CAPOT IV
pe matfrjs dlipositione.
Super omnia methodus obsarvanda ast« Nihil est quod œquè juvat pnedicantam) ot praedicationcm ejua utilem raddat , et placeatauditori.
Probo aquidem ut methodus clara sit et manifesta, ac nequaquàm occulta, ut est non paucorum , qui magnum quid se pra3< stilisse credunt, cùm feceriot ut nemini prospecta sit methodus sua. Cui bono, amabo , methodus , si non appareat , nac auditor eam cognoscat ?
Ut tibi hâo in parte opem feram, dioam : Val bistoriam prœdicaturus es, ut Nativi* tatis , Résurrection is , Àssumptionis ; val sententiam aliquam Scripturarum, veluti , Ornniê qui $e exaltai humUiahiiur[\ ) ; aut totum aliquod Eyangelium pluhbus refcrtum senlentiis;autdenique vitam sancti çiyuspinm, cum santentiâ aliquâ.
Historium prœdicanti , usui esse poterit ex his methodis aliqua.
40 Considéra quotnam in dicta historià porsonae interveniani; tùm verô ex earum quâlibet aliquam pete considcrationem.
Ëxempli gratià , in Resurrectione vides Marias, angelos, custodes sepulcri, et dulciesimum Salvatorem nostrum. In mulieri* bus cemo fervorem et diligentiam , in angolis gnudium et jubilationem in vestibus corum albis et lumine reluccntem , in eustodibus infirmilatcm meditantium inania contra Deum. In Jesu contempler gloriam » triumphum de morte, etspemreôurrectionis nostraB.
9° Assumi potest in mysterio aliquo punctum ipsiim capitale, veluti in e^^emplo superiore est resuireclio; tùm considerari, quaa punctum hoc pnacasséra» et quM
(1) LMb nf .
TRAITÉ
seeata sunt. Restirrectionem praecessôre mors , descensus ad inferos , liberatio patrum in sinu Abrahœ existentium, Judaeorum metus ne corpus furto tolleretur; tùm venit resurrectio in corpore beato et glorioso. Denique sequunlur tcrrœ motus , adTontus et apparitio angelorum , mulierum quaBsitio, responsum angelorum : ac in singuiis horum mirum quanta , qualia, bonoque usurper ordine, dici queant.
3^ In quolibet mysterio tria hase considerari possunt : quis, cùr, quomodô ? Quis resurgit? Dominus noster. Cùr? ad gloriam suam et utilitatem nostram. Quomodô? gloriosus , immortalis , etc. Quis nascitur? Salvator. Cùr? ad salvandum nos. Quomodô? pauper , nudus , frigidus , in stabulo, puer parvulus.
i^ Post proposilam paraphrasi brevi historiam, très subindè aut quatuor considerationes ex eâ peti possunt : prima , quid indè disci qucat ad œdificationem Âdei nostraB; secunda, quid ad incremenlum spci ; tertia, ad inflammandam charitatem; quarta denique, ad imitandum etexequendum.
In Resurrectionis exemplo , pro fide intu^mur omnipotentiam Dei , corpus transiens penetran^que lapidem , immortale factum impassibile , et prorsùs spiritale. Quanlô firmiores igilùr esse oportet ad credendum in Eucharistias sacramento idem corpus locum non occupa re, specierum fraclione non offendi, ibique modo quidem spiritali et tamen reali existere !
Pro spe. Si Christus resurrexit, et nos resurgemui, infert Pauius(4). Yiamnobis is stravit ac trivit.
Pro charitate. Quantumvis jam redivivus, adhùc tamen in terris conversatur ad instruendam Ecciesiam ; tardatque possessionem capere ipsius cœii, tametsi proprii corporum gioriosorum loci, propter utilitatem nostram. 0 quisamor!
Pro imitatione. Resurrexit tertiâ die. 0 Deusl quidni resurgimus per contritioncm, confessionem etsatiàfactionem?Vi lapidem ille perrumpit, nos omnesdiflicultates perfringamus.
Scntentiam prsedicaturus , considéra ad quam illa virtutem refcratur ; ut si istam, Qui ie humiliât exaltabitur , elucet humilitatis argumentum : sed alise sunt in
(l)LGtff.rr.
quîbus non perindè argumentum est perspicuum; sicut, Quomodô hùc intrâsti non hahens vestem nuptialem? En charitas, sed veste occultatâ : quia vestis illa nuptialisest charitas.
Sic igitùr détecta in sententiâ quam tractaturus es virtule ad quam coUimat , sermo tuus ad methodum exigi poterit, considcrando in quo haec virtus sita sit, yeras ejusdem notas , effectus , et ad acquirendam eam exercendamque média; quae semper mcthodus mea fuit. Nec me^ diocri consola tione affectus sum, dùm in librum incidi patris Rossignolii jesuitae, plané huic conformcm. Libre titulus est : De aclionibus virtutum; excusus estVenitiis, nec tibi inutilis erit.
Alia est methodus, ostendens quàm virtus ea de quâ agitur honesta sit, utilis et deleotabilis ; quod triplex est boni desiderabilis genus.
