lugdunensis in Surn/nâ de virtutihus et vitiis, Sumnui prœdicantium Philippi Diez, Ozorius, Granatensis in operibus spiritualibus, Hilarctus in sermonihus, Stella in Lueaiii , Sabneron et Barradins jesuitx super Evaugelia. S. Gregorius inter veteres excellit, Chrysostomus item cum Bernardo.

Ut tamen sententiam dicam mcam , inter oinnes qui de sermonibus scripserunt, Diez mihi jilacet ultrà mndtun. Hem agit bonâ fide, spiritum prxdicationis haliet, benè inculcat, loca rectè eXplicat, allegorias et similitudines haliet egregias bypoty|ioscsque nervosas, occasiones sublimiter diccndi rectè accipit, estque dévolus adrnodùm et clarus.

Deest illi quod Ozorio suppetit, ordo nrmpé et methodus ; nam borutn nihil lialiet. Expedict tamen ut initio eum tibi familiarcin reddas. IJuud ideo dico, non quùd plurimùm eo usus sum, salis eniin serti ilium vidi; sed quia ipsum taletn cngnosco, ut dixi ; ncque hàc in re mihi falli videor.

Est llispanus qui salis justo volumine Sylvain scri|isit alfegoriarum, quarn imprimés utilein censeo iis qui câ benè illi noverint, uti et Concordimliis [Icnedict. Atquc bx suut qux mihi in præsentiarum potissiinùin occurriint , ad materiam tpiod attinet