‹ Œuvres de Blaise Pascal; publiées suivant l'ordre chronologique, avec documents complémentaires, introductions et notesChapitre 84 sur 191 · TEXTES NON TRADUITS · texte numérisé non relu

TEXTES NON TRADUITS

(Conc. Valent. J.)2. Verùm aliquos ad malum prsedestina-

imus in longum. Veruntamen etiam hoc, sine praejudicio diligentioris inquisitionis, breviter dicam : Nolunt hommes facere quod justum est, sive quia latet an justum sit, sive quia non delectat. Tanto enim quidque vehementius volumus, quanto certius quam bonum sit novimus, eoque delectamur ardentius. Ignorantia igitur et infirmitas vitia sunt quœ impediunt voluntatem, ne moveatur ad faciendum opus bonum, vel ab opère malo abstinendum. Ut autem innotescat quod latebat, et suave fiât quod non delectabat, gratiae Dei est, quae hominum adjuvat voluntates. (Aug. I. 2. de peccat. merit. c. 17.)

1 . En tête de la copie, on lit cette note d'une écriture ancienne : « Ce cahier n'est qu'un ramas inutile de passages. » En marge, se trouvent les indications de sources, et les notes de Pascal que nous donnons entre parenthèses et en caractères italiques. Les notes de Pascal sont reproduites par la copie manuscrite de façon figurée, c'està-dire telles qu'elles étaient dans l'original : entourées d'un cercle. Nous avons rétabli entre crochets les mots omis ou incorrectement transcrits dans les textes cités. Les chiffres entre crochets renvoient aux pages où Pascal a utilisé ces passages.

2. Nous n'avons pas trouvé le livre d'où Pascal a tiré ces citations

tos esse divina potestate, videlicet ut quasi aliud esse non [possent] non solùm non credimus, sed etiam si [sunt] qui tantum mali credere velint, cum omni detestatione, sicut Arausica Synodus, illis anathema dicirnus [p. 2jï\.

(Impossible, c est-à-dire à la charité. Ch. [| Les forces manquent. For. || Pourqaoy sont-ils possibles. Poarquoy ou comment.)

(Conc. Arausic. 2. c. 25.) Aliquos verô ad malum divina potestate praedestinatos esse, non solùm non credimus, sed etiam si [sunt] qui tantum malum credere velint, cum omni detestatione, illis anathema dicirnus [p. 2yi].

(Ch.)

(Aug. deperf.just., c. io.)i Deinde iste adhibet testimonia quibus ostendat, non esse gravia divina prsecepta. Quis autem nesciat, cum prseceptum sit générale Charitas [quia finis prœcepti est Charitas], et plenitudo legis est Charitas. 1 Tim. I. 5. — Rom. i3. 20], non esse grave quod diligendo fit, non timendo ? Laborant autem in Dei prœceptis, qui ea timendo conantur implere, sed perfecta Charitas foras mittit timorem [1 Jo. 4- 18] et facit praecepti sarcinam [leve?n], non solùm non prementem onere ponderum, verùm etiam sublevantem vice pennarum, etc.2. [pp. 164 et iy4 sq.]

de conciles. Nous les avons collationnées dans l'édition des conciles de i636.

1. Ce texte de saint Augustin et tous ceux qui suivent sont empruntés à la Trias de Sinnich. Celui-ci se trouve p. 177, lib. II. cap. 3. art. 20, avec ce titre : Obj. Deus impossibilia non prœcipit. Resp. îta est. quia omnia facilia sant charitaii, quam cum ex nobis habere non possimus, a Deo petere debemus : neque tamen id ipsum possumus, nisi Deus in nobis operetur et velle. — La première phrase : « Deinde... praecepta » n'est pas dans ce texte.

2. Le texte continue ainsi : « Quae tamen charitas ut habeatur, etiam tanta quanta in corpore mortis hujus haberi potest, parum est nostrœ voluntatis arbitrium, nisi adjuvet gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Diffunditur quippe in cordibus nostris, quod saepe dicendum est, non per nos ipsos, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis. Nec aliam ob causam... »

(Char, possible, c'est à dire Comment.)

Nec aliam ob causam Scriptura commémorât non esse gravia divina praecepta, nisi ut anima, quae illa gravia sentit, intelligat se nondum accepisse vires, quibus talia sint praecepta Domini qualia commendantur levia scilicet atque sua via ; et *orat gemitu voluntatis, ut impetret donum facultatis, etc. [p. ij5\.

(Les forces manquent. Ch. Pourquoy. For. Comment.)

2Commendantur ergo non esse gravia, ut cui gravia sunt, intelligat nondùm se accepisse donum quo gravia non sint ; nec arbitretur ea se perficere, quando ita facit, ut gravia sint. Hilarem enim datorem diligit Dominus.

sEt mandata ejus gravia non sunt, debent utique commoneri, Charitati Dei non esse grave mandatum.

(Char. Comment, for. pourquoy. Ch.)

(Prosp., Ep. ad Demetr.y Nec ob aliud unquam datur praeceptum nisi ut quaeratur praecipientis auxilium [p. ij5\.

(Aug. de peccat. meril. et remiss. c. 3. y Acutè [au/em] sibi videntur dicere, quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod si nolumus, non peccamus ; nec prœciperet Deus quod essethumanœ impossibile voluntati[p. 2jj\

(Object.).

(Aug. de peccat. merit. [1. II] c. 6.) 6Nam quod dicunt esse posse in hac vita hominem sine peccato, non est eis continué incauta temeritate obsistendum. Si enim esse posse negaverimus, et hominis libero arbitrio, qui hoc volendo appétit, et

i. Trias : oret...

2. Ce passage dans saint Augustin fait suite au précédent. Il ne semble pas se trouver dans la Trias.

3. Trias, lib. II, c. 7, art. X, [p. 278]. (Aug. lib. de perf, just. c. /o); les premiers mots sont tirés de l'épître de S* Jean, 5. 3.

Page 1