PUOPOSITIONES N0VI':LL0RUM

Quxres primo : an hi priniarii ad unionem Catholicaiiî sint siilficienter dispositif et an expédiât ut S. Sedes cum his tractalum incipiat?

Respondeo ad prinuim : quod sic quia supradicta materiaV imperfocfione non obstante, a^quc coram Deo sunt dispositi, fuk'ique veiw meritum obtinent ac multi catlu)lici docti et sancti qui tentationibus aftlicti, rationes contra fidei niysteria sibi incidentes solvere quideni nequeunt, sed in iis tamensese Ecclesia3 judicio CBece subjiciunt.

Respondeo ad secundum : quod non solum possitsed etiani teneatur cum his tractare , imo hos paterne quœrere, et pro animarum taliter dispositarum redactione omnes vires , et vitam Apostolice exponere. Si dicas forte hi non agunt sincère, vel Ibrte erunt inconstantes, aut inter se dividentur , vel alii Theologi minores et populi ibrte non sequentur, sed potius mortales tumultus excitabunt.

Respondelur secundo: dictisde causis ab initio caute et secreto inquirendum et tentandum. Unde ita quidem his recurrentibus oviculis, sine mora satisfaciendum, ut videant S. Sedem pro dicto traclatu actu ipsis concedere personam et plenam facultatem. Ipsis tamen rnulti futuri S. Sedis favores, dispensationes, conniventiœ vel secretaï ad haec incHnationes sunt detegendœ, nisi prius de tractantium integritate et sinceritate, nec non de universali, apud populos subditos secutura, fidei et obedientiœ extensione, moralis certitudo inveniatur, ac hue ab inventore referatur et hic a S. Sede de novo examinetur ac pro sutticienti declaretur.

Respondetur secundo : Apostolos serpentina prudentia et siniplicitate columbina Apostolicum suum munus peragentes, divinam obtinuisse assistentiam, et longe majores inconstantias et tumultus superasse. lUos vero qui horuni obligationes et officium acceptarunt , alla sane via , nec aliorum neque propriam animœ salvationem obtenturos.

Respondetur tertio : quod licet multi essent falsi et inconstantes, multi quoque Deo danie persistent, et plurimos de populo ad se trahent , hœresesque suas sicut cum antiquis contigit divisione hac ipsimet devorabunt. Imo licet omnes omnino resilirent, ex solo tractatus hujus desiderio, initio et

CUM EARUM CORRECTIONE 505

publicafione salutares apud populos scriipiili orientur , multa^que Catholicaî veritates his innotescent, quai hue usque à Theologis suis malitiose occultata^ permanserunt.

Quxres secundo: an expediet, ut dioti primarii Theologi, aurem principis temporalis habenles, pro niinori apud populos inipodimento, reliquos iiiferiores Theologos ac Prœdicantes expellantvel lucrenlur?

Respondeo primo: juxta regulam generalem, quod si hi post sufticientem diligentiam pertinaciter resislunt, liaud dubie debeantexpelli. Patet id exemplo Constantini respectu infideliuni, etRiccaredi respectu Arianoruni, Hispanorum ac denique Domus Austriacse, et aliorum respectu Maurorum et ha?reticorum, quos sanctissinie expulerunt.

Respondeo secundo : si in hoc regno, vel in his provinciis, subditi omnes sint haeretici, et quodiibet parvum territorium habet Principeni Comitem vel Statum aut Parlamentum liberum, prout est in Germania, Anglia et similibus partibus, ibi non erit utile^ nec tutum expeliere Praedicantes.

Ratio est, quia in hoc casu vel Prœdicantes populum conciliando ipsum Monacham aut Principem expellent , vel ubi hic praevalet, plebem ad Turcas vel ad alios haereticos secum ducent. Constat id eorumdem zeîosissimorum et potentissimorum Austriacorum Imperatorum exemplo : dum enim Prœdicantes ex Austria, Hungaria et Bohemia repulerunt, hi inprimis populos secuin ad Turcas, Saxones et alios traxerunt, relictaque est terra, pra3sertimHungarica, populo privata, et Turcarum invasioni melius exposita. Ueinde ex tune usque modo iidem Praedicantes cum extrenio Imperatoris et Ghristianitatis totius periculo , rebelliones causarunt et causant. Hac quoque de causa cogitur Caîsar Prœdicantes in sua propria Silesia tolerare. Idem est in Imperio, idem in Gallia.

Qvœres tertio : quomodo ergo in dicto secundo casu Prœdicantes sint iucrandi ac ad cooperandum disponendi.

Respondeo : quod in primis de veritate, deinde de mediis vitœ et honoris sint assecurandi. Alias uti diuturna palet experientia et ex naturœ humanse fragilitate pullulât, ipsi Praîdicantes, nunquam plebi veritatem fatebuntur. Licet enim saepe Deus faciat, ut unus vel alter conversus, seipsum ac

50rt PROPOSITIONES NOVELLORUM

uxoreni et prolem ob fidem ruinet^ id tamcnin communi nec contigit, ncc siipponi potest.

Respondoo secundo : quod ubi Praîdicantes Calhob'cam tîdeni agnoverint el de dicta propria subsistentia assecurati fueriut, inducondi sint, ut eani populo conmiendent. Katio est quia in tcrritorio ubi tolus populus hœreticus, et nulle modo adhuc dispositus, nuUum alium ad Calhedrani admittel : vel eniin Catholicuni fugabil, vel ipse fugiet, sicut patet per supradictas experientias. Ergo ab initio conversis Prœdicantibus facultas populum publiée docendi tolli non potest. Hac vero de causa, sicut etiam ob sacerdotum penuriam, Sedes Apostolica, ad instantiam Gardinalis Pasmanni, Hungaris Uxoratis (quos adhuc Licentiatos vocant) licentiam concessit, publiée docendi, baptizandi, sepeliendi. Hac quoque via Prœdicantes, prtesentiavitœniedia et creditum, animumque S. Sedi deserviendi non perderent.

Quseres quarto : quid si ad hoc initium, quo Prœdicantes conversi, populos circa contritionem et essentialia Salutis et fidei sufficienter instructos, circa obedientiam quoque S. Sedis Romanae bene disponere incipiunt, occurrat tenipus paschale aut nécessitas Sacramenta administrandi, eritne ipsis licitum stylo veteri illa prsebere, vel an necesse erit, statim publicare, quod ipsis administrare non liceat, nec unquam licuerit, et consequenter quod Sacramenta et Confessiones a populo Lutherano fact£e, semper fuerint nuUae ac totaliter reiterandœ.

Respondeo primo : certuni esse quod absque peccato gravissimo Praedicantes de veritate fidei , et nuUitate sua3 ordinationis instructi, Sacramenta administrare nequeant.

Respondeo secundo : generaiiter certum esse, quod aliqua^ dentur veritates, prœsertim circa agenda , quœ absque peccato et conturbatione simplicis populi subito manifestari non possunt. Constat id Apostolorum exemplo, qui hac de causa, uti SS. Patres fatentur , conversse plebi judaicaj veritatem banc, scilicet licentiam comedendi sangulnem et suffocatum, minime sunt ausi doeere.

Respondeo tertio : certum videri, quod nihil seque populum ha?reticum ac praesertim sexum femineum consternaret, et ad supradictas rebelliones aut fugas adigeret, quam si subito

CUM EARUM CORRECTIONE. 507

audiret, totius vitae peccata denuo esse confitenda, ex eo quod illnc usque Sacramenta invalida accepisset, et quod ipsi Prœdicantes fuerint falsi Minislri et meri Laici; unde certius est quod Confessio haec, tum ob manifestum periculum lapidationis Prîedicantium , ac ruinœ populi, tum quoque ob prapjudicium ipsiusmet Ecclesiae et S. Sedis Romanse intempestive praetendi non valeat. Cum enim plebs ideo ad S. Sedem regredietur, quia praedicantibus crédit, quomodo credet, si hîc creditum sibi in uno momento amputet ? Hinc nunquam Patres Ecclesiœ grœcae conversionem suam taliter fecerunt, ut sese ipsos de manifesto errore circa Spiritum S. coram populo expresse accusarent, sed contentavit sese Ecclesia latina, ut creditum apud suos servantes, solum dicerent, quod ipsi propositiones Ecclesiae latinae, antea in alio sensu, nunc melius intellexerint.

