EPISTOLA I
AD EMINKNTISSIMUM CARDINALKM GABRIELLI.
Cameraci, lamaii 1704.
Eminentissime domine,
Spero veniam al) ï^minentia vestra facile datam iri, si vestram singularein erga me benevolentiaiii jamdudum expertus, circa rem quœ F.cclesia decus niaxiiiie attiriet, intimum pectiis elam ap*ire non dubitem.
Ovantes jansenistaelate disséminant cataioguni typis edituni, ubi leguntur tituli operum quee in Ilomano Indice iiuper dainnata sunt. Hos inter occurrit Lovaniensis censura » adversus Résolut ionem Casiis a quadraginta doctoribus ParisHs datani; qnœ quideni censura minus nitida, imo inconcinna niilii visa est. Verumdolui, nec difliteorniiserajis, pios san;u doctrina; propugnatores ita profligari. Si qiiid incautuiii irrepsit, digni videbantur indulgentia, quippe qui pondus diei et aestus jampridem portant, atque tuendœ Ecclesiœ auctoritati bono aninio ineunibunt. Hiiic autem jansenistœ adversus sedeni apostolicanip •ssimeafteeti,amplumsibitriuiiipbum decernunt. Id vulgo putatur factum arte et indu.stria D. Casonii , sancti Oliicii assessoris, quem faelio petulaiis ut suum patronuin venditat^.
Prœterea, ut fractos suorum animos reliciant , palam pollicentur pastoralia Carnutensis et Noviomensis episcoporum ,l/a;)f/«ta'', janijam pari cen-
' Consulaiilur Uiin cardinalis Fabronii ad Cameracensi'iu epi.stola, 10 julii 17U7 data; cum Cameracensis ad Caprosia- ■ uin duci'in t'pistola, incuiite anno 1710. Utraque repprietur in Liiliina fiasse Operum Feneloiiii.
■' Reperiliir liiec ceiisura in Cullcctione Judicioriim a D. ii'argentré édita, t. ni, pari, ii, p. 597, etc. (Edit. l'ers.)
' Ad illuil .sancti Oflicii judieium vindicandum, nonnulla nolatudigna observât card. Gabrielli , in responsionc sua, 5 julii 1704 data : " Haudraro evenit similes censuras nigro thelu lui- ■1 tari, eo quia ipsaruni auclores in ununi errorem recio line <i invecti, in alleruni extremuni, scu quid huic linilimuni, « incauti inipingunt, \el in eonvicia et maledicta erumpunl, «c vel intenipesti\ is di;;ressii)nihus pri\atas passioncs aiuaris- « sinio calanio ulcisennlnr, \el bonam eausam nialis alque •< alias reprobatis mediis tueri oljiiitunlur. u Repcrietur intégra b:ec rcsponsio iaWr Epistutus diva-sas , in ultinia collecUonis liujus classe. (Edit. f'crs.)
4 Agilur jiicde Mandalis quœ priclali illi, sicut et prœsuIps Callicani pleriqiie, aaversus Ciisiim conscientiœ eii\(\ertnt, (KdiC. /'ers.)
sura; nota coiifigenda esse; eo quod hi sniistites de infallibilitate ICccIesia; multa locuti, de pontificia infallihilitateprorsustacuerint. Nimlrumliocinvotis est , ut sedis apostolicœ auctoritatem invidiosam faciant, eamque tyrannidis iiisiinulcnt. Ha;c autem nuntia jam iate sparsa aniinuni impellunt, ut pauca qua;daui observanda expllcem.
r Ita a teneris unguiculis edoetus est rex Cbristianissimus ut sedem apostolicam impensissime colat ac revereatur; neque tamen minus arbitretur regiam potestatem periculosissime convellendam esse, si pontificiam infallibilitatem in regni finibus tantillum pateretur. Hanc pariter aversantur supreiiuc onines curiœ, quae /)a;Va»iewto vocantur. Ita singuli regiii consiliarii sentiunt; ita Galliaruin antistites; ita, paiicissimis exceptis, omnes doetores et docti. Unde, si quisquam hanc docti'inam vel indirecte insinuaret , unanimi omnium gentis ordinum consensu statim condeinnaretur. Itaque banc asserlionem nonsolum tuendœ Romanœ auctoritati nihil profuturam, verum quam maxime obfuturani esse nenio non videt.
