‹ Œuvres de Jean Lemaire de Belges, publiées (volume 5)Chapitre 112 sur 125 · DE LAUDIBUS LINGUE GALLICANE · texte numérisé non relu

DE LAUDIBUS LINGUE GALLICANE

Johannis régis Parrhisiensis, philosophi atque poète insignis, ad nobilem et bene meritum Belgensium oratorem Joh. Lemaire Belgam, Epistola.

(1) Fonctions de secrétaire, d'indiciaire, etc. Supparasitante = se faisant complaisante. Lemaire flattait-il les prétentions nobiliaires du Dr Symphorien Champier! L'éd. 1512 porte : occupatûmes-

(2) Mellitoi.... erigat.... feceritts (1512).

(3) L'édition 1533 met simplement un point final.

(4) Texte de l'édition 1512 (après le l* livre de§ Illustrations.)

Ago (1) tibi bonas gratias pro bono erga me anirao tuo. Bene quippe de me meritus es cum epythomate illo de Germanis : quibus sane (tametsi nova sunt atque recentia) nihil antiquius. Sum enim videre visus renatum quendara Livium : lacteo eloquentie fonte manantera, aut certe quendam Valerium. Habet profecto Jacobus (2) ille stilum non vulgarem : ut nonnulli nostri temporis barbariusculi ; qui vel a vulgo gloriam moliuntur querere. Sed nil mirum ; nimirura qui de peregrinis vel alienis fontibus hauserunt. Quod enim de rivis latinorum eraanavit, purum est et jucundum, suaque integritate integrum. Imipit perperam olim gothicum (3) illud gravisonum ferreumque idioma, quod antiquamillam et eruditam suaviloquentiam penitus obtudit et hebetavit. Sed nunc (aspirante bono quodam Appoline) melioribus litteris recuperatum est regnum. Et ita recuperatum ut optime secum quisque agi putet si vel primum lumen attigerit (4). Novi quotidie colores, nova decoramenta afferuntur, ut celebriora et illustriora fiant omnia. Videmus hinc fulgorem quendam redundare, et tanquam reciprocum lumen ceterarum nationum linguis novam dicendi copiam effundere. Quidni ? Jam Gallica lingua (discussa barbarie) inter civiles et politicas linguas statum sibi non mediocrem assumât. Habet enim (pace latinae linguae dixerim) suos Cicérones et Sallustios, qui suis opibus et bene fortunato

(1) aio (1533).

(2) Epitomate et stylum (1528).

Jacques de Guyse, dont Lemaire, au début de son 3« livre des Illustrations, dit •• « Son œuvre est au couvent de S* François, en la bonne ville de Valenciennes. »

(3) Le temps estoit encore ténébreux et sentant l'infelicitô et calamité des Gothz (Rabelais, Pantag. II, 8).

(4) limen (1528) attigit (1533).

432 TAKIA.

ingenio plenam, divitem et beatam efficiant. Cum jam ab ipsa natuia (si recte viderimus) (1) fertilissima sit et locupletissima. Et cura ceteras omnes habeat, ipsa non habetur. Animadvertimuscerteceteras linguas, etpresertimLatinam, Graecam et Hebraeam, tanquam in unura coiisse Gallicamque linguam genuisse, ut ex multis vocabulis intueri licet, tum vocalitate, cum pronunciatione. Et quod libéra sit et suapte indole pulchra, nullis regulis, adulterino fuco nullo, nullis additamentis indiguit, sed loquentium arbitrio promissa est (2). Quod enim per se pulchrum est, aliéna pulchritudine facile caret. De aliis autera quae facultatem eandem habent, nichil rationis habendum est, quae rationem nullam habent. Sed de his hactenus.

Spero te, Johannes, nostris Gallicanis magno futurum incremento. Novatorem terminorurn Apulejum imitaberis, (3) sincerum et brevitate gaudentem in historia Sallustium, copiosum et fertilem Ciceronem, florentem Plinium ; et tu quoque, cum operae precium erit, siccum et jéjunum sterilemque Frontonem réfères et instaurabis. Haec paucis dixerim, non assentator sed tua urbanitate fretus. Soient enim libéra ingénia esse magnifica et quodammodo gaudere benefactorum gloria. Non infra, nec supra, sed intra virtutem. Bene valere te (ex) opto. Ex insigni Valencenarum oppido. Bene habet nepos tuus, qui tuam indole m videtur redolere (4).

(1) Dùcerimus (1533).

(2) Permissa (1528). Affirmation bien curieuse pour l'époque. (5) Imitaris (1528). Palsgrave l'appelle aussi Apulée.

(4) Dans une lettre à Marguerite, Lemaire parle de deux neveux, fils d'un frère tué dans la guerre de Gueldre. La dernière phrase semble indiquer un professeur de Valencienneg. Veut -il parler du Jean de Maroilles, dont parle Colomb ? (IV, 417).

Page 1