DE SUMMI
ratio, ad sedem apostolicam pertinet (quippe quae semper prœsto est) canoncs interprctari , ac de illis dispensare, idest declararo litleiaiii carioiiuiii qiiibusdam in circuiiistantiis esse teniperandam , ita ut spiritus lilterae anteponatur. Profccto sic decet caput explirare conimuiieiii totius corporis mcntcin, eodem spiritu quo régulai couscriptac sunt. Eadem est prorsus auctoritas tum capitis tuin corporis , quEB pro commun! disciplina coi7imunia décréta in praxi tempérât et interprctatur.
Verum quidquid arguant quidam Cisalpin! ; niliilo tamen minus ex évident! P'iorentinac synod! definitione constabit, nemineni ullo quovis temporis momento catholicum censeri posse , nisi certo credat tanquani fidei dogma , liane sedem esse tolius Ecdesiœcaput, ejusquepontificemesse Christi vicarium, omniumque christianorum patrem ac (loclorem, ita ut liœc sedes plena imtestate a Cliristo donata universalem Ecdesiam gube?->iet. Porro id quod singulis temporum momeutis estohjectum fidei nostrae , in singulis temporum raomentis verum est, et nunquam déficit. Ergoin singulis temporum momentis nsqiie adconsummationem sxculi , verum erit hanc sedem esse aeternum totius Ecclesix capiit,' atque adeo in flde docenda catholicos omnes episcopos confirmaturam. Verum erit hanc sedem plena potestate semper donatam fore , ejusque pontificem Cliristi vices gerentem , universalem Eeclesiam gubernaturum. En liœcsunt, quaî cum omnibus dicbus usque ad consummationem sœculi juxtsi promissionemcredenda sint, omnibus diebus verissima esse necesse est. Si vero sedes apostolica aliqnidhxreticum a tota Eccicsia credaidum definivet, quamdiu non revocaret impiam hancdefinitionem, quœ esset fidei nostrae contagium ac pestis , taradiu non esset caput membra confirmans, irao esset meinbrum aegrotum et jacens , a cœteris corripiendum et sanandnni. Pétri successor in eo temporis intervallo Christi vices non gereret, imo Antichristi : neque gentes fldem doceret , sed seduceret contra Christi fldem : neque tum temporis omnium christianorum esset pater atque doctor ; sed esset gentium seductor, et in depravanda flde magister. Ergo tum temporis in ea suppositione falsissimum esset Florentina; synodi decretum. Cum autem hœc Florentina definitio nullo temporis puncto falsa esse possit, certissime sequitur apostolicam sedem nullo temporis puncto posse defmire ali-juid kercticum a tota Ecclesia credendum.
PO.NTIFICIS
xxn.
Profertur insigne Franticœ gcntis testimonium.
Jam propero, brevitatis causa, ad monumenta quae ex nostra l'rancia deproinuntur. Audivimus antiquissimum Irciiœurn , (lallicanae Ecclesia; veiuti institutorem et antesignanum , audivimus Bernardumnostrum popularem , viruin prophetico et apostolico spiritu actum : audivimus Angelieum Doctorem, Parisiensis academiae lumen et decus. Quisnam vero tantis testibus comparari posset? Jamvero audire est ipsos clarissimos milites régis legatos, qui contra memoriam Bonifacii VIII apud Clementem V, ex nomine régis totiusque regni, causatn orabant. Haec autem erat illorum disceptatio primo rotulo contenta • : « Cum ille qui locum tenet summi « pontificis aoeusatur de haeresi, vel inipetitur, « necessario per générale concilium cognoscitur, « quia per aliuracognosci non potestrubi vero mor- « tuusest,jamest soluta Ecclesia cum omnibus ca- « tholicis a lege ipsius , nec post mortem est Papa « dejure vel de facto ; et cum post mortem de ejus « haeresi quaeritur, non quœritur de haeresi Papae , « quondam ut Papae , sed ut privatae personœ ; nec « ut Papa potuit esse haereticus, sed ut privata « persona : nec unquam aliquis Papa, in quantum « Papa, fuit haereticus , sed a papatu devians , ut " diaboli filius apostatans sicut Judas. Et ideo cum « de ejus mortui hœresi, quaeritur, non habet « congregari concilium générale. Estis enim vos, « pater sanctissime , Jesu Christi vicarius , totum " corpus Ecclesiœ rcpresentaiis , qui claves regni « cœlorum habetis, nec congregatuni totum con- " cilium générale sine vobis , et nisi per vos posset « cognoscere de negotio supra dicto , juxta Patrum « sancita sententianique dectorum juris et Ecclesiîe « sanctae Dei. »
r Hi milites legati ex nomine régis atque gentis nostrœ, ita pontificem alloquuntur in percelebri oratione. Procul dubio episcopi et doctores ea de re consulti hanc orationem dictaverant. Neque enim milites, theologia; prorsus ignari, hoc totum ex suopte eonsilio explicare ausi fuissent. Unde hxc dicunt juxta Patrum sancita, sententiamque doctorum juris et Ecclesiœ sanctx Dei ; scilicet utriusque juris periti , atque theologiœ doctores hanc orationem ratam habuerant, antequam proferretur. Igiturenhœcerat tum temporis Gallicanae EcelesijB atque gentis sententia.