Etiam aliter tractatus inslitui potest; nempè quœ bona hsBC virtus adferat, qxm verô vitium ei oppositum mala. Verùm priorem censeo utiliorem.
Cùm Evangelium tractaturi sumus, in quo plures sunt sentcntiae homiliœ in modum ; dispiciendum quibusnam hnrum principal i ter velimus insislere , et ad quas virtutcs refcrantur. Tùm de illis dicendum succincte , ut antè de unicâ dirtum est : cœlerœ verô leviùs et paraphralicè percurrendœ.
Ast modus hic totum aliquod Evangelium sententiis refertum pertractandi minus fructuosus est , quia cùm eccicsiastos singuiis illarum non nisi admodùm parùm insistere valcat, nullam probe exponere poterit, autauditori inculcarc quod cupit.
Ut sancli cujuspiam vita tracletur, non una est mcthodus.
Quam tenui in Oratione funcbri domini de Mercœur recta est, quia est Apostoli : Ut piè ergà Deum, sobrié ergà seipsum , juste erga proximum vixerit (1). Ità quaelibctvilae istius suncti pars ad suum ordinem rcferri poterit , aut etiani perpendi quid praestilorit; agendo. quje ojiis sunt virtutcs: patiendo, sou martyriuni , seu morlifir4itiones ; orando, ut minicula : aut cerne quo pacto pugnaverit advcrsùs diabolum, mundum et c^rnem, superbiara, avaritiam et conçu piscentiam , quie pos- (1) ni. u, it.
DE LA PRfiMGATIOll.
Crema est dhrisio *. Omne qiuod e$i in mundOj coneupUeentia camis est, etc. (4).
Yel iterùm , ut nuper Fontanis feci de S. Bernardo, quemadmodùm honorandus sit Deus in sancto suo, et sanctus in Deo, quomodè Deo serviendum , sit exemplo sancti , Deusque orandus per sancti intercessionem ; ità perstringendo sancti de quo sermo est vitam, singulaqtte ejus suis collocando locis.
En sanè methodorum salis ad incipiendum : nam post modicum exercitii , ipse tibi alias magis tibi proprias et meliores effinges. Restât ut dicam , ad methodum quod attinet, satiùs me ducere, ut loca Scripturae ponantur prima, rationes secundae, tertio loco similitudines, et quarto ezempla. si tamen sacra fuerint : nam profana apposita non sunt ut sermonem claudant ; dissertationem sacram res quoque sacra claudat oportet.
Yult item methodus ut à sermonis initio ad médium usquè auditor doceatur, à medio verè ad Gnem moveatur. Quapropter discursus affectivi in fine locandi sunt.
At post hsec omnia dicendum quo pacte singula sermonis puncta replenda erunt.
Exempli gratiâ, de virtute humiiitatis dicturus es, punctaque tua hune in modum disposuisU : 4* in quo virtus hœc sita sit ; 2o qus ejus not» ; 3» effectua ; i^ média illam adipiscendi.
En tua dispositio. Ut nunc quodque conceptionis tuâB punctum repleas , quserendum in indice auctorum verbum humilitas y humilis, superbia, superbus; et videndum quid iis de rébus dicaot. Cùm descriptiones aut definitiones inveneris, ponendae erunt sub tilulo in quo virtus haec sita sit, conandumque ut punctum probe iilastretur, ostendendo etiam in quo situm sit vitium illi oppositum.
Pro puncto altero replendo; videbis in indice, humililas ficta, humilitciê indiscreia, etsimilia, et ità ostendes discrimen interveram et falsam humilitatem.
Si hujus vel illius exempla habueris, ea afferes; et ità de punctis aliis. Jntelligenti j^auca,
Auctores ubi talia invenire est sunt; S. Thomas, S. Antonius, Guillelmus, episcopus Lugdunensis, in Summâ de virtutibui et vitiis , Summâ prœdieanHum ,
t^ I, •. n; ▼. ML
Philippi Diez, Ozorius, Granatensis in operibus spiritualibus, Hilaretus in sermcmi** bus, Stella in Lucam , Salmeron et Barhadins jesuitffi super Evangelia. S. Gregorius inter veteresexcellit, Chrysostomus item cum Bernardo.
Ut tamen sententiam dicam meam, înter omnes qui de sermonibus scripserunt, Diez mihi placet ultra modum. Rem agit boni fide, spiritum prœdicationis habet, benô inculcat, loca rectè explicat, allegorias et similitudines habet egrcgias,hypotyposesque nervosas, occasiones sublimiter dicendi rectè accipit, estque devotusadmodùm et clarus.
Deest illi quod Ozorio suppetit, ordo nempè et methodus ; nam horum nihi! habet. Expediet tamen ut initio eum tibi familiarem reddas. Quod ideô dico, non quôd plurimùm eo usus sum , salis enim serô ilium vidi ; sed quia ipsum talem cognosco, ut dixi ; neque hâc in re mihi falli videor.
Est Hispanus qui satis juste Tolumine Sylvam scripsit allegoriarum, quam imprimis utilem censeo iis qui eà benè uti Doverint , uti et ConcordantiU Benedict.
Atque h® sunt quœ mihi in praBsentiarum potissimùm occurrunt, ad materiam quod attinet.
