AUCTORITATE. CAP. XL
Ita Zacharias , ut veteres annales narrant , populo Franconem consulenti respondit expedire ut Pipinus, qui potestate regia utcbatur, nominis quoque dignitatefrueretur.
Ubi vero Innocentius III Kaymundum Tolosanuni comitem deposuit, ita locutus est ' : « Quia vero nor vella plantatio adhuc indiget irrigari, sacro con- 3 sulto concilio , ita duxinius piovidtnduni , ut Ray- « mui'.dus Tolosanus coiiies , qui culpabilis repertus <i est iii utroque, nec uuquani sub ejus regimine terra <> possit in fldei statu servari , sicut a longo tempore « certis iudiciis est compertum, ab ejus dominio, ' quod utique grave gessit, perpétue sit exclusus , •i extra terrani illam in loco idoneo nioraturus, ut « dignam agat pœnitentiaui de peecatis. » Tum Toosx coniitatus ad comitem Alontisfortis transiatus est. « Fuerunt autem aliqui, etiam, quod est gravius, '<■ de prœlatis, qui uegotio lidei adversi, pro restitu- » tione dictorum comitura luborabant ; sed non « praivaiuit consilium Acbitophel , frustratum est « desiderium rnaUgnorum. Dominus etenimPapa, » approbanteproniajori parte et saniori sacro sancto « concilio, !n hune moduni ordiuavit, etc. ^. »
llis vocibus omnino constat, 1° suo comitatu dejectum fuisse Raymundum, eo quod essethœreticus, neque gens catholica unquani prœstitisset lidelitatisjuramentum haeretico principi , qui catholicam fidem exstirparet; 2° hauc Raymundi depositionem factam esse non a solo Papa , sed a Papa una cum concilio pronuntiante. Hoc enini in conciliis solerane fuit , ut si pontilicis persona adesset , tum ipse tanquam et os totius EcclesiiC pronuntiaret sententiam a concessu confirmandani. Quœ quidem forma evidentissimedemonstrat quanta sitbujuscapitis ecclesiarum auctoritas, quaj ex nouiineonmium aliarum définit. Itague Raymundus ab Iniiocentio, sacro consulta coticilio , necnon et approbante pro majori parte et saniori sacrosancto concilio, depositus est. Unde infères conciiium perinde ac pontiUcem destituisse Raymundum, et Montisfortis comitem iustituisse : scilicet a toto concilio declaratum est juranienti vinculum solutura esse ob impietatem et haeresim de qua convictus erat Rayiiiundus. Hinc perspectum habes quam apposite Petrus de Marca, Parisiensis autistes doctissimus, dixerit, nihil esse Gallicanis libertatibus magismetuendum ex apostolica sede quam ex concilio generali.
Hoc idem videre est in exemplo primi Lugdunensis concilii , contra Fridericum II imperatorem ha-
' Concil. Laler. If, t. XI. p. 231.
' I\L r'atl. Sam. Hist. Jlb. cap. LXwiii, cit. ibid. p. 5.34.
biti. Ita pronuntiat Innocentius IV' : « Kos itaque « super prœmissis et cumpluribus aliis ejus nefan- .< dis e.xcessibus , cum fratribus nostris et sacro conic ciliodeliberatione prœhabita diligenti , cum Jesu « Cbristi vices immeriti teneamus in terris, nobis- « que in beati Pétri apostoli persona sit dictuni : « Quodcumque ligaveris super terram, etc. me- « moratum principem qui sese imperio et regnis, « omnique honore ac dignitate reddit tara indi- « giium , quique propter suas impietates a Deo ne « regnetvel iraperet estabjectus, suis ligatuui pecn catis, et abjectum, omnique honore et dignitate « privatum a Domino ostendimus , denuntiamus , ac " nibilominus seutentiando privamus; omnes, qui Il eijuramento fiilelitatis tenentur adstricti, a jura- « mento bujusmodi perpetuo absolventes, etc. >>
1° Transalpini dicturi sunt pontilicem ita pronuntiavisse, sententiando privamus , eo quod pontifices contendant Francum et Germanicum recens hoc Romanum imperium, sola pontifîcia auctoritate fuisse institutum , atque adeo hoc imperium esse feudum Romana; sedis.
2" Innocentius ait, sententiando privamus, in hoc scilicet , quod absolvimus omnes qui ei jurameiUo/idelitatis tenentur adstricti. Idem est prorsus ac si diceret : Declaramus eum ob facinora et impietatem indignum esse qui gentibus catholicis praesit : declaramus contractum ab luiperatore palam violatum , jam populos Imperii non adstringere; quaudoquidempopuli nonnisi pactis conditionibus subesse et parère volunt.
3° In hoc Innocentius exercet potestatem a Christo datain : Quodcumque ligaveris super terram , etc. videlicet ut Fridericum ligatumpeccatis , et populos juramentolidelitatis solutos declaret.