2" Tum temporis oautissime distinguebatur per-
■ His. du diff. entre Boni/, flll et Pliil. le Bel : preuves, p. il-i. Paris, IG55, in-/ul.
AUGTORITATE. CAP. XXV.
sona pontificis ab apjstolica sede. Eniinvero persona Bonifacii accusabatur de hœresi : qiiinetiam contendebant Franci Bonifacium esse hsereticimi manifestum , et a corpore sanctx Ecclesix prorsus abscissum. Sic veru disceptabant : Nec ut Papa potuit esse hxreticus , sed ut privata persona ; nec unquam aliquis Papa, in quantum Papa, fuit hxreticus. Itaque bœresim adjudicant personœ , sedi vero abjudicant. Conticescant igitur illi omnes qui sedisapostoIicae,sivecathedrae Pétri, in fidedocenda indefectibilitatem uti recens Transalpinœ scholœ comraentum exsibilant.
o° En vides sedem apostolicam , juxta majores nostros, perinde ac générale concilium totum corpus Ecclesix reprxsentare . Quid enim inelius représentât totum corpus , quam caput quod toti cor- ^lori prieest, et intima consensione adhseret?
4° JSec congregatum totujii générale concilium sine vobis, inquiunt, id est, sine Papa vivente, etnisi per vosposset cognoscere de negotio judicandi Papœ mortui. Itaque concilium non potest sine Papa et non nisi per Papam , de praedecessore ferre senteiitiam.
Ita sentiebat gens ecclesiastica Gallicana , dum adhuc ferverent dissensionis scintillœ.
Proferuntur testimonia tum Parisiensis academiœ, tiim cleii Gallicani comitiorum , tum ipsius Richerii , etiamsi fueiit sedi apostolicœ , ut onines norunt , iafensissimus.
Sub finem decimi tertii saeculi , ex nomine Parisiensis facultatis ad Clementem VII , tum Avenione commorantera , tradita est quœdam cbarta , cujus manuscriptum exemplar in Navarrica bibliotheca etiamnum asservari dicunt". « Ad sanc- « tam sedem apostolicam pertinet auctoritate ju- << diciali suprema circa ea quœ sunt fidei judicia- « liter définira. Et haec (conclusio) probatur, quia <■ ad illius tanquam ad supremi judicis auctorita- « tem pertinet in fîde judicialiter définira, cujus « fîdes nunquara déficit ; sed sanctœ sedis aposto- <• licae fides nuiiquam déficit, quia de hac sancta sede « in persona Pétri apostoli in ea prœsidentis dictum « est : Petre, rogavi pro te, ut non deficiat fides « tua. »
Itaque patet omnes Francicje gentis ordines, atque impriraisParisiensem academiam,in hocconsentire ut apostolica sedes de fîde sitjudex supremus , et
' Tract, ex parte l/niv. Paris, cont. Joan. de Monteson. edit. a Petr. de Alliaco. Vide d'ArgentrÉ. Collect. Judie. de nv-j. erroT. t. I, part. 2, p. 78.
absolute defini-at; quippe quae in flde docenda nunquam déficit.
Generalia Gallicani cleri comitia , Meloduni anno 1579 congregata, haec habent' : « Operani dabunt « episcopi... <i ut omnes et singuli, tum clerici, « tum Iaici,amplectantur,et apertaprofessioneeam « fidem pronuntient, quam sancta Romana Ecclesia « magistra , columna et firmamentum veritatis , » profitetur et colit. Ad banc enim propter suani « principalitatem nacessum est omnem convenire « Ecc'lesiam. » Et infra = : « Cujus ex praecaptis po- « pulum institui fideleni,et certam fidei acmorum « correctionis normam et regulam constitui opor- » tet, judicio et auctoritati subjicienda. »
Ipse ipse Richerius , in retractationa quam eminentissimo Richeiio, 7 decembris anni 1629, tradidit, sic habet^ ; « Omnemque nieam doctrinam a Ecclesiœ catholicœ Romanae , et sanctœ sedis « apostolicœ judicio subjicera , quam matrem et nia- « gistram ecclesiarum, et infallibilem veritatis judi- « cem agnosco. »
Profertur testimonium octoginta octo GaUicanae ecclesix antistitum.
Jamvero audire est octoginta et octo Galliarum antistites, qui anno 1650 de condemnanda Janseniana doctrina adInnocentiumXitascribebant4: «Majores causas adsedemapostolicam referre solem- » nis Ecclesiae mos est, quem fides Pétri nunquam « daflciens perpetuo retineri pro jure suo postulat. » En cernis idcirco majores causas ad banc sedem referri, quod in ea fides Pétri nunquam deficiat. Quod si hœc sedes aliquid hœreticum a tota Ecclesia credendum definire posset, tum in bac sede fides docenda deficeret, atque adeo haec fides joro jure suo ejusmodi causa perpetuo referri non postularet. Vox illa perpetuo aperte demonstrat fidem in bac sede nunquam esse defecturam.
