ANNI
CONSTITUTIO AKRIS,
Fei'venti aestati anni 1754 successit calidus auluuinus , quem excepit hiemis initiutn perpeluis aut imbribus aut nebulis inquinatum et tenipestate tepida.
Res sic steterunt ad lertiam usque diem anni subsequcntis, qua subito ingruitrigidum illiid frigus , quod jam quinta et sexla Januarii tam aciiler tola tcre Europa sa>viit , ut paruin infra abesset a celebratissiuio illo et adhucdum irreparato geluanni 1709. Sœvissimuni ad decimam quartam usque cjusdem mensis , tune l'cmisit quidem , gelu continue tamen vigenle ad vicesimam Februarii.
lmbiosusMars;adeo fervens Apiilisquod rarissimum in nostris regionibus, ut tune temporis variolarum curationi incum- Lens , novum cubiculis undiquaque &èrem conciliare , et labulala uqua frigida conlinuo madefacere cogérer. Initie Maii fiante borea acre recruduit frigus, germinantibus foliis et floribus infestum.
Inconslans toto illo niense teinpeslas ; ineunte vero Junio ortus caler fervens ad vicesimam tei tiani Julii duravit.
Iliemali frigore perdilis oleribus quae in cellis collecla fuerant , copiosior fuit ususdiaetœanimalis quamaliisannis.Uibs ta!i constructa modo ut tempestatum \ik summopere faveat. m.
Qui ceconomise animalis, el jBffecluuin,*J
tum aëris tum ciborum in bumanam machinam, leges non nescit, tria ex prasniissis derivata fuisse facillime inteiiiget, 1" dispositioneni bumorum ad putredinetn, 2° transpirationem turbatain et irapeditam , 3" regressum maleriœ acris puti'idae ad primas vias et sic praepeditas gaslricas excretiones ; ibi ergo congestus fuit putris fomes , qui sestivis motus caloribus epidemiam illam generavit febrilem, quas tam universaliler bic grassala est ut vix quarta pars familiarum immunis fuerit; et in pluribus domibus duo, très, imo et sex simul decumbcbant segri (1).
(1) Circa generalionem morborum ex aere, quam hic fusius deducere ineplum foret , egregia liabent inler plures alios Ilipppcrales, De aere, aquis et iocis, de bumoribus, Aphor., 1. m, in Epideniicis passim. Acta Medicor. Edimburg. Acla Academ. Parisin. abanno 1746 cura Clar.
Duhamel et Malouin , CI. Burton, On non naturals. 111. F. Ilofman , in Observât, baromeir. nieteorolog. in pathol. , p. iir , c. VJi , et passim alibi. iVi/nV , ait , magis bilcm vitiat , eamquc impurnm et sal ilms causticis refertam rcddit , quam solemnis per superjiciem corporis prohibitaevacualio. Quanclocumque igilw talis bilis caustica in primis viis existit , liorrorem , anxielales , .vomitus et motus fébriles pnrit. De bile 'medic. et venen, çorp, hum., §31, t, vi,
430 rEBRis
—In omneseadein vi non saeviebat morbus; sed in omnibus ejusdein generis illum esse testabantur sig^na ubique invenienda , pulridœ cacochiliœ syslema digesliviim gravanlis et lacessentis. In très classes quoad vini satis accurate dividi potest. Prima periculuni nullum portendebat , nisi neglecta in cbronicum degeneraret niorbum. Secunda ut utpericuli non expers nemini tamen quantum novi funesia , nisi quando ex perversa aut nulla medela in terliam mutabatur. Tertia parum , Dec danle, numerosa, sed semper valde ominosa , et nonnuUis funesia.
HISTORU MORBl.
Prioris classis aegri conquerebantur primum de gravitale, lassiludine, debililale , carebaria , cibi faslidio , frigoris molesta sensalione fere continua, i(a ut ardente syrio culinares focos gaudentes adirrnt; somnolenlia absque somno : os mucosum erat , lingua , sedimento alboflavescente tenaci sordida. Tribus vfl quatuor elapsis diebus, tardius aliquando, circa vesperam borror invadcbat, per horam unam aut alteram quandoque diutius vexans; succedebat calor non vehemens quidem , sed molestus , mordax , medici digitos acriter calefaciens, in nonnullis ad crastinam usque auroram perdurans, et tune sensim sine iilla evacuatlone sensibili desincns; in aliis post aliquot boras erumpebat quidem parcus su»'lor, profusum eiiim videre non conlig'it, sed qui neutiquam adducebat placidam illam quietudincm quœ excipit sudores febrium vere intermittentium. De capite fréquentes tcmpore paroxysmi , de respirationc nullas , audivi querelas. Primis diebus puisus a naturali vix nisi debilitate discedens , borroris tcmpore minimus, calore vigente celer, contractus, frequens iiivcniebatur , ncc ultra centies tamen minute primo in fœmina adulta pulsans (I). Paroxysmo viclo in eodem illo languoris slatu quem jam descripsi rcmanebant tegii, c lecto quidem
p. 159. Prse omnibus vero III. Huxliam , in libre De aere et morbis epidemicis.
(1) Egregias observaliones de puisuum numéro lempore daio iii homine sano et februenii promulgavit Iliusl. Haller in aureo opuscule de molu sanguinis, Mémoires sur le moiiv, du sang, cbop. viii, p. 56. •
BILIOSÀ
surgentes, omnibus vero muneribus îm« pares , torpidi , inertes , e sedili ad iectum , e lecto ad focum sese tranantes , nec nisi renuendo ambulantes. Paroxysmus quotidie redibat, sœpe vero a prima hora aberrans , nec sibi semper omni punclu similis : imo non defuerunt qui omni perioilo abjurala, sœpius de die burrebant et calebant ; novi plures in quibus exacerbationem vix suspicari poteram, nisi paulo majori anxietate et debilitate sub vesperam, sed continuo premebantur languore , nec citius caeleris sanabantur. Fuerunt alii e senescentibus fceminis preesertim , qui pra;ter debilitatem , faslidium et agripniam , vix quicquam querebantur. Quidam véntriculi dolorem dolebant ; et qiiod omnibus commune fuit , non ante aliquot bebdoniades convalescebant. Cum deessent symplomata vebementia quae cilum medici arcessilum cogèrent, plures primum invisens vidi qui jam a quindecim laborabant diebus , inimutatis fere sjmptomatibiis , nisi quod calor et dehililas increverimt jamque febris lenUe raetum inducebant. Morbi inilio alvus aslricta renianebat , sub finem paulo laxior; lotium apyrexiae tcmpore tenue, crudum, paroxysmi vi paulo rubrius rcddebatur, verlenle morbo coctum et sedimcntosum fiebat ; paueissimos qui multum silirent inveni. Pueri, fœminœ , senes banc imprimis constituebant classem , rarissime viri. Secunda senibus pepercit. Tertia solosjuvenes , œtate florentes a tertio ad octavum lustrum aggressa est, et vegetiores fere sustulit (l).
Sccundi status initium, initie prioris baud multum dissimile erat; &ed post aliquot dics omnia acerbiora fiebant , débilitas increscebat, locum fastidii nausea occupabat , rari tamen spontanei vomilus ; calor acrior, vehementiores paroxysmi ; primis ineuntibus horrebant quidem sed leviter, sequenlibus verum vix aliquod percipiebatur frigus ; sed sensim , plerumque sub vesperam caler intentior evadebat, frequentius vibrabat arteria , et illam explorans centum et sexdecim pulsationes singulo minute in quibusdam subjeclis numerare potui.
Acutissimis ceplialalgiis eodem tcmpore
(1) Taie quid Ilippocrali prcelervisuin non fuerat, epideniiarn enim obsorvavit in qua , ex œgris prœcipue iiileribant adotescenles, juvenes œlate Jlorentes. Epideni, ]ib. priin, stat. tert. Foesius, p. 955,
plurt's premcbantur xgri. Post très quatuor vel quin(|ue hoias remittebut febris , et , ut in primo stalu , aliquoties sine sudore. Wec valde desideraudi sudores , superalo enim morbo proderant, vigente vero , lum in hoc tuiu in terlio slulu nocebant ; quo profusius enim iluebant , co accrbior futurus paroxysmus.
Ad integram apyrexiam non redibat ffiger , et boc fuit palhognomonicuin syniptoma quo sccnndum statum a primo dislinguere lubuit. Urina pauca, tenui-, rubida ; sedes spontaneœ pauca; et parcs ; lingtia arida flavo obducta muco : somnus fcre nullus, turbulentus, anxius, aegros nibil reficiens : sitis magis urgebat quam in statu primo, nec tanta tamen quuni ex calore suspicatus riiissem; marcor cito ingruebat, cum facie pallido flava. A norma minus aberrabant paroxysmiquam in stalu primo. Ex prava medela facilis in tertium statum transitas : talcm metamorphosim notatu dignam in lextore et conjugi fremens observavi. Illoium blia piiella decennalis eodem laboraverat morbo .- adurenle calore puisu frequentissimo et celerrimo, atroci capilis dolore tempore cxacerbationis, et somnolenlia vigili tempore remissionis detenla .- potione emelocatliartica, usu diluentium accscentium et seconda alvi ductione jam convalescebat cum decubuit pater, quem accedens haud graviter sane segrotantem inveni ; medicamenlum quod venlriculum et alvura inoveret praescripsi , et ptisannam anlipulridam cujus une. iv omni hora noclu diuque potaret. Tune urbem reliqui ut dilectissimam matrem febre nervosa correptam inviserem; post triduum redux , illum inveni delirantem , anbelum, convulsum cum abdomine tympanitico , pulsuque frequentissimo ; nullx nec sedu nec urethra succedebant evacuationes.
Casu animadverto potionem super labellam leclulo appensam , illnm inspiciens agnosco remediiim emeticum ante quatuor dies prœscriptum, de omissionis causa scitanti narratur , astanles nimis debilcm judicasse scgrum cui propinarent evacuans remedium ; remotoque pariter potu acidulo , virium indicationi famulari credenles, bovinis succulentis jusculis , dulciariis panibus ex farina , ovis et saccbaro confeclis, generoso vino rubro, et scopo sudores arcessendi, theriaca cum scordii decocto , renuentem ut ut œgrum ingurgitaverant : Inde cobors illa sxviorum symptomatum quœ vix ullam reliuqucbant spem. tamea
ENSIS.
œgrum letbo deserere viderer, enemata emollienlia et lenissime cathartica omni sexhorio applicari jussi ; polum ejusdem indolis et acescentem copiose bauriendum prsescripsi et simul epispasiica plantas pcdiini imponi. Kocte sequenti mens pacalior fiebat, ter alvum deposuit, copiose prodiit urina , aliqua fiilget spes , eorumdem remediorum continuationem jubeo , iterum discedere coactus ; sed quid? Vires (phrenesim potius) cum febre deciduas resarcire conantes agnati , remédia deuuo seponunt ut ex Pharmacopola didici , et ad nescio quae venena specioso cardiacorum tilulo fucata confugientes, septima morbi die saeva necarunt morte infclicem, grandiori natum œtati si omni destitutus fuisset auxilio ; haud dissimili fato abrepta uxor vix triduum supervixit. Et hacc altéra origo tertii status, qui alias tamen morbussua: speciei esse videbalur : plures enim fueruntqui ut ut opiima jam initio morbi remédia adhiberentur, et segritudo illorum usu compesci viderelur, sexta tamen , septima vel octava die omnia symptoroata sœviora incurrebant. Quem vespera cum spe mitioris paroxysmi reliqueram , sape inveni aurora sequenti post acerbam noctem periculose jam decumbenlem cum puIsu frequenli et celerrimo , incipiente delirio et tympanitico abdominis tumore , quae duo signa tertium stalnm a secundo dislinguebant ; tune vix ullum amplius ordinem servabant exacerbntiones , sed irregulariter omni bora invadebant, pulsus adeo increbrescebat ut vix numerari possent pulsationes; omncs subsullabant tendinés, anxielas et jactatio continus erant, oculi torvi nictilantes lemosi : delirium increscens in nonnullis vividum , fere phreneticum erat, in aliis pacatius le* lhargumque subolens , ubique periculo»
sum : imprimis garrulitas fere continua, in aliis morosa taciturnitas et de morbQ ne minima qucrela , ut ut manus fréquenter fronti admota satis testarelur acerbam adessc cephalalgiam ; medicum quomodo valerent sciscitantem fïxiter inluenles, elatiori voce respondebant, oplime (1) : necessarios ignorabant, me-
il) Quam periculosum sit delirium ilclrca proprium morbum, omni sevo notarunt Medici ; cerebrum enim prorsus occupalum omnemque sensationem depravalam arguil ; noialu digna videnlur Yerba prœstuntis Mediçi quem de solUct*
43? FEBRI5
leorismas quotidie increscebat praesertim circa hypochondria (1) : respiratio brevissima liebat , ila et coiilinuo fere anhelarent, tussim raro observavi. Sedes irregulares, liqiiidae, pingues, colliquativœ , aliquolies bilios£e quod bonum , sœpe alba; spumosœ quae semper sinislri ominis (2) , materia; enira moibidee retentionem et motus intestinalis spasmodicum vitium demonstrabaut. Qiiosdani, paucos tumen jam ab initio moibi corripuit diarihiEa, nec melius res succedebant, imo vidi fœrainam juvenem vegetam lethaliter decumbentem, quae, ut retulerunt, jam duos mcnses ante morbum seroso alvi fluxu laboraverat ; et quid prodessent evaciialiones quae morbidum fomitem non évacuant ? In génère noxia diarrbaea quae initio morbi accidebat, symptomatica enim semper fuit, et ïicet si valde fœlida intactam causam morbi relinquebat ; inde auctis evacuationibus illis, cum stuporc astantium , increscebat morbus (3). Urinae semper
talione operis bic sollicitare liceat : Si, réduit à cet état (qualem fere descripsi ) le malade dit : Je me porte bien, tremblons à ce seul mot, il n'est plus à lui. Médec. expériment. , part, i, cb. v, p. 123.
(1) A flatibus ex putredine generatis ortum traliebal meleorismus ille , non éx inflammalione ut falso crederent nonnulii, quod jam novit Galenus : Quwidoque intendutitur ilia sine inflammatione proprie nominata. Commentar. in prœnoliones, lext. 30, oper. ex Frobenii editione, t. IV, p. 751. Quam speciem rneleorismi accurate observari velim , ne prolinus ad V. S. et emollienlia anti-plilogistica , spe absentem inflammationcm debellandi, confugiamus. Quantum vero periculum comitetur ilia lensa ex quacumque causa docel Ilippocrates, Ibid., § 33 et 63 prorrelic. L. i, § 127. Ventres qui allolluntur in morbis periculosis recenset inler signa mortis. L. vin, apii. 17.
(2) In gravibus malis et biliosis, exacte candidantes, spumaœ egesliones malo sunt. Hippocr. prorret., 1. i. § 53. Foes., p. 71, ibid., §21. Conferr. débet iilustriss. Gorteri , Medicina Hippocrat. comment, in aph. 555, et Ceisus iiabet locum qui bic optime congruit : Inteslinorum levitas periculosa est, si frequens dejectio est; sii'enter omnibus lioris et cum sono et sine hoc profluit ; si simililer noctu et interdiu; si quod excernitur crudtim est. De Medicin., 1. Il, c. VIII, p. 74, legatur quoque Prosper Martianus, p. 545. E.
(3) De damnis eseslionuin fœiidarum
BltlOSA
crudae, quoad caetera quotidie dissirniles, albae, tenues, pingnes (l), tiirbidae, jumentosaï, rubrae, colliquativae ; si nubcs, supernam semper occupabat parleia quod odit Hippocrates (2). Ob sphinctercs paralylicos et captam nienlem, inscientibus involuntariae evacualioiies ; in quinque petechiae, omnibus lelhales (3) ; baîmorrhagia; nullae aut funesia;, silis nulla ut ut ling-iia arida, nigra, tremula; vox clangosa, tremor universalis (4) ; floccorum collcclio, muscarum venalio (6), post summam agitalionem, surama débilitas , mors. Mitissima symplomata morbum initio aliquolies larvantia, monsti osi quid subalere, mihi indicabant pulsus parvus et celer, levissimus sed universalis tremor, cila faciei mutatio, anxietas nescio qua; et morosilas, lenitati
quae morbi materiemnon abdueunt, egregia habet Hippocrates, De linmor., § 14, 51. Foes., 47, 48. Apiior., 1. i, § 225, 1. IV, § 2, 3. Observavit quoque Clar. Walcarenglii in febre bllioso petechiali diarrbieam initio funestam , sub finem salubrem fuisse. Medicin. Ration., tom. i, §2G7.
(1) Pinguedines supra innatantes aranearum telas referentes damnares oporlet, colliquatinnem namque significant. Pronot. , § 79, Foes., p. 40.
(2) Ibid., § 80, et alibi passim.
(3) Vhi pustulœ purpureœ vel livide cofpus delurpant , hypochondria tensa, et influta fere morilur. Boerh. , apli. 755.
(4) Quam formidandus sil tremor de-> lirio conjunclus non nescicbani veteres; Hippocrates eadem observavit symplomata quœ nostra exhibait epidemia : Desipientiœ cum voce slridula, et linguœ convtdsione tremula, voces quoque ipsœ tremu~ lœ , mentis vehcmentem alienaiionem significant. Prorret., 1. i, § 19. Foes., 68. In vehemcnti mentis emoiione accedcntes tremores exitio sunt. Coac. Prœnot. , § 88, 93, 97. Tremulœ linguœ cum niqro colore, mortem denuntiant, ibid., § 223. Virn vitalem debilitatam semper arguit tremor in morbis, non obscurum ergo cur lani sinislri ominis habeatur.
(5) De manuum vero motione ila censeo.
In febribus acutis aut capitis doloribus, quibus ante fuciem feruntur et aliquid frustra venantur, et festucas coUigwH, an! floccos e vestibus evellnnt et ex parirte païens carpunt ex his omnibus malum et mortcni portendi. Praîiiotion. , § 17. Quae omnia symplomala observaverat vir sumnius in febre biliosa. Vid. de dieb. Judicalor. , § 3, Foes., p. 57.
LAUSANNENSIS.
symplomalum alienae, Merobibum meniini in quo lom celeriler increverat morbus ut jam (erlia die exira spem viderelur cuni pulsu pessimo , orlhopnaea et delirio; cmesis omnia brevi pacavit.
Tum in bac tum in aliis classibus, paroxysmi quoad vebemenliam tertiana? typum observabaiit, ita ut atternis dicbus acerbiora semper observaverini symptoinala, et saîviori denascebantur die a décima septima ad vicesiniam quintani , duos tantum novi homines qui post Iricesiinam quintam obicrunt.
Haîc sunt prœcipua et pathognomonica symplomala epidemiae noslrœ ; varictates nonnullrts et casus rariores , in posleruni , repelitionfs vitandi causa reliiiquo. Yis niaxima ab initio Junii ad fmem Oclobris ; plures liimen adhuc hieme sequenti , quaî pluviosa et lepida e|)i(lemicis favebat decubuerunt ; nonnulla et saeva exempla observavi ifislale anni 1756 et vere 1757. Nullus demum adeo faustus est anmis ut similes piorsus desint moi'bii
CKNUS ET CACSA WORBI,
Fébriles morbos bene mulios observavi, perplures evolvi accuralas febrium bislorias, et quo plus circa rem intendi animum , eo inagis perauasum habui , onincs primarias febres , ne una quidem excepta, esse intermittentes, inflammalorias, putridas, aut ex illis coniplicatas. Wec quicquam obslat enormis ilie febrium caSalogus, qui medicinae progressibus obstilit quidem , nullalenus vero, favente cœio, numerum morborun» auxit.
Yariis enim nominibus saipe eumdem morbum indicaverunt ; alias et plerumque ex symptomatibus negiecla causa nomenclaturam deducentes , tôt finxerunt nomiiia quot paulo graviora symptoniata in febrili praxi occurrebant. Dum lamen nemo nescit , eadcm causam pro varia vi , varia scde, varia œgri idiosyncrasia , varia rcgione , varia iniprimis ciiratione, syniptomata innumera facie quidem diversa , ciidcm tamen secure " rescindenda producere posse : hicque egregie valet magni Boerhaavi effatum :
« apparet hos morbos varietale quidem « infinitos ratione symploraatum, lamcn ») ex origine non adco composila pendere » neque tam varia medicamenta meden- » dive melbodum requirere (l). » —
(1) Aphor. 1056.
Tissot.
Quisque tnox percipit , nec intermittentium , nec phlogisticarum febrium classi ascribi posse epidemiam Lausannensem , sed ex pulridarum génère fuisse ; et optime congruunt très noslri stalus cura triplici veterum c\)^jz'/h, alia pituiloso biliosa , alia biliosa , terlia atrabiliosa. In omnibus enim aegris invenimus symplomala putridi fomilis, seu ut vocare amat iminorlalis Boerbaavius, alcali sponlanei hue magis illuc minus acris.
Triplex aulem lalis cacocbiliœ fons; 1° bumor perspirabilis relcnlus, putrescentis semper indolis, et indilis liumanaî macliinœ Icgibus , ad intestina plerumque refluens ; 2" alimenlorum, ex animali génère sponle piilrcscenle re- Jiquice ; tum deniqiie bilis ipsa , « om- » nium humoruui citisiirae in pulredi- )) nem vergens, bine simul ac qi:id pu- » tridi in primis viis nascitur, mox bilis » mulalur(l), « et simul ac imtruit omnia cilissinie putrefacit. Cum vero tria illorum putridorum gênera effectibus perfecte conveniant , non immerilo morbi quos générant biliosi dici ])ossun{.
Vbi enim pulredo abieril in sol volatile, et fileum urens a veteribus bilis acris dicitur (2) ; et si nostram comparamus epidemiam cum illis quas prœstantissimi descripserunt Medici febrium biliosarum nomine, mox similitudinem percipiemus ; taies sunt hemitritei et trileopbiœ veterum ; mesentericaî recentiorum , imo et typhos omnes, lipyria , asodes , hungarica , gastrica , causus(3); quas omnes bili circa prœcordia congcsiae uno orc tribuerunt Medici, et sanarunt mcdica- Dienlis bili infestis(4). Febrem biliosam cum delirio, noslrœ affmem, libro de nffeclionibits jam descripsit Hippocra-
. (1) III. Van Swielen, § 85, t. r, p. 121 .
(2) 111. Gorter, Comp. 37, § 13.
- (5) Omnes antiqui, pleriqiie recenliores, causum inler febres biliosas recensent ; Alberli dicit causum esse summum febris cbolericœ gradiim. Junker, ul alios taceani, capite de febro biliosa et causo agit. III. vero Boerliaave causo seu febie ardente intelligil inflammalionem gcneralem massœ sanguineœ ; quod nolari volui, ne error in praxi varialur, longe enim distant curalioiies causi plilogislici, et causi biliosi.
(4) Noiinulli inter veteres crediderunt, putredinem nunquam in vasis sedein îiabere, sed semper in primis viis ; quod suadebal illis effectus emesis, quœ sœpe febrini oniuiiio jugulât.
tes (I). Plnres siniilcs in e|iiilciTiicis le guntur, et jiicundiim erit hic cxcilare vei'ha qnae invetiiuntiir in liliro de Prisca Meditina : « Si amarus huiuor » aliquis , quem bilcm flavam nominare » soleraus, efFusus fiieiit, quaenani anxie- «fates, aesUis , inipotenliee tenent? — » Quinam dolores et febres? Et quibus » acres et abru«inosi liutnores instant, » quinam furores et visceriim lancina- » tioties animique abjectio inde oriun- » tur (2)? M Si adeamus brèves sed egregias descriptiones illustriss. Gorleri, invcnienius morbuin nostrum oniiiino similem niorbis qnos trihuit bili morbidœ : « Hiimor morbosus, subpinguis, 3) saponaceus, acris calefaciens, amarus » flavi coloris, biliosus dicitur; hic in » corpore heerens producit fastidium , » nauseam, ructum nidorosum, linguam » siccam ainaram, anxielatem , dysente- » riam biliosam, horrorem, agrypniam, » vel soporem aiil delirium, cephalal- » giam , surililatem , oculos nictitaiiles , » tremort m , pulsum celerem aut fre- » quentem, calorem mordacem (3), acri- » siain (4). » Illustriss. Huxham qui tôt iiominibus tam bene de medicina meruit sic scripsit : « Mense Auguste 1741 fe- » bres putridae pcrlonga; (inesentericœ » forsan) phiriraae inter popellum atque » naulas prœcipue, quœdani vero valde » phreneticaî, hae autem multo citius ju- » gulant. His tumidus est pierumque » venter et astrictus, ex retenla in vis- )) ceribus coUuvie ; mirum est ulique » qnam multuni alreebilis avw v.ai y.v.tm » ejicilur sœpe (6). » Egre^Ma pariler de febribus biliosis exponit vir celeberrimus L. Tralles in utili de iuulililate
(1) Foesius, p. 518.
(2) Focs. , p. 10. Pluribus aliis locis niorbos ex bile graphiter pinxit Ilippocrates, nec ullos alios lam frequenier memoral, vide prœsertim Aphorism. passim elGalcni, Comraentar. Oper. , tom. vu.
De nalura Itomhiis, § 88 el aliis, Foes. , p. 250. De diebus judicat., § 4, 5. Foes.,
(3) Calorem illum mordacem semper habuerunt Modici pro sympiomate febrium putridarum palhognomonico. Mordaces quUlem matitii vocat Hippocrales febres nb hnmoynm putredine genilas. Pallas, lie febrib., cap. 50, nec lalet causa.
(4) Imprimis S//*<e)7îa(. praxeos medic, § 130, 230.
(5) Observât, de aere et morb. epidem, , t. Il, p. 72.
BlUOSA
absorbentium Opère (1); sed omnium quantum novi oplimc illariim generationem exposait vir optirausF. Hofmann, cujus verba hic légère gratum cuiqiie fore confido : « Inter morbos ex bile per- B versa et ad sanguinem traducla , prae- » cipue febres et quidem sic diclae bi- ■» liosce recenseri merenlur. Et quamvis 1 » ipsae febres bilem génèrent , nullum » lamen est dubium quin etiam a bile » vitiosa oriantur. Consentienlem bac in » re habemus Hippocratem. Primo enim » non dubilari potest, et assensum quo- » que apud antiquitatem invenimus , fe- » brium pluriniarum , prseserlim inter- » niitlenlium ardentium, et sic dictarum » cholericarum , propriain sedem et ori- » ginem in prima corporis regione circa » praecordia , iitlestina tenuia , jecoris » cava, lienem, pancréas, omentum ; » ulpote in hisce locis ordinario sangui- » nis tardior est circuins, generalio fit » impuritatum, et corrupti acres humo- )) res ex pancreate in inlestina influunt , » et non modo palhemata ordinaria in » hypochondriacis spasmodico febrilia , « sed et supra dictas febres excitant : si- B quidem syraptomata quae bas febres » comitari soient pierumque dicta in re- » gione incipiunt (2). » Quis nescit symptomata alkali sponlanei a summo Boerhaavio exarala, et aureas discipuli illustrationes (3)? E Medicis vero qui epideraias scripeerunt, nullus morbum noslro magis similem enarravit quam ■vir elar. Walcarenghi , Medicus inter Crenioncnses felicissimus ; symptomata transcribere longius foret, illum vero tribuit « bilis furenlis variis tumultibus ; » et simul limphoe inlestinali et pan- » crealicae pessimae indolis, quae hepatis » colatoriis ductibus, parlim cistifellejB M viœ, partira intestinorum parietibus et » rugis atque ipsi ventricule ejusdemque » inferiori orificio maxime adbaerens eo- » rumdem partium fibrillas variis modis » corrugat, atque in fortes contractiones » cogit, eas fortiter irritando (4). — Ne- » que mirum crat attendere majorem » banc morbi vehementiam , cum pecu-
(1) Virium quœ terreis remediis gratis hactenus ascriptœ siint examen rigorosius, cap. XVII, § 88, p 530.
(2) De bile med. et venen. corp. bum., §27 op., t. VI, p. 158.
(3) Aph.85, 86. Comment., t. i, p. 119, 120, 1.30.
(4) Medicin, ration., t. i, § 52.
LACSANNENSIS.
s liare adesset bilis dominium. Humor » eniin is(e natura sua magis mobilis , D magis activus et penetrans, ubicumque » consistât, partes magis distendit, for- » titer aestuando irritât, mordet, atque » lacérât , magisque ardentem excitât fe- » brera , atque raagis acutos dolores , * continentes solidorum fibrillas in vio- » lentiores oscillationes cogendo (l). » — Jam sat itaque et super constare videtur ex prœmissis, veram morbi epidemici Lausanuensis causam fuisse bumorem patridum, alcalescenlera , biliosum, minori majorive donalum acrimonia ; ventriculum , inlestina tenuia , duodénum praesertim , hepar , vesiculam , ductus biliarlos, mensenterium, aliasque parles contentas abdoniinis occupantem, illas irrilantem ; et lapsu temporis, vi morbi, prava medela, omnem tandem humorura massam inficienteui, ut ex bisloria morbi jam patuit.