4° Asseverat id a se fieri, cum fratribus et sacro concilio deliberatione prœhabita diligenti. Itaque deliberavit et annuit conciiium; hoc asseverat pontifex , neque diftitetur conciiium. Ipsa sententla in concilio lata est : sacro prœse/tte concilio inscriptaest; neque reclamavit conciiium : irao sententia actis inserta est.
GAPUT XL.
Triplex assignatur causa cur disputatimi fuerit ad temperandam sedis apostolicBe auctoritatem.
Prima dissensioniscausa fuit luctuosissimadissensio pontiûces inter et principes laicos. Dissimulari non potest Transalpines quosdani dixisse , ad pon-
' Sentent, cont. Fride. Imp. ab Innoc. If, in Cvncil. Lugd. I liita; Concil. t XI, p. 645.
DE SUMMI rONTIFIClS
lilicem ex inslilutione Cliristi pertiiiere, iit rcm's instituât et liestitiiatad ai liilriuui. Cliristiis , iiiquiebant, est princips reguiii tenic, rex reguni, et dominus dominaiitiuni : Papa veio est in terris Cliristi vicarius : unde, Cliristi vicesgerens, potest et regibus iriiperare. At vero Bernardus Kugeniuni pontifieem ita compellabaf : « I ergo tu, et tibi usurpare .. aude aut dominans apostolatuni, aut apostolicus .. dominatum. l'Iane ab alterutro prohiberis. Si .. utrumque siniul babere voles, perdes utrunique.» IJuni aliéna prineipum sœculi potestas Kcelesiie tribui visa est , propria sensim est aniissa. Hinc odiosa tacta est pia hsee et materna auctoritas , quœ aniorem et fiduciain omnruni oliin sibi concibabat. Ilax eadeni potestas, quaein Leone, aut Asatlione, aut Gregorio Magno blanda et chara fuit, in Gregorio VII et in Bonifacio VIII exterruit gantes. Si utrumque simul habere voles , perdes utrumque. Hinc certe sensim innninuta est spirituabs auctoritas, dum temporaiem sibi arrogare videbatur.
Secunda mab origo bxc fuit; scilicet inextricabile illud, et numquam satis dedendum scbisma, quod ad Constantiensem usque synodum perseveravit. Tum certe necesse fuit utrumque pontifieem incertum judicio concilii sulijicere, ut, destituto utroque,tertiuscertus poutifex institui posset. Tum primum disceptatum fuit quid capiti Ecclesia; debeatur necne, quid corpori caput, quid corpus capiti debeat. O pessiinam disputationem , qua civilis intra Eeclesia3 septa tumultus exarsit, qui nec etiamnum extiiigui potest. Hinc Cisalpini critici suspectant et exosani babent niatris ac magistrae Ecclesia- auctoritatem. Hinc et trans Alpes insanavisse constat Antonium de Dominis et Paulum Sarpi. Hinc Mainiburgius non est veritus dicere « sub alternam esse bujus .. sedis jurisdictionem, a qua, veluti a Castelleto « Parisiensi , appellare liberum est. >■
Tertia tanti luctus causa baec est, nimirum concessio regibus facta ut episcopos ad arbitrium eligant. ^'eque certe sperandum est omnes reges instar Ludovici IMagni ita pie ac temperate sese gesturDS,ut in antistibus eligendis Ecclesiœ colenda'potissimum consulant. Plerique regos ita eruut affecti, ut bomines aulicae gratiœ cupidos, raaiis artibus studentes, atque tbeologiae ignaros, piis et doctis quibusque anteponant. Jamvero episcopi eo loco positi sunt, ut niliil a sede apostolica nec sperent, nectimeant, omnia veroabaulicoregumfavore exspectent. Unde nulla fere societas initur, quae pastores pastorum principi devinctos teneat. Jam fere nullaest episcoporuin consultatio, quœ olini tam frequens erat; nulla fere sedis apostolicœ responsio.
' De Considci: lib. il, e:ip. m, ii" 11.
quœ, ut olim, tuin de fide tum de inorum disciplina et eaiiiinum interpretatione absqiie ulla anibiuuitate nos doceat. Ocdusa videtur via coinniercii caput inter atque mcmbra oliin eontinui.Quaiquidciu infelicissima rerum spiritualiura conditio , quid pra> sagit pro futiiris teniporibus, si minus pii principes aliquando régnent, nisi apertam Gallicanœgentis defectionem a sede apostolica? Quod in Anglia contigit, lioc idem apud nos eventurum valde metuo. Hoc perteudit immensa aulicorum potentia; lioc inercenaria episcoporum servi tus; boceffracuala criticorum audacia, quaein sacrarumlitterarum 3tu» dia serpit ut cancer.