Profertur comitiorum cleri Gallicani, amio 1653 congregati, testimonium.
Anno autem 1653 , Galliarum antistites in Parisiens! urbe congregati , accepta recenti contra Jansenii librum constitutione, Innocentium X bis
' Apud Odespun , concil, nov. Galliœ, p. 87.
' Ibid. pag. I H.
• D'ArgentrÉ, Cnllecl. Judic. t. ii, part, ii, p. 303.
" Proc. verb. du Clergé, t. rv; Picc.justif. p. 39.
DE SUMMl PONTIFICIS
vocibus coinpellabant ■ : " Quo in iiegotio, illiul 1. observatioiif ili<;mim accidit, ut quemadnioduiii n ad l'piscoporuiii Afric;c relationcin Iimorentiusl « Pelagianam liairesiin damnavit olim, sic ad Gal- ■ licanorum episcoponim consultationem, hœresim « ex adverso Pelagianœ oppositam, Innocentius X « auctoritate sua proscripserit. Rnimvero vetustœ « iilius œtatis Ecclesia catliolica, sola calhedrœ <i Petri coiiimunione et auctoritate fulta; quœ in <t decretali epistola Innocentii ad Africanos data « ciuceliat , quamque deiii Zozimi altéra ad univer- « SOS orl)is episeopos epistola subsecuta est Pela- « gianœ bœresis daninationi absque cunctatione subs- <t cripsit. Perspectum eniin habebat, non soluiii ex Cl CbristiDominipollicitationePetrofacta,sedetiam « exactispriorunipontificuin ,etexanatbematisinis « adversus Apollinarium et Macedonium , nonduin « ab ulla synodo œcunienica damnâtes, a Daniaso " paulo antea jactis , judicia pro sancienda recula " lideia sumniis puntiflcibus lata super episcoporuni 11 consultatione, sive suam in actis relationis sen- « tentiam ponant, sive omittant, prout illis colli- « buerlt,DiviNA ^que acsummaperunivebsam I EccLESiAM AUCTORITATE MTi, cui cbristiani » omnes ex officie, ipsius quoque mentis obse-
« QUIUM PR^STARE TENEANTUR. Ea nOS qUOqUe
» sententia ac flde imbuti, Ronianee Ecclesia; prœ- <i sentem, quœ in suinmo pontiflce Innocentio X " viget auctoritatera , débita observantia colentes, ■1 constitutionem divini numinis instinctu a Beati- « tudine vestra conditam, nobisque traditam ab « illustrissimo ;Athenarum episcopo, nuntio apos- « tolico, et proraulgandara curabimus, etc. »
His verbis perspicuuin est sedem apostolicam, juxta nientem Gallican! cleri, non solum ex pollicitatione Petro/ac/a, veruni etiani ex priorum vetustœ Ecclesiœ joon<;/îf«w anathematismis , de fide deflnivisse, ita ut definitio sola cathedrx Pétri communione et auctoritate fulta esset. Id conipluribus traditionis exemplis demonstrat. Insuper additejusmodi definitiones eniissas, etiamsi consultantes episcopi suara sententiam nondum proposuerint, divina xque ac summa , atque adeo infallibili joe;universam Ecclcsiamauctoritateniti. Ita, inquiunt, pro sancienda rerjula Jidei a summis pontîficibus lata est sententia , cui christïani omnes ipsius quoque mentis obsequium prxstare tenentur. Porro ea sententia acjide imbuti Gallicani antistites certissime credebant constitutionem Innocentii X divini numinis instinctu conditam esse. Quid hiculentius aut expressiiis desiderari potest? Ita certe nostri
froc, verb fa Clergé, I. i\ , P i<c. j ust'ij. p. 45.
Cisalpini fere omnes senticbant , antequam critict et Jansenianœ i-ecta; fautores, liœc per se lucidissinia, argutiaruni offuciis obscuravissent. Eodcm spiritu unitatis acti erant episcopi Gallicanœ gentis, in comitiis geiieralibus, dum in epistola 28 inartii 1651 ', asseverabant cœteris regni cpiscopis, deQnitionein sedis apostolicœ esse supremam in damnanda .laiiseniani libri doctrina : « quanquam , in- <> quiebant, sola per se ad id sufficiat constitutio. » Ita etiam generalia cleri Gallicani comitia, anno 16G1 , ad Alexandrum VII haec scripserunt ' : » Tu " eiiim is es , Beatissime Pater, in quo et per quem 11 episcopatusunusest; qui merito inde diceris apex 11 sacerdotii, fons ecclesiasticœ unitatis, Ecolesiae 11 vertex , et princeps episcopalis coronaî : : fiât ergo 11 per te ut idem dicamus omnes, et non sint in Il nobis schismata. Fiat, inquam, pax in virlute tua. » Itaque unitas fidei docemlœ oritur ex sede apostolica : per eam, utpote cenlrum et fiindamentuin , fit ut umim dicamus omnes.