2° Pace vestra dixerim, eminentissime domine, et summo cum honore Ecclesiœ matris ac magistrœ , quam totisvisceribus, quoad spiravero,amare, colère, venerari, amplecti, singulari obsequio prosequi certum est; nullo hacteiius cujusqiiam, vel coneilii vel pontilicis decreto deiînitum fuit, Papara esse infallil)ilem. Qua de causa, quaeso, ad hoc in suis Mandatis doceiiduni cogerentur singuli Galliaruin episcopi,duiii Kcclesiœadversariosconfutant, quod nec ipsi Pontifices in docendis addictissiinis sibi lidelibus unquam edixerunt.'
3" Scri|)tores liujus infallibilitatis studiosissimi dixere tantum hanc esse fere de lide : quis autem non videt id ex confesso de lide non esse , quod fere de fide esse dicitur.'Quidquideniinintra lideni non est, quantunivis ad illani propius accesserit, extra illam babendum esse constat. Quis autem culpabit unquam Galliaruin antistites , eœteroqui sedis apostollcic amantissimos , si in tuenda solius fidei doctrina et in refellcndis verœ fidei adversariis, tacuerint illud i)ontifici;e iiifalUbilitatis dogina, quod ex confesso de fide non est, et cujus assertio, non sine dedecore et seandalo, una totius Gallicanx gentis voce proscriberetur.'
4° Cardinalis noster Perronius, sedi apostolieic addictissimus, ut ex concione percelebri ad tert'nim quod appellant stutmn habita satis exploratum babetur, neque in Responso ad majoria Britanniae regcm, neque in aliis circa ecclesiasticam auctoritatem controversiis, hanc doctrinam adstriiendam sibi proposuit. Ita Richelius cardinalis; ita omnes
AUCTORITATE. APPENDIX
ftlicujus nominis Galli. ÎS'eque tamen unquam id aigre tulisse visa est sedes apostolica. Quidni , et idem licebit antistitibus, qui, inhanc sedeni optime affecti, acerrimos iilius adversarios, citra oinnem inter cathoiicos invidiaiii, iiiipugnare student?
5° D. Bossuetus, Meldensis episcopus, opusculum cui tltulus Expositiodoiirinx cat/ioliae, etc. typis inandavit. Profecto, si pontificia infallibilitas ad fidem pertineret, grande foret piaculum, banc silentio praetermittere, duin singula (idei dogmata adversushaereticosdiiigentissiinerecenserentur. Atqui de illa infaliibiiitate ne voculam quideni usquam eniisit. Ipsiabundeest, modo ratiim sit Papaniesse pastorum caput, sedem vero apostolicam uiiitatis sive communionis centrum. Hic libellas ab Innocentio XI bonorificentissinie approbatus legltur, etiamsi pontificiam infailibilitatem ex numéro dogmatumfidei, affectato silentio, e.xpunxerit. Norunt omnes hune antistitem ducem et auetorem fuisse , in conventu cleri Gallicani 1682, qui propria manu quatuor propositiones contra pontificiam auctoritatem scripsit : is idem tum J'aratioms Protestantiuni, tum alia circa Ecclesiae potestatem opéra in lueem edidit, omissa constantissime pontificia; infallibilitatls doctrina. Itaque vehementissime mirarentur catholici una et protestantes , si illud idem silentium quod in Meldensi aliquatenus videtur approbatum, in priesulibus multomeiius affectis crimini verteretur.
6° Absit, eminentissime domine, ut ex odio aut ex animi œgritudine, quidquam sinistrumac nialevolum hic insinuem. Rem nudam candide loquor. Keminem latet cardinalem Noallium cum cœteris antistitibus anno i&^2 sancitum \o\msse , ut pontificum décréta circa fidei doctrinam non haberentur irrefragabilia, nisl accederet universx Ecclesix auctoritas. Is idem pastorale Mandatum contra quadraginta doctores , molliore quidem et ambiguo sermone, contexuit, neque pontiliciaa auctoritatis rneminit in hoc opère. Eritne pondus et pondus in sanctuario? Certe si pontificiam infailibilitatem tacere nefas est, quanlo prœ cœteris praesulibus peccavit cardinalis saeri Collegii membrum, qui non soluni ob acceptam purpuram, verum etiam ob banc ipsam infailibilitatem, non ita pridem a se negatam et explosam , acrius stimulari debuit ut ad saniorem sententiam se tandem aliquando revocatum demonstret!
7° Si hœe ita se haberent, nullus est Galliarum «itistes qui vellet deinceps operam dare ad refrœnandam jansenistarum audaciam. Quis enim sanœ mentis, Scyllam inter et Charybdin infelicissime positus, a scribendo non deterrebitur? Si pontifi-
ciam infailibilitatem asseras, une totius gentis et cleri Gallicani ore proscriberis; si reticeas, Romîe damnaberis. IN'ullaeritsalus, nisi aconfutandisjansenistis caute quisque abstineat. Regnuin Ohristi, luctuosissima circa infailibilitatem dissensione divisum, brevi desolabitur : eombellocivili,impune, lateac facile serpet jansenistarum virus. Quis in aninium inducet unquam ut scribat, quandoquidem nullo cum fructu, imo ingenti tumultu et scandalo id fieri constet?
8" Hac deflenda catholicorum discordia, Gallicanus clerus, suae veteris doctrinœ tenacissiraus, a suo capite divelletur et dissiliet. Nonne horrendum schisma prœsentire cogimur, si Galli acriores aperte negare, verecundiores autera silentio omittere pontificiam infailibilitatem non desinant;Roma vero quotquot occurrent apud Gallos scriptores, nunquam non condenuiet? In ea censurarum irrisione, utraque infallibilitas, tum unius capitis, tum corporis totius Ecclesiae, apud impios et haereticos ludibrio versa; sensim et apud omnes populos vilescere incipiet.
9° Nonne oportuit jansenistas ab episcopis congrua argumentatione refelli.' Nihil sane unquam profeceris , nisi , pro scholarum more , ex concesso ab adversariis niedio, negatum consequens probetur. Alioquin niera, ut aiunt scholae , petitioneprincipii tibi ipsi et lectori illuderes. Constat vero pontificiam omneni infailibilitatem, tum de jure, tum de facto, a jansenistis palam exsibilari. Commode quidem ita possunt impugnari : Nulla est , o jansenistae , ea quamfatemini Ecclesiae infallibilitas circa dogmata, si negetur ea, quam negatis, ejusdem Ecclesiae infallibilitas circa textus qualificandos ; siquidem ipsa dogmata nullatenus definire potest, absque infaliibiiitate in qualiflcandis textibus. Quorsum igitur haec aliéna; , advectitiae et periculosissimae quœstionis intenipestiva propositio exigeretiir.^ Porro , etiamsi h;ec doctrina esset necessario adstruenda , tamen eo loco tacenda, ut pote praeciso controversiae limiti extranea, plane videretur.
Haec ego non mea causa, absit, neque ad ineundam autCarnutensisaut Noviomensisgratiam dicta velim. Nulla est lies inter et me societas, praeter episcopalem fraternitatem. Uni veritati consulaïur impensissime oro. Quanto autem nie sedi apostolicae devinctioreni sentio, tanto liberius et sine ullo verborum temperamento, corain Ueo in Christo loquor. Et haec sint certa grati et devoti animi specimina, necnon et intimœ observantiœ, qua ad extremum usque spiritiun ero, etc.
fia DK SUMMI PO.NTII'ICIS
EPISÏOLA II.
Al) EMINENTISSIMUM CA1U)IN,\IJ.M (iUtlilKLL
Cameraci, 25 aiigusti I7ii'i.
Eminentissime Domine,
Vestra epistola, qiiam amissam doliiimus' , tlecimo tertio postquam data est mense , .ad me ex inspcrato tarulcm iiervenit. Miserabilis belli tuiiiultus, quo Geriiiania coiivellitur, ni failor, in causa est ciir iter tanuliu occlusum fiierit. Quamobrem, ut Kininentiam vestram non ita pridem monui, litleras lidis aniicisque viri tnuli, et pei- Galliani niilti, iniilto tutius etianinuni videtur.
A D. Bruxellensi Internuntio aliisve (ide dijrnis viris didiei summum Patrem aegre tulisse, quodj tVcquens asserta iiit'allibilitate corporh pasiorum, poiitiliciam auetoritatem in Mandato pratermiscfini. Sed promptum erit dieere quis iii ea re fuerit an i mus.
1° Quœstio quam hinc mde exagitant theolugi circa summi Pontificis et eonciiii œoumenici auetoritatem , a qu;cstione quau) ti'actandam suscepi de infallibilitate Kcclesiae in dijudicandis textibus, est omnino diversa et aliéna. Alteram ij;itur seorsini adaltera perpendi et diseuti oportuit. Prolecto circa poiitiliciam inl'allibilitateii) neutrani opinionem nef{are, neutrain aflirmare volui. Quaniolirem, si ab hoc tramite tantilluni exorbitaverim(quod quidem me tecisse iiequaquani arbitrer ) , boc prœter et contra mentem factum candidissime pronnntio. Absit , eminentissime domine, ut tante Pontilici, queni impensissinie colo, amo, admiror etrevereor, intiniuni pectoris sensum dissimulare velim. Ex e\angelica promissione et traditione apostolica credo, et ad extremuin nsque spirituni, Deo dante, prolitelior. Pétri successores a;ternum fore Ecclesiœ caput,atqueadeo illorumfidem in romanasedc nunqnain defecturam esse. Imo in hoc unitatis catbolicœ centro, propter principaliorem potentiam , ticcesseest, alias omnes eccksias convenire. Ipsaerit, ad extremuin usque diem, Ecclesia mater cïcterarumque omnium magistra. Et b»c sunt pro quibus tuendis sanguinein aniinamque fundere juvaret : ca;te.ra qua; concilii aut summi Pontilicis superioritatein attinent, in scholis disputanda reliiiquo. 2° In nostra controversia nibil profeceris, nisi
' Legalur ea ili' l'i' cai'd. Galiriolli ail arcliicpiscop. Camerac. epistola, 5 .julii pivuecdeiilis ilala; neciion Camei-aconsis ad eamdem cardinalcm, data n augusti, inlei' Kiihlohis (Ih'irsas in ultima coUfCtionis classe. l,K(lil. rcrs.^
argumente, ut aiunt sciiola;, ad Itominem adversarios urgeas. Quid concedunt jansenistae? Universaiem Ecclesiain circa doi;inata fidei errare non posse. Quid vero negant? Summum Pontilicem eadem infallibilitate donari. Quid denique nobis probandum incumbit.^ Idipsum quod jansenista; pernegant, niiniruni totuin Ecclesia; corpus, l'ontilicem sciiicet cum universali omnium cpiscoporum concilio, esse infallibile in judicandis textibus. Hoc negant; hoc prîccisc probatum oportuit. Ex concessis, negata opiime proliaiitur : ex infallibilitate universalis Ecclesia; circa dogmata fidei concessa, opiime arguo concedendam esse pariter ejusdem universalis Ecclesiœ circa textus infallibilitatem; quandoquidem nulla est in praxi, ac mère hidicra circa dogmata infallibilitas, nisi vigeat et circa textus. Keque enim ullum dogma nisi aliquo vocum textu, significari et transmitti unquam potest. Quod si, negata Pontificis circa dogmata infallibilitate, infallibilitatem Pontificis circa textus inferre velles, ludibrio verteretur liœc inepta disputatio. Hoc enim b.ominum genus pontificiam etiam circa dogmata infallibilitatem palam irrident et exsibilant.
3" In bac nostra controversia nullatenus quœritur quis sit circa textus infallibilis, an sunimus Pontifex, an concilium : sed plane quœritur an aliquis sit qui ea circa textus infallibilitate paudeat. Nos vero ita procedimus : saltem totum Ecclesiœ sive pastorum corpus ea circa textus aut approbandos autdamnandos infallibilitate donatur. Hœcestcerte causa comnnmis. Si valeat jansenistarum opinio , neque sedes apostolica, neque concilium ea infallibilitate gaudebit; utrumque tribunal circa omnes textus errori obnoxium putabitur : cum autem de dogmate deliniri nunquam possit, nisi de aliquo vocum textu certa delinitio pronuntietur; bine inferendiim est nullam et delusoriam fore in praxi utriusque tribunalis auetoritatem , si valeat jansenistarum opinio. Itaque, dum subdole discordiam inter ambas potestates disséminant, utramque funditus subvertere moliuntur. Quamobrem operœ pretimn est ut, cessante scbolaruin circa utrumque tribunal controversia, in conmiunem bostem communi studio irruanuis. Hœc autem communis decertandi ratio hœc est, ut demonstretur saltem totum Ecclesiœ corpus in textibus dijudicandis errare non posse. Postquam vero bœc assertio plane confirmata fuerit, tum certe explorandum erit utri potestati, niniirum Pontificis aut concilii annexa sit ea infallibilitas. Quod si alio ordine procédas, ex civili tumuitu infelicissinuim erit contra liostem communem belluin ; ex inutili et aliéna quwstione , nostra capitalis quœ* tioevanescet; exdisputatisintracatholicorumscho-
AUCTORITATE. APPENDIX
las, ea quae in dubium revocari nefas est incerta jacebunt.
4» Adversarii aucupabantur vel leviusculura in meo pastomli Mandato praetextum , ut me in sermone caperent , et expostularent quasi pontificiae infallibilitatis assertorem. Regni cancellarius, janseniana3 factioui addictissimus, neciion et Parisiensis, Rhemensis, Rothomagensis, compluresque alii antistites inclamitassent régis regnique jura et plaeita ea uiacbinatione subriii. Itaque in declinandahac alienissima quœstione, non solum mihi ipsi, non solum causa? fidei tuendœ, veruni etiani et sedis apostolica; reverentias atque dignitati consuiere mihi visus sum. Nihil enim in jansenistarum votis aut prius aut vehementius fuit , quam ut ex ea adventitia controversia , nostra disputatio nulknn haberet exitum , et utraque potestas pontilicia scilicet et regia, collideretur.
5° Id mihi facile crimini vertissent, tum apud Regem , tum apud optimos quosque ac pios omnis ordinis viros, quod, occulta ambitions ductus, Pontificis benevolentiam turpi adulatione captarem.
6° Nec niireris denique quod de corpore pastorum interdumdisseruerim. Vocabulum illud, Ecclesia, saspe sœpius mihi prœsto fuit; at vero ubi ventum est ad hune casum in quo corpus pastorum supponitur corporipopulorum textus hfereticos ut catholicos tradere, nullatenus licuit illud Ecclesiœ vocabulum tum demum usurpare. Enimvero eo loci Ecclesia est ipsamettotalis collectio, tum pastorum, tum gregis laici : tribunal autem de quo tum temporis disputabam non est ea totalis Ecclesia, qua; pastoribus et grege constat. Tum certe necesse fuit ut alia locutioue utramque Ecclesiœ partem lector distinguere posset. Itaque corpus pastorum definiens , opponi oportuit corpori populorum definitionibus datis obtempérant!. Altéra pars Ecelesiœ docet, nempe ministrorum collectio; altéra crédit et obsequitur, nempe collectio gregis laici. En siniplicissimam hujus locutionis rationem, quœ omni dolo vacat. Quemadmodum vero dum Ecclesiœ vocabulum audis, continuo intelligis corpus pastorum, quod capite et membris, videlicet Christi Vicario caeterisque antistitibus constat, ita etiam simul atque audieris locutionem illam, corpus pastorum, continuo intelligis caput idem eademque merabra, videlicet Pontificem cœterosque antistites, quos ea locutio evidentissime compleclitur. Par est utrobique ratio et sententia.
7» Si pontificiam infallibilitatem exceperis, quam affirmare ne mihi quidem suasisset eximia Eminentiœ vestraî prudentia , luce clarius est me de Ccetero quam maximam apostolicœ sedi auctoritatem tri-
buisse? quippe qui passim ac palam docui pontificia décréta , accedente vel tacito Ecclesiarum consensu, eadem omnino auctoritate pollere qua pollent et Tridentini canones.
S" Hœc est jansenistarum versutia. Parisiis inclamitant me pontificife infallibilitati non obscure favisse; Romae et in Belgio obmurmurant, eo quod de corpore pastorum , non autem de pontificia auctoritate sim locutus. Hinc Quesnellius , in recenti ad Carnutense IMandatum responso, apud laicorum tribunal accusât eos onines qui contendunt Ecclesiam de Janseniani textus beterodoxia jamdudum pronuntiasse. Hi onines, inquit, pontificiam infallibilitatem contra regni juia et plaeita docent quandoquidem delinitionem facti a solo sunimi pontificis tribunali factam, universali Ecclesiœ tribuere non verentur. Illinc ipsemet Quesnellius, aliique ejusmodi scriptores dictitant, actum esse de pontificia infallibilitate, si constet Ecclesiam esse eirca textus infallibilem; siquidem Ecclesia in sexta synodo textum Honorii ut hœreticum damnavit. His artibus, sperant se tum Romanis tum Gallis vano metu fractis facile illusuros.
9° Jam très occurrunt hujus factionis scriptores , quorum princeps et antesignanus est Quesnellius , et qui mei Mandati doctrinam impugnant. Hos quamprimumrefellere certuni est. In ea vero lucubratione percommode explanari poteritquaratione pontificiœ infallibilitatis assertores objectionem ex Honorii papœconderanationepetitam, duceBellarmino, facile solvant : ac rêvera inane et ridiculum est hoc terriculum quo student Ultramontanos a nostra assertione aliènes facere. Neque sane in solvendahacobjectione, ultra tuendae causœ fines quidpiam dixero. Etenim ad tuendam causam evidentissime pertinet, ut pateat utramque scholam, tum eorum qui pontifieiœ infallibilitati adstruendœ student, tum eorum qui banc aversantur, in hoc unanimes esse debere, ut infallibilitas in dijudicandis textibussalterauniverso Ecclesiœ corpori arrogetur. Hinc profecto liquebit me ita affectum fuisse, ut velumbram altercationis intersanœ doctrinœ theologos cautissime declinare voluerim, neque alterutri parti quidquam indulserim ; imo médius et quasi sequester, utriusque scholœtheologosad communem causam certatim propugnandam impellere studui.
10° Non difflteor equidem argumenta quibus tum regni cancellarius, tune prœcipui antistites reg' suaserunt amandandum esse apostolicum Brève • contra quadraginta doctores editum,mihi vid'ti nulla, falsa, absurda. Quin etiam Ecclesiœ libertali,
' Die 12 februar. 1703 datum.
DE SUMMI PONTIFICIS
quam subdole ostentant, infensissiiiia surit. Neque cniin propria iiobis ac perpétua sperari potest in regibus lia'c pietas , qua Lutioviciis noster Kcclesiam inatrem colit , l'ovet ac tutatur. Quanta vero esset catliolica; lidei pernicies, si, régnante alio principe hîcreticis obseqiiente, cassa et nulia leputarintiir (puulibet apostolica décréta qua; ab ejusinodi rege non peterentur? (juasi vero niedicus a curatione niorbi sese abstinere debeat, si œgrotus delirans salutem aversetur : imo quo miserabilius gens nostra Gallicana sulc curationi repugnanset démens , eo iinpensius benelîcentissimus Pater liane ultro curare teneretur. Dec optimo niaximo immortales gratias, quod piissiniuni regiae stirpis ingenium hoc iidei periculuin a iiostra œtate procul arceat.
11° Ad unibilicum fere adduxeram opusculum quo qua'd.iin reiiquaj circa inlaliibilitatem in dijudicandis textibus objectiones solvuntur : verum adveniente novo Quesnellii contra CarnutenseMandatunilibro, niulta addenda inihi videntur. Certe niiiil veiienientius aut acerbius , aut arrogantius unquani lectuni est eo Quesnelliano volumine. lu hoc equidem Ecclesia; gratulor quod totum virus aperte evomuerit. Hœresiin quam pliantasticam appellat , ipse , ipse veiuti palpandam praebet. In hoc lucidissimo Janseniana; doctrina; conipendio, facile prœsto est quidquid refellere et damnare oportet. Singulari cum aniini cultu, gratitudine et observantia nuiiquam non ero , etc.