Quxres quinto : quid ergo in hoc casu cum tali populo faciendum? Ponderandum bene 1° quod de essentialibus salutis et pra?cipuis fidei Catholicœ sit instructus, et quoad obedientiam integram Ecclesia3 et Pastoris Romani proxime capax reddendus, et de peccatis vere contritus, et circa fidem materialiter tanlum deficiens; 2° quod ob defectum discretionis inter legitimos et illegitimos Sacerdotes, ad solos suos ordinarios illegitimos pro Sacramentis, absque culpa recurret.

3" Quod si hi sese subito excusent, ob subitam mentis consternationem,-eo modo, quo hucusque absque pabulo valido œternœ Salutis, deinceps quoque manebit, quia alio fugiet, et irreparabiliter sese praecipitabit. Nonne misericordiœ Summi Pastoris conveniens esset, ut hos ovicularum tenellarum milliones non deserat ob ullum obstaculum, quod ipse, absque peccato, omni momento toUere potest? Nonne pietas ipsa dictabit, ut per illa ipsa instrumenta, illis pabulum praebeat, a quibus non fugient, et haec illis modis ad id qualificet, qui in ipsius Pastoral! sunt potestate?

Respondetur primo : casum hune esse quidem difficillimum, illi tamen Deum varia reliquisse remédia. Primum et générale est, quod sicut ad Cardinalis Pasmanni instantiam S. Sedes in Hungaria concessit, ut Prcedicantes Uxorati, et ahi, quos adhuc Licentiatos vocant , populum publiée docerent.

508 PROPOSITIONES NOVELLOHUM

baptizarent, sopolirent cnnctaque peragerent, qua^ ordineni niajuroni non exiyuiit, et unde vitœ média liaiiriuntur, sic quoque hîc id ipsuni et majora poterit conferre.

Secundum est. quod non modo nonnulli Summi inter siios, ac negotii hujus promotores, sed ctiani maj^na pars junioruni ac seniorum Pnedicanlium cœlihatus, aut viduilatis libertate gaudeat, et consequenter ab Episcopo Catholico congrue, caute ac tempestive, ad Sacerdotium elevari poterit.

Tertium hosac reliquos Pnedicantes concernens est, quod illi qui in parvis oppidisaut villis degunt, ac itasimplicesac in Theologia parum fundati existunt ut (sicutetiam inter nostros plurinii inveniuntur) quai'stionem et differentiam illam de validitate velinvaliditate ordinatorum àSchismaticis, Graecis, Anglis aut Germanis non satis pénètrent. Hi inquam, usquedum populi circa veritates Gatholicas et Romanos Presbyteros, ac Religiosos, sufficienter sint dispositif ad supra insinuatam totius plebis seditionem et animarum ruinam universalem evitandam, œque licite tune quam nunc et hucusque factum est, in conscientia et praxi sua erronea relinqui et tolerari possent et deberent. Quantum ad aliosvero qui capaciores sunt, citius informari, ac populos suos in Romanorum Sacerdotum favorem informare, ac hos sub Prœdicationum negotiorum, aut infirmitatis praetextu, pro Confessionibus audiendis et missis legendis substituera valebunt. Denique sicut in Germania et alibi viri docti et uxorati sappius pro Consilii Ecclesiastici unius magna? Archidiœcezeos directione, et in Hispania Toletana Archidiœcesi, ac alibi etiam pro Vicariatu generali nostris temporibus Viri omni ordine majori carentes, absque uUius scrupulo vel necessitate adhibentur. Quidni et hîc ob tam universale bonum, ac ob tantam necessitatem nil simile, circa meliora subjecta institueretur , et ad minus pro illis qui totius Reunionis sunt primi authores injustum praimium adhiberetur?

Respondetur secundo : quod licet supponi debeat, per vias bas, tam Prœdicantibus, quam plebi convertendaî, quietem satisfactionemque procurandam ; si tamen postquam haic serio tentata fuerunt, incapacitas plebis adhuc tanta esset, ut conversi, informatique Theologi, neque confessionum excep-