S. A. D. TISSOT

Haec est tua celebritas ut de alla raU' niisculi causa iiemo sciscilarelur ; sed et dulcioribus te alloquor titulis; ut hunianum enim, urbanum , obsequiosum , Icpiduin taceain hospiîem non ingratus tamen ; venerabundus quotidie recordor doctura semper et molesto fœpe juveni nunquam morosum prœceptorem , quem amicum nunc colère in aelcrnum jucuudum erit. Dissenlimur circa theoremata nonnulla, cur diffilercr, qui nunquam inde tuam aucloritatem multi babere dediscam; et quid intercedit dissidentiœ de doctrina cum animée affectibus ? Firmiter tuœ menti infixum est Maronis efiatum

Mens agitât moIcm.

Militer cum Lucretio i

Truncus, ademptn anima circuin , membriique remotfSi Tivit, et seibciia» TitaUis suGoipit auras.

Perennis motus cordis causam credis esse animam; adduci ut assenlirer nondum potui et quando poterit , quem non adduxcrunt arnica colloijuia , publicee

disputaliones , qusR promulgasti lecla relectaque opéra et docti illi codices bénévole mihi crediti, quos publici olim juris faciam , si de Natura scribere ut animus est aliis liceat nei^otiis. Plures pro anima scripserunt et non infimee quidem nolœ ; palmam tibi prseripientem non novi ; luis ergo intentas argumentis illa qua potero diligentia perpendam , felix, si tanlo operi me non prorsus imparem judiccsj felicior si quondam te recensere darelur in campis quae tôt prémuni viri œagnae fama; et quos sane magni facis. Nec jucundam citius abjiciam spem. Non conabor enim illa astruere systemala quœ penitus diruisli ; futilia tecum omnia babeo utut ingenio sœpe fulgenlia; legibus vulgaris mechanicœ nunquam explicabitur circulatorius sanguinis motus. Sed nova exponam , vim illam viventibus specialem , calculis se subducentem, quam obscure suboluit anliquitas, novisse videntur Angli nonnulli elapso sseculo, palam deiDonstrarunt Uallerus et conjunclissi-

426 EMi

mus Zimmermannus , tuenlur Albinus et Gnubius. Hsec est mea iiducia , libi ante omnia arnica veritas, illam dilucidaresi mihi dctur, luum saiie non décrit suflfragium; si cœiestibus deludar facibus et nubem locp Junonis amplectar, quis prœ te errores monstrabil? Poleris enim , et qua es erga me benevolenlia certe voles. Monslrabis , enixe rogo , quos in hisce dissertatiunculis subrepsisse metus est. lUas tibi dicare eequum fuit, qui judicares numquid profecerim in arte quam ante dccennium docuisti ;

gratum crit, sî pagellaa qualescumque', tanquam venerationis , amicitiae et devolionis pignus accipere non dedigneris.

Yive , vir illustris, pulchrum opus de classibus morboium posteris a Boerhnavio commendatum ditaturus, aliaque confecturus, œgris, liberis, amicis , doctis charus; vive, vale, et quod lam abunde hue usque fecistij me amare pergas.

Dabam Lausannis Helvelorum 2 Jan.

anni 1758.

PROOEMIUM.

Tibi sisto , bénévole lector , fideletn historiam morbi saevi et Isediosi e putridorum génère , Lausaniiis Hehetorum anno prcesertim 1765 epidemice grassantis ; de proposili ulilitate disserere contuinelia tibi foret ; de via vero oui incessi nonnulla praefanda veniunt. — Qui nudas lexil historias, et simpliciter narrât, sua digiiusest laude,sed operarius materias coUigit artifice ordinandas ; ex congestis enim epideraiariim observationibus , condit Medicus ralionalis canones praclicos huic illlve generi morborum congruenles. Simples narratio nihil tironeni docet, nisi ubi eadem symplomataoccurrunt, et quando occurrunt? Sic ergo opus contexere nixus sum , ut, non modo morbum nostro simillimum , sed omnia putrida gaslrica curandi viam prsemonstraref , expcrienlia, ralione et aucloritale ubiqtie fretus; inde Opusculi litulus. — Ratione et experienlia nuUum carere polcst opus medicura, aucloritales forsan munerosiorcs invenient illi qui leclioni nullalenus addicli, lectionem sese purgaturi damnant; illis vero nunquam assentiar. Infelix qui propriis t.mlum sapit cxperimentis.

Quid, majoribiis noslris doceri recusaretnus ? Talis absit errer ; quorsum enim tendit! Edoclus aliéna sapicnlia , praeceptores excitare dedecorum non duxi.

