AU MILIEU I
A partu divae virginis M.D.C.X1V, imp. Mathia Ces. Aug. catholico pacifico P.P.P.P.P.
a gauche:
Ad Christum crucifixum A patribus cultum in seros planlare nepotes Romanae studium religionis amo.
Cœsareœ mites colo majestatis habenas Nata ut honesta patrem sponsa ut Arnica virum.
a droite:
Respublica Selestadii Pacem incorruptae memorem virtutis et aequas
Prudenti leges simplicitate sequor.
Hi mûri, hœc turres, hœc propugnacula sola Tuta inter duces te duce christe meos.
Au coin d'une maison près des Dominicaines.
Anno M.D.XXXIII , Carolo V caesare augusto post actos Germaniarum conventus in Hispaniam redeunte.
Au bas sont les médaillons de Charlemagne et d'Otthon 1er.
11 y avait autrefois , dans remplacement , un arc de triomphe détruit il y a une vingtaine d'années.
S. B. Cette inscription se trouvait, il y a quelques années, i la porte intérieure de Brisach.
SELESTADT 843
Sur le cimetière de la paroisse.
Uni et trino , quisquis es salvus sis : Cratoni Hoffmanno Vendehemio consumata integritate et omni gena eruditione predito , qui oratoriam et poeticam XXV annis magna laude professus est. Dom. Jacobus Viiinger et Jacobus Spiegel Maximiliani Caesaris a secretis , Mathias Schurerius et Beatus Rhenanus posuerunt. Vixit annis LU, obiit 1501.
Ibidem, au mur extérieur de l'ossuaire.
D. 0. M. Eberhardo Bild avo et Antonio parenti a Rinow cognominatis civibus Slecestatensibus hic in vicina area sepultis, Beatus Rhenanus filius pietatis ergo posuit. Obiit ille circiter an. a Christo nato 1460 , hic autem anno 1520, XI kal. decembris, uterque jam decrepitus.
EXTRAIT de Beatus Rhenanus, Rerum Germanicarum,
lib. m.
Paq. 202, secundo* edit.
Oppidi figura ad circularem accedit. Mœnia habet elegantissima ex coctili latere , cum ambulacris ubique ferme intectis , ut ii qui nocturnas excubias agunt , commodius ambulent , adversus cœlestes injurias aliquanto tutiores. Turres habet non aspernandas.
Pag. W3.
Fossis cingitur aquam perennem continentibus alicubi quatuor, ut circa portam quam inferiorem vocant, alicubi duabus , et tertia , qu» est intima sicca. Per portam Elli fluvii Rhenum aditurus , priusquam nemus proximum
SELESTADT
emensus fuerit , hoc est , ad villam cui Schnellonum colli nomen est , pervenerit , triginta quatuor pontes transiere cogetur. In Hollandia putares esse. Propter hujusmodi munimenta tum naturalia, tum artefacta, castrum diceres esse verius quam oppidum.
Pag. 293.
Cum olim Elsatia superior vineas sola coleret, quicquid vinorum inferiori Germanise communicabat , id per Elium fluvium Argentoratum usque devehebatur, Selestadii navibus impositum , ubi portus erat et adhuc est, etiam quondam haud dubie trajectus , priusquam pons illic constitueretur. Is apud portam est , quœ nomen a fluvio habet. Nam vel hoc antiquitatem oppidi demonstrat , quod ex Brisigavia et transrhenanis tractibus bac recta in transellanam Elsaliam, et Lotharingiam, ac Galliam itur.
Pag. W6.
Prœficiendorum magistratuum jus aliquandiu Cuit apud prœpositum divœ Fidei. Sed Caesar, cui etiam nonnihil ditionis esset , facile impetravit , id aliunde compensans, ut in consortium reciperetur. Is fuit Fridericus Augustus ejus nominis secundus , sub quo Selestadium muro cinctum est. Sicque amborum pari potestate respublica administrabatur ; par utrinque senatorum numerus , cum imperialium , tum prapositianorum et vectigal aequaliter dividebatur. Praitorem autem , quem scultetum vocant , al terni s annis per vices dabant. Id duravit usque ad tempora Rudolphi régis , qui sui praedeccssoris approbata commutatione , vectigalis dimidium ad Elli portam ipse largitus, totam jurisdictionem imperio Romano vendicavit.
SELESTADT
Pag. 297.
Deinde Alberti caesaris principatu , cum inter praepositum mironem et senatum esset nata discordia , praefectus caesareus Joannes a Lichtenbergo sic rem transegit , ut civitas tertiae partis medietate de vectigali foret contenta. Nam adhuc dimidium accipiebat , et telone communi utebantur. Sic enim convenerat , Chunrado Wernhero ab Hadestat praetore et Friczemanno Nauuaro consule an. 1299, sub Epipbaniam.
Pag. 297.
Ob ea bénéficia , quibus a Friderico Augusto et Rudolpho sunt affecti cives Selestadienses, taie monumentum illis statuere.
Pag. 298.
Impp. cœ8s. Friderico ejus nominis secundo et Kodolpho Habispurgio Augg. syncerioris ac plenae libertatis vindicibus S. P. Q. Selecