CAPUT XXXIX

Examinatur qua ralioue laici piiiicipes ab ecclesiastica auctoiitate depositi fuerint.

1° Patet episcopos, perinde ac summos pontifices, id sibi juristribuisse, ut principes laicosdeponerent. Zacharias quidem Papa , consulentibus regni Franciae proceribus, respondit, bunc esse regem bahendum, qui regio niunere ad publicajii utilitatem perfungebatur, omisso eo qui regiam potestatem nullam exercebat; scilicet Pipinuin Cbilderico inerti et imbecilli esse prœponendum. Verum Zacbarias id tantum consulentibus respondit, ut prœcipuus doctor et pastor, qui conscienciœ casus singulares ad ponendas in tuto animas soHeretenetur.

Verum Francicœ gentis episcopi Ludovicum Pium . suadentibus liberis, ad pœnitentium ordinem mox ita obligaverunt , ut in eo liumili etabjecto statu, jain non videretur dignus, qui habenas imperii tenereposset. In boc autem ab episcopis, plus quam a sumnio pontifice , raetuendum erat principibus laicis, quod episcopi adstabant ut primi inter regni proceres , in quibuscumque regni deliberationibus et coniitiis; pontifex vero, proculpositus, nibil nosse atque adeo statuere poterat , nisi ab ipsa gente ultro consultus.

Postea vero sensim catholicarumgentium hœc fuit Bententia animis àlte impressa , scilicet supremam

1 potestatem committi non posse nisi principi calliolico, eamqueesse legem sive conditioncm tanto \ contractui a|ipositain populos inter et principeni, i ut populi principi Cdeles parèrent, modo princeps ipse catholicic rcligiuni obsequeretur. (Jua legeposita, passim putabant onmes solutum esse vinculum sacramenti (idelitatis a Iota gente prœslito , simul atque princeps , ea lege violata, catholics religioni contumaci animo resisteret.

Tuni vero moriserat, utexcommunicati piurum omnium societate privarentur, et sola ope ad victum necessaria frui possenl : unde nibil est mirum , si gentes catholica; religioni quam maxime addictœ principisexcommunicatijugum excuterent. Kaenini lege sese principi subditas fore pollicita; erant, ut princeps ipse catbolicœ religioni pariter subditus esset. Princeps vero qui ob hecresim , vel ob facinorosam etimpiam regni administration era ab Kcclesia excommunicatur, jam noncensetur pius ille princeps, cui tota gens sese coinmittere voluerat : unde solutum sacramenti uuculum arbitrabantur. Praeterea canonico jure sancitum fuit, ut ii censerentur bseretici, aut saltem hœretica; pravitatis valde suspecti , qui excommunicati ab Ecclesia , intra certuni tempus absolutionem excommunicationis débita submissioue non consequerentur. Ita principes qui in excommunicationis vinculo contumaces jam obsordescebant, ut impii Ecclesije catholica3 contemptores , atque adeo h.Tretici babebantur. Hos autem , tanquam a contractu secum inito déficientes, exauctorabat gens sua. Porro boc erat hujus moris temperamentum, quod ea depositio non fieret, nisi consulta prius Ecclesia. Si quid vero principibus metuenduni erat , id certe non ex Ecclesia , hune morem mitigante pro sua benignitate et sapientia , sed ex acerrimo gentium studio ad tutandam catholicambdem, metuenduni fuit. In ea autem disciplina, quœ multum viguit, nulla est Ecclesiœ doctriua quœ in dubium vocari possit : sed solummodo agitur de placito, quodapud omnes catholicas gente» invaluit, nimirum ut saîcularis auctoritas non commitleretur principi. nisi ea certissima lege, ut ipse princeps catholicas religioni peromniatuendœ et observandœ incumberet.

Itaque Ecclesia neque destituebat , neque instituebat laicos principes, sed tantum consulentibus gentibus respondebat , quid , ratione contractus et sacramenti, conscientiam attineret ■, Haec nonjuridica et avilis , sed directiva tantum et ordinativa potestas, quam approbat Gersonius.

' Ne ad alienuni sensum detorqucanlur hîBC Fenelonii verba. sedulo attendas hujusce Disseitalionis cap. XL, XLi et seq t^Edit. rcis.)