Mnjor inde doctrinœ auctoritas, et major saepe operi concinnilas ; sic enim verba magnorum virorum ordinarc sludui, ut, meis omissis , quod dicendum fuit ele-

ganliori proférant stylo. Nihil medicinse certiludinem firmius astruit, nihil magis omne dubium circa gerenda tollit, quam mira illa consonantia inter celeberrimos omnium gcnlium et aîtatum Medicos ; utile ergo credidi si fideli observatorum et gesloruni narrationi , rationes adderentur quibus motus hoc egi, id cavi. — E priscis citationes carpent ii qui illorum opéra nunquam evolventes, hic cœcam idololatriam potius quam perspicaccm venerationem incusant. Fateor, non tanli quanti plures alii veterum aucloritales facio et lubenter assentior sentenliae III. Maty (I) quera inter amicos recensere gaudeo et glorior, sed exccptos velim Celsum , Areteum, nonnuUos Galeni libres, Alexandrum Trallianum , et imprimis Hippocratem quem pra; omnibus Medicis adamo , et omnibus aliis frequentius excitavi ; si enim nb uno discesseris Hippocrate , quis illi par? — Lectorem Medicum ubique suppono et noscenda noscentem , nec fui ex illis qui bellum Trojanum ex ovo Ledee repetunt; nihil

(1) Il est à craindre que le fruit juc l'on peut retirer de plusieurs de ces ouvrages ne soit peu proportionné au temps que l'on met à les l'ire; d'ailleurs un jeune homme court risque de ne pas faire un bon choix, et peutêtre de s'embrouiller plus que de s'éclairer l'esprit. Essai sur le caractère du grand Médecin, ou Éloge critique de M. Boerliaave, pag. 25. Opusculum leclu dignissimura.

428 PROo magis tîediosum enim novi quam in omnibus libris obvia elementa offendere, nibil noïium magis , sic enim tiita volvendo aureum teritur tempus. Rare nec nisi coactus tlieoretica adduxi; observationes spéciales plures congessi quœ momentosœ videbantur, nec alibi melius collocandae.

Âlium ordinem quis forsan desiderasset, sed omnibus perpensis , commodiorem non inveni. De remediis nonnullis quae non adhibui disserere placuit, clari siquidem aliunde viri itia in morbis nostri generis suadent , de abusu ergo praemonendum fuit. Lugendiim sane, l°quod ob confiisionem nomenclalurœ medicœ, eodem nomine diversi describantur raorbi, unde fons crrorum ; 2° quod saepe de praxi scripserint viri medice quidem docli, ne minimum vero clinici; 3" quod plures alii hypothesi addicti, ex liypo- Ihesi medentes, bypothesi obcaecali , intégra fide , causas morborum , et reraediorum vires alias observaverint et posteris tradiderint quam fuerunt rêvera.

Inde necesse fuit viros venerandos errore quandoque culpare. Hic veibo scopus , quje observavi narrarc , et pro norma veri habere quod docuit nunquam fallens Natura vel opiimorum consensus : falsa , valde dubia saltem credidi qiiœ commendat bonus caeteroquin , si reluclet Nalura , aliter viderint boni plures, aut contra suadeant demonstrata

axiomata. Cum nascebatur medicina, paucissimis constans observationibus omni alio duce carebal , et spéciales observationes sœpe mancaî sœpe falluntj lapsu vero temporum innumeris congestis , illas comparando , inde canones deduxerunt viri ingenio et doctrina pollentes, qui vera sunt elementa medicinœ, et lapis lydius cui allini debent posteriores ut imperfeclae a perfectioribus dislinguantur. Ex hujus cautelœ negleclu innumera mala; mutilœ enim abundant, quibus credenles nimis boulines principiis artis prorsus ignari, viliosaque ducti inductione , et externa delusi similitudine inter morbos toto cœlo varios , plures orco et tradiderunt et quotidie tradunt. — Formulas non addidi, paucas et simplicissimas adhibui, omnisque Medicus causam morbi et vim remediorum tenens , optimam in singulo casu cilissime inveniet; nec desunt praeterea jam dudum concinnatae , a viris in arte principibus Boerbaavio , Gortero et Gaubio. — Dictioni deerunt Rlielorum Jlores et verborum lenociiiia, quo enim? Facilitalem colui, phalaeratas misi voces, naevos vitare studui; plures forsan subrepserunt , venia fatenti. Integrum subjicio opus non innumerœ judicantium turbœ , sed compendiosae judicutn familiae; si probent, grandiora forsan meditabor de Natura medice considerata, et variolis. Vale et fave.