CADAVER
Incisio cadaverura quae in multis casibus, latentes œgriludinum causas oculis tam belle subjicit , in morbo nostro circa causam cujus nullum fuit dubium, haud adeo necessaria erat ; et fauste quidem; pauci suntenim, erroneis praejudicatis opinionibus majores, qui illam permittant ; unde irreparabile medicinae et genti bumanae damnum. Unica concessa occasio quid exhibuerit breviler recensebo, ex communicatione clarissimi Medici, amicissimi collegae D.-D.-J.
d'Apples , tune enim aberam. Cad<iver fuit hominis quadragenarii, cui conjuncta opéra medelam aliquandiu in gravissimo morbo praebueraraus , et quem circa vicesimam quartam diem , necessarii tradiderant agyriae , qui illum vehemenlissimis drasticis mercurialibus pro panacea infallibili venditalis , et vesicaloriis ad mortem usque vexavit ; notationes nonnullas addam. « 1» Cutis externa lives- 3) cebat, movendo cadaver multum ef- » fluxit sanguinis e vulneie quod dorso » induxeranl vesicatoria. Femora et cru- » ra sluprata erant maculis rubris, et » tumoribus purulenlis furunculis simi- » libus. > Color cutis , bœmorriiagia et maculœ rubriB, plenam sanguinis dissolutionem teslantur. Et sane vesicatoria
, (1) Ibid,, g. 154. Quœ vera quoad causam et effectum , leviores forsan habcnt errores circa modum.
sub finem morbi biliosi, machina, (abe putrida jam diruente , pessime adhibita fuerant. Non sapientius usurpata remédia mercurialia , quorum et ha:c est vis ut omnia pulre et liquefaciant ; sed quid ! A-gyrtarum est desipere. De purulentis tumoribus nonnulla infra. « 2° Levis » aderaleccbymosis inlegamentisetmus- » culis iibdominalibus infia umbilicum » in latere dextro. » Cum prima observalione congruit. « Pinguedo fliiva et » bile tincta in omni corporis ambitu. » Bilem ubique effusam et omne pingue corruplum docet. « 4» Jecur et splen » sana , vesicula fellis redundante bile » turgida, mesentericae glandula; tumidae » flavo rubentes; ventriculus dislentus, » in duas quasi peras divisus, liquore » nigricante plenus, inlestina tympani- » tica , non aperta fuerunt. » Hic plura sane inveniuntur quae causse morbi lucem alfundunt ; inlestina aperta lœsionem in duodeno verosimiliter exbibuissent, ibi enim plerumque prœcipua sedes morbi. Divisio ventriculi in duas peras tam fréquenter observatur. ut vix inter morbidas alterationes referri possit.
Alias plures observaliones circa viscera pectoris et capilis sagaciter quidem et accurate institutas , sed naturam morbi niliil illustrantes, prorsus omittam. Si quis non majora vitia circa prœcordia détecta fuisse miretur, attendat verbis Clariss. J.-A. Borelli in illa epistola qua Cel. Malpighi enarrat historiam epidemicae febris biliosae nostrae similis , quaa P/sis anno 1661 vigebat. « In quatuor » cadaveribus, quorum sectionibus in- » terfui , nulla notabilis laesio in puhno- » nibus visa est, excepta aliqua ariditate, » ab ardore febrili forte inducta ; in re- » liquis sani apparuere. Mesenterium pa- » riter et glandulœ in ipso contentae, nec » putridœ, nec corruplae eranl , ul du- » bilabatur. Substantia quoque hepntis » et lienis nulla laesione afficiebatur. Vc- » sica lantum biliaria insigniter turge- » bat (;inne id evenit ob constriclum » spasmodice ductum choledocum), et » insuper ventriculus eodem humore bi- » lioso affluebat, et in aliquibus inlestina » flavo colore tincta inventa fuere (1). « Si quis adeat immensam illam ex cadaverum sectionibus collectioneni quam jam diu promulgavit Bonetus , observaliones de febribus evolvendo, percipiet
(1) Vid. Malpighi, Oper. posthum,, A", 1700, p. 27 et seqq.
FEBRIS BILIOSA
faciiliinc, in bene niullis casibus defiguralioneni pro morbi causa assignatain, illi produceniio iinparcni prorsus fuisse, et veratn non detcctam quia vix notanda. Nec stupenda res videbilur illi qui noscit , 1^ sensibililalem et irritabililatem totiiis syslemalis inteslinalis ; 2° quam diflicilliiitn sit noscere altcrationes morbid.is Iiuinoruni qui raro sub sensus cadunl; 3° qiianlae mulaliones, quoad lensionem fibraruiu et locum fluidorum , moi tem sequantur ; 4" qiiain veliementer in corpus vivcns agere pos>jt causa exlernis vix observanda sensibus si nudis nervis aut musculis applicettir ; 5" démuni , quam cito Icllialis esse possit laesio vasciilorura adeo tenuium, ut hue usque i'ugonnt oculos virorum qui tôt minima viilerunt, Ruischii , Moigani , Albiiii , llalleri. Verum est tamen , lœsiones majores in congcneribus morbis alii invenerunt observatores ; sic duin exlispicia denatorum febribus biliosis lustrabant Lancisi et Guideti « bilem » cisticain non tantum atralam , sed ul- » terius instar picis interdum concretam, » non raro fielidissimara milleque aliis » modis deiinqiientem deprehenderunt , » et bepar poiissimum subfusci colo- » ris (I). » Sed baec de causa morbi sufliciant , jam ad curationcm accedamus.
METHODUS MEDENDI.
STATUS TRIMUS.
Morbi sunt quorum haec est norma , ut, dunimodo vires vitales nec excedere, nec deficere permiltamus , idoneamque dia;tam prœscribamus , sponle coquilur, et coda, naturali crisi expellitur maleria morbida. Taies sunt omnes morbi inflammatorii veri , in quibus , nostris ut JJippocrnlicis diebus ciises regulari addictas ordini , observabit quicumque iilorum naturam et medelam Hippocrate prœceptorc dodus, nihil temere et inepte movebit aut evacuabit ; sed solismoliissimis diluenli!)us omni forma applicatis, prœmissa si necesse qnod rarum V. S.
contenlus ; non salaget, cerebro, pectori aut aliis visceribus impactum pblogisticum sanguincni , emesi , catliarsi , diuresi , aut sublilioribus corporis mcatibus cutaneis poris , expellere : vel buniores vividioribus solidorum osciilationibus
(1) Biancbi, Histor, Hepat., part, m, p. 231.
densatos, resolvere tentabit acribusillis solventibus medicamenlis , quœ iibras ad novos sollicitant motus. Laelus sœpe miratiissum crilicas illas mutalioncspra;fixo evenienles tempore , nec vel minimum quidem aberrantes ab illa série quam indixit Parcns medicinae. Sed verum est , illas nunquam observavi nisi quiescerem et quiesceretaeger; sa;pe vero quievi, apprime doctus, « Quod interdum )) opiima medicinasit medicinam non fa- » cere (j). « Res aulem semper non succederet, nec sic in morbo nostro successisset ; pulridos enim, erysipelatosos et malignos , acrisios esse repelita docuit observalio. a In mescntrricarum febrium )' curatione sœpc vidi, ait Baglivi, inutile » esse dies criticos eorumque \ini et po- )> testatem observare (2). » Et monuit Junkerus « febres biliosas ad iilos affec- )) fiisposse referi'i , in quibus aulocralia » Naturœ arli aliquo modo cedere cogi' )' tur (3). » Ea est ut jam dixi phlogistica dialhesis,qua; molli dilutione et continua moderala vis vilalis actione sensira subacta sponte evacuelur ; putridorum e contra tomes, vis vilalis actione ettemporis lapsu, pejoris continuofiens indolis, a die in diem acerbiora inducit symptomata , nisi suppléât ars quod déficit natura ; instituere t nim débet evacualioncs qure sponle in plilogisticis succedunt.
TJndenam? An ex varia fabrica partium lacessilarum? An ex varia maleriae morbidae indole , vel demum ex eo quod pulriditale actio nervoruin prorsus vitiatur? Sane qui ex ulrisque conjunctis banc differentiam deducet , parum , ni fallor, a vero aberit; sed forsan de bis fusius quondam.
Posita causa duas monstrabat indicationes, aut foniilem putridum corrigere, id est lali modo alterare ut nocere nequeat ; aut illum evacuare, « nam cor- )) rupla bilis circa piaecordia bterens, » énormes febres accendit , nunquam » curabiles, nisi piitridus iile fomes lolli Il possit (4j. » Alterans sufficit raetliodus ubi pauca est maleria acrimonia tantum nocens , sic in morbis infantilibus ex acido , optime curai absorbens mtdela :
(1) Hippocr., De articulis. Quid sil medice quiescere liaud nesciunt sapientes..
(2) . Prax. medic, 1. i, De febrib. mal. et mesent., p. m. 52.
(3) Cotispect. medic. Iheor. pract., tab, 62, p. 510.
(4) Van Swieten, § 99, t. i, p. 141.
LAUSANNENSIS.
nec hic fuit casus tiosler, et acrimonia enim nocebat et mole huinor morbidus.
Salis sunl evaciintiones si iiiorbi causa simul et semel ejici polest, quod impossibile fuit in iiiorbo iiosiro , dum onines humores extra circulationis leges posili in plerisqiie visceribus abdominaiibus morbososeminio iiifccti erant.Labor ergo iiicumbebat Mcdico , maleriem continuo sic allerarCjUt vim ejus deicleriam.si non prorsus casiraret, multutn salteni infringeref ; et simul ac mobilis fiebat iliatn evacuare. « Praecipuum enim auxilium » est si in bac fcbi-e leiiipesliva bilis caus- » tica; escussio succeilit , esitide etiam » conlingit, ut febris non tanta acerbitate » conlingit, coiiira vero , longe majus )) periculum involvit hujus excrelionis » cuncfatlo (I). «Alleranti salisfaciebant indicationi polus acescentes. De génère evacualiouum ambig'ere nuilus erat locus; illa palmam meruit quœ emeloca- Iharlica duplici simul evacuabat via. lier monslravil nalura et jam Hippocratem docueral, moibos biliosos non nisi choiera sanari (2). Fastidium et naustai sat superque testabantur ventricuii labem ; nec tantuni qiialeniis evacuans proderat emcsis, scd niullum qiioqiie juvit ratione succussuum, quibus abdominalia viscera concutiebat ; sic enim matcriœ infractibus viscerum impaclai atteruntur, solvunlur, exprimuntur : f^om'Uus actio , ait jam landatus nec sat laudandus Huxliam, « obstructiones vel in i[)sis cor- » poris penetralibus reserare apfa est, » omnes corporis bumores atténuât, oni- » nesque jiromovet secreliones , et dum » slomacbus seu muco acido obrulus, seu » biliosi coiluvie languet , quasi vas » iners fermenlo iinbulum putrido , in- » gesta omnia corrumpit hinc perpétuas » morbi fomes , donoc perpurgatur ven- » triculus (3). '1 De usu emesis idem
(1) Hlich. Albcrli , Praxh universal. , sect. IX, cap. vr, § 4. Hic noiari velim , bonum viruni pluros utiles caulelas circa febres biliosas babere, niullosque simul graviores errores, oi los ex syslemalc circa degenerationem bilis quam aciclani crédit, dum acida ilhini prorsus delent; codem nxvo maculatur doclrina omnium priscorum Slablianoru.n , quod probe tenendum.
(2) Febres lipip im non nisi per choleram eff'usa bile sclvimlur. Coac. prœn. , § 120. Coiifer. Baglivi, lib. cil-, p- o'o, 57.
(3) Observât, de acre et morb. epid, T. I, p. 21, 25, 25.
sentiunt inter mulfos alios viri in arte prœstantes , Fernelius , Riverius (l), Freind (2), Bocrliaave (3) , Ludwit' (4). Fernelii imprimis verba rem nostram oplime dilucidant. « Facilis et moderala )' vomilio saluberrima est , et purgatio- )' num omnium prœstantissima. Noxios » quippe bumores ex ipsis fonlibus sin- » ceros elicit et vacuat, omnem quœ in » ventricuii capacltate in ejusve tunitis )•• baeret illuviem imprimis expurgat ; e » prœcordiorum membranis , e cavis je- » coris ac lienis, et ex pancreate , omnis )) generis supervacuos humores sinceros » elicit, quos pleruuique nec hicra , nec » atiud vehementissimum ullum etiam » freiiuens pbarmacum in alvum cxtur- » bare polest (5). »Quam necessariœ sint evacuationes in hisce morbis omnis novit antiquitas , et unie viginli sxcula ilias suasil Hippocrates (C), et post illum Galenus , omnesque alii; et piœserlim verlente quarto sœculo Alexander Trallianus (7) ; similis fuit recentioribus curalo. Borelli monet nullum e\asisse nisi evacuata bile (8) , quam tamen , verum est, emesi non expugnabat, unde sapientia sua efl'atus est Ciar. Glass, « non » possum non mirari quo Malpiglii et )> Borelli bilem a vesica (cum inlra bilem » tolum morbum sisti vidissenlj emetico « cxprimere et ventriculo educere mini- » me senscrint. Cerle œquum est ex bis- » loria morbi censere ob neglectum eme- » ticum plures interiisse ( 9 ). « III. Hofmaun duas habet indicationes , primas vias repurgare , bilem infringerc (lO}.
(1) Institut., I. V, p. I, sect. n, cap. iv, p. m. 131.
(2) Comment de febrib., Comm. A, p, m. 19.
(3) Apb. 124i4.
(4) Institution., § 1541, 15'i-2.
(5) De niorb. eorumque causis, l. iit , cap. III. Oper. onin., p. m. 210.
(G) Quaiicliu bilia sublata , incocla, et minime contemperatafiteril.nitlla arle, neque dolores,neqnefcbresfinienlHr. De prise, medic. , cap. 35. Foes., p. 1(5. confer. Foes. , p. 5%, 473, 519, 534, 547, 1159,
(7) De artc medica, 1. vi, c. xvi.
(8) Loc. citât, confer, Biancbi , Hisl.
hepnt., p. 282, 702.
(9) Commenlar. de febrib., comm. 7, p. 116, legatur quoque Cl. Grainger, llistoria febris anomalte Batavœ, p. 73.
(10) De duodeno niult. morb. causa, § 20. Oper., I. vi, p. 194.
FEBRI8 BILIOSA
Quam specialem melhodum in singulo slatu adhibuerim hisce nixus principiis , iiunc esl enarrandum.
Omnes œgri a pliiribus jam cliebus aegrolabunt antnquam Medicum accerserent , iinde , primo ingressu emesitn sœpe prsescripsi; recle quidem operabatur, non seinper tanien oninino pro volis : nec quantitate enim suificiebant evacualiones nec prorsus evanescebant ansietas el nauseae , et Jer aut qualer, initio epidemia; , secunda reraedii dosis aliquot elapsis diebus praescribenda fuit; quod in poslerum non accidit; mecuni enim de causa phaenomeni cogitanti iacem pi'œbiierunt Hippocralis doctrina de coclione , et ])erpulchra observalio III. Arcbiatri Austriaci : « Probe memini, » inquit , cum post fervidissimam aesla- » lem febres biliosae epidemicse giassa- » renliir, in qiiibus niolesfa nausea , et » vomitus fere semper aderaiit , me ali- » quolies dédisse statini voniitoriiitn » absqiie muUo levamine, ubi auteiii per « unurn alterumve diem , oximelle, vel » similibus roagna aquae copia dilutis usus w fueram , sponle saepe vomilu exculie- » batur corrupta bilis, instar glutiiiis 1ère « spissa, vel leni votnitorio, secunda vice » exhibito , facile expellebatur fl). » Missis ergo nugis, qnas coiitra garrierunt recentiores nonnulli Medici , ad coctionem operam inteiidi : ut vcro rectius intelligatur quid sit coquere in nioi bo bilioso , nonnulla obsei-vare liceat circa coctionem el turgescenliam in generc.
Coclio in morbis , bic enim de pepsi non agitiir, duplex numerari débet; alia ad miligationem, alia ad evacuationern ; cj;,uandoque enim satis est noxias bumoris morbidi qualitales oblundere, tunc coctus dicitur ut ut nuUa evacuatio succédai ; imo talis coctio saepe luimoreni evacualioni iiieptum reddit : huc referenda coctio in morbis solidi. Coctio vero ad evacualionein duplicis itcruin est generis : alias enim materia; morbi crassae, giutinosa;, tenaci, teniiitalem et niobilitaleni conciliare debemus antcquain expulsionem tentare fas sit; et durn sic attenuatur humor non raro generatur acrimonin, uiule i)atet coclionem ad morbuni revera cum coclione ad evaciialionem aliamesse. Pluries econtra morbidos huniores adeo mobiles et acres deprehendimus, ut sacrum sit evacuaiitiaadliibcre , ne , vcl levissimo addito stimule
effrénés bine inde suramo impetu vagaiites, brevissime irreparabilia damna inducant. Tuiic milig'anda acrimonia ilia et frenanda mobilitas : species liaec coctionis ad evacuationem alïinis est coctioni ad morbum. Prima cruditas dici posset cruditas infrn evacuationem-, secunda cruditas supra evacuationem, — Duplex est quoque turgescentia , alia ad uiolem , alia ad niolum. Turgent humores tum crudi tum cocti si copia omnes vel aliqiias prœpediant funcliones : turgere adbuc dicuntur et tunc turgent ad molum quando acrimonia et niobilitate vebementer partes stimulant et irregulares motus cient , ut ut sœpe parca adsit quantitas (I).
Ex paucissimis istis jam Hippocrati notis , et quœ sedula conlirmavit observatio, intelligitur facillime, liumores in primo nosiro statu turgcntes plerumque mole et crudos inl'ra evacuationem fuisse ; illos ergo fluides et mobiles reddere debui ante evacuationem , nisi turgescentia sunima fuisset, quod rarum ; id suscepi usu remediorum simul incidentium et anlipuiridorum , e digestivorum sic dictoruiu classe (2), et hœc fuit plerum-
(1) Celeb. Glass définit maleriam turgentem , aliquid molesium circa primas vias hœrem, quod aut per os aut per alvum, plerumque exculi potest, atquc haud raro venlricidum nul inteslinwn ad id ipsum expellendum irritât. Comment, de febrib. 7, p. 102.
(2) Digesllva ea sunt remédia, propria verbi significatione quœ vires veniriculi ad alimenloruni coclioncm juvaiii ; cum vero bœc vox duplici sensu adliibealur, inde quoque digestiva dixerunt remédia quaî coclionem luimorum niorbidorum sollicitant, nec maie quidem ; sed cum cruditatem iiifra evacuationem solam animadveriercnt, classi digestivorum salina lanlum , incisiva, acria, aut inutilia absorbcntia ascripserunt ; errore sane proscribetido ; tôt siiiil enim digestivorum classes quoi crudilalis specios, el in crudilaie supra evacuationem digesliva non danlur nisi iiicrassanlia , oblundenlia , astringenlia, ut infia palebit el ut jara novil Hippocrates; baîc fuit enim illius de coclione doctrina, ut burnor morbidus laleni liaberet mobililatem qua facile evacuanlibus cederel, nec tanlam tamen, ut ex impetu damna oriri posseut. Kadem passim suadet Galenus, qui liumorem biliosu.ii coquebat aqua frigida ; bumorem piluilosum pipere. Metkod. iiiedend., 1. n. Ad Glauconeni, 1. ji. De sanitale tu^nda,
LAUSANNENSIS.
que praescvipti signalura , ut omni trihorio dosim piilveris sumereiU , superbibendo decocli unci.is quatuor. Pulvis fuit ex lcrra (oliuta lartari, tarfaro vitriolato , creinore tartari aliisve ejusdem indolis ; ssepe quoque in usum vocavi sulphur auratum antimonii, Unlzeriana metliodo praiparatum , cuni saccliaro et aliquo e prœdictis salibus inixtum, qiiod fauste succedebat. Decocli, maleiiein prœbuerunt radices graininis, acetosae, cichorei sylvestris vel folia ca[)illorum veneris cum terra foliata tartari , velojtimelle simplici et iioniuillis frustulis corlicis viridis cilri , qua; sat bene nau,cosum graniinis saporem castrant, indeque vix oiuiltonda si non adiiibelur oximei. Ubi inagis ai ridebal elecluarii forma tiiateriem prœbebant coniiila accscenlia acetosœ, allelujie extracluni liquidumtaraxaci , et sat aliquod aut neiilrum aut acidum ; inixtionis enim proporlioiies semper prœscripseï unt syinploiuata quae magis minusve vigeie bileui aut visco^ilates indicabanl. Si posl duos , 1res aut quatuor (lies, borror niitior, linguse sedimentum minus teiiax, uriuae turbidae, ructus nidorosi, nausea; fréquentes, tlatus, borborismi , sedes copiosiorcs , materiam mobilitatem jani adeplam esse proi)abant ; lune polioneia emeticam prsescripsi. Ipecacuiinbain aliquoties initio adbibui ; mov vero novi celebratam illam radiceui , suflicicntein bic non esse cuneuin ; cujus praeterea boc eral vilium, quod, post peraciam evacuatioiiem , alvutn astrictaui, et aliijuoties sitim relinqueret : inutato ergo consilio, ambabus uinis amplexuin lartarum emeticura, nunquara fere deinceps deserui , cujus dosim aeiati et aliis indicantibus accommodalaui, cum aquae unciis octo decem ad libram usque , addiia sirupi capillorum vetieris sexta parte solutam , intra duos très vel quatuor baustus polandam praescripsi : et ba;c parlita nietbodus ia tanta acgrorum varielate , plerorumque quorum idiosyncrasia usquedum prorsus incognita erat , féliciter succedebiit; app:-inieque memini quod nobilis advenalius cui suaseram ut omni semi bora quarlam reniedii partem bauriret, post primum baiistum, perduas boras, contiiiuo fere ductu, cum summ.a eupboriâ et brevi conséquente sanatiune , avu xai zktw
I. IV. Egregia quoqiie babel, posieris pierisque conlenipia, Senncrtus, De fehrib., 1. u, cap. vil.
evacuatus fuerit ; qui vebementem procul dubio passus essel superpurgationem, si dosim integram siniul et senicl, ut saepe praescribitur, assumpsisset. Hujuspolioiiis allerum fuit conimodum, quod grata pueris et delicalioribus absque nausea praîsctibi posset. Mannam aliquoties addidi , utut raro sedes non moveret simplex tartari solutio ; quod momentosum super habui : prœterquam enim sic longe major copia maleriœmorbidaî ediicilur, naturse preemonstratur via qua deinceps Fomitis reliquiffi expelli di'btnt (l). Etïectus rcmedii tulis fuit, ut vulgo post remi horam elajjsam , id est mox post secundam dosim , nauseae jam in aclum deducerentur et succederet voniitus; qui si sufîiciens judicibatur, reliqua inlacta remsnsit polio : si non, bauriebatur. Materiae viscosae, bile flava amara fœdatœ, ejiciebantur ; tum succedebant sedes, fœces liquidas , flavescentes , fœlidas educenles. Yomitum sœpe juvi copioso polu aquae tei)idae mellila!, vomi tu pacato, sedes copiosiores exc tavi propinando cochleatim reliquam polionem largo dilulam vehiculo. Sic celebrala evacuatione, melius se habebat œgcr quoad anxielatem, debilitatem et somnum. Eamdem sccutus erat viam vir inter Clinicos merito célébra lissimus lu. Walcarengbi ; et illam posteris comraendavit G. E Stlial , iiam curalio qiiœ maleiue in his febribus peccnnti iufficial. nulla alia esse polat quant einetico-cathnrlica (2). Et veruui est, sœpissime observavi unicam euiosim praeslitisse quod non attigerant repetilae aivi ductiones. Memini fœminam quœ nulle arcessito medico , j im quin(iuies, oinni scilicet biduo , potionem pur(;antem ex rbeo sale sedliccnsi et citro , illi fumiliarem hauserat , nec minimum profecerat ; protinus vero post emesim melius se babuit.
Post primam evacuntioncm , praedicla remédia digestiva in usum revocabantur; expulsa enim cocta maleria , reliquam
(1) Idem observavit Celeberr. Pringle, Les vomitifs qui occasionnent aussi des sellessontles plus utiles, surtout s'ils ont assez de vertu pour procurer une abondante évacuation lie bile putriJe , parle haut et par le bas, par ce nioiien ils opèrent souvent la (juérison sans qu'on ait besoin d'avoir recours à d'antres ronèdes. Uula.l, des Armées., part, m, cli. iv, § 5.
(-2) Défibre biliosa, § 4).
FEBRIS BILIOSA
crudam coqiiere onus incumbebat; et, Buiiquani fullenle observatione , illa remédia quae anlea vix piirgantem scoputn tetigeratit, nunc, vi aucla diinimitione materiœ lioslilis, quolidie diias vel très sedes icmper pulriditalem redolentes educebant. Langiior sensim niiniiebalur, nec tamdiu prolraliebanlur paroxysmi.
Tribus aiit quatuor elapsis diebus , si copiosiores urinœ coctionis speciem ferebant, insliluebalur purgatio ex salibus nianna, tamarindis, senne parcamquandoque dosim addidi. Aliquoties ubi facile succederc sedes spes erat , satis fuit, mane in potu ordinario, solvere mannœ uncias duas cum aliquo sale; inde plurin»is adhuc cvacualis sordibus, paroxysmi \ix supererat species ; cutis mollescebat, somnus pacalus redibat ; jam , alimenta non nauseab.int œgri , iiondum tamen desirabant ; tardius reslituebalur calor naturalis, et fere semper frigebant. ïunc unamlantum aut alleram dosim remediorum quotidie devorabanl ; seiisim omnia discedebant symplomala , prodeuntibus desideralis illis biliosis sedibus, quœ simul abducebant maleriara morbidam, et vires organorum reslitui demonslrabant ; apud nos enim, ut et inter Gremonenses, observante Clar. Gallarotti, diini biliosœ eveniehant dejectiones, tuiic solum^ de oinnimo la fcbiif solulione speranduni tuln eral (i). Et quideni nisi sic res succederet, diutius et auctiori dosi digesliva adhibere debui , et tertium alvinam reiteraie piirgationem , imo, sed raro, quartum ; ad quinlam vero confugisse nec memini , nec memarant codiccs. Pro laxis consliiutionibus , viscositate magis quam acrimonia laboranlil)US , duxi aliquolies in usum , poslprimam purgationem, aqtio;a fugiens , potioneni ex iarga terra; fol iatœ tartari dosi, parca elixirii proprictatis , a(|uis slilliililiis cichorei , corticis citri et sirupo cichorei compositi, pro re nala addilo oxiraelle.
JNon omnibus quos curavi emesim prœscripsi , nonnulli fuerunt enim qui-
(1) Métiiodns nurca fcbres prnjligaiidi : Be fobre lertiana, etc., § 17. Utile opus ad calcem Walcaronglii reperiendum.
Quam infida sil migalio febrium ardenlium biliosarum , quanidiu biliosœ non egeslrp sedes, jam docet bistoria Heropyli qui lall morbo cum variis remissionibus aegrca^it, usque dum cenlesima prima, biliosa plura alvus deposueril. De morb, vulgur., lib. m, sect. ui, a>gr, 9. Foes ,
bus ex contra -indicantlum lepribus iJ vetilum erat; sed tune aniequam purgantia stricte sic dicta adliiberenlur, diulius insislendum fuit digestivis : qui enim omissa emesi alvum citius sollicitabant, pœnam plerumque luebanl. Yir venerandus œgrolabat, sexta niorbi die (priiiiis non arcessitus erani) tartarum prœscribere mens erat ; mulato consilio suasu medici advenarii, purgalioiiem alvinam assumpsit : diu protractuni morbuni exceperunt doiores ventriculi , et autumno dysenteria mucosa , quod nulli accidisse novi ex illis qui evomerant, et ordinatam dein adUibuerant medelam.
Qui remédia respuebant , et posl primam emesim omni valedicebant medel», nisi forsan aqure panis losti aut limonato, taies autcm fuerunt plures ; ex diacta quam imperabat fastidium minuto fomite, sensim quidem l'ebrem superabanf, sed tardius et imperfecle sanilalem recuperabant; pluribusque post aliquotmcnses ad remédia cont'ugere necessum fuit, sed de his postca. Ter observavi in junioribus symptoma illud quod memorat Sidenham (l) tuuiens nimirum abdomen, fausta morbi discfssione, Lnusonnis ut Londini, succedenle; nostros vero, dolor tegumentorum tactu increscens, et Londinensibus ignolus, vexabat.
Si periculosum fuit citius evacuationes deserere, periculo non carebat prolractior illarum usus; et damnose falleretur qui crederet illas adhibendas fuisse usquedum appetitus omnino restitutus et vires prorsus fuerint recuperatas. Anorexia et débilitas initie morbi generabantur cacocliilia vcntriculum et primas vias infestante ; jam vero sub finem expulse fomile, eadem inducebanlur symptomata iaxitate fibrarum , si'gnilie secretionum, et defectu bonorum succorum in corpore. Yerum hic ergo monitum Boerhaavii quod uno tempore prodesl, in eodem tamen morbo alio tempore dalum obesl (2), et suum infelix addidit experientia testimonium; dum enim nonnulli saburram incusantes lasantibus insistebant, morbus prolrahebatur, débilitas increscebat, et nimia irritatione lacessilis nervis systematis gastrici et ititestinalis , successisse vidi omnia symptomala alaxix elhysteriœ ; qua; nunquam observavi si tempestive niissis purganlibus , diœta congrua, campestris
(1) Opéra, sect. i, cap. v, p. in. 60.
(2) Aphor. 849.
LADSANNENSIS.
eiercitalio el lonica nonnulla in usiim traherenlur. Yinum cui amaraî infundebanlur planta; pulchros successus liabuit. In simili casu narcolica adUibuit Sidenham (I), illis abslinere cautius duxi, debilitati enimnocent, alaxioe inlide medenlur.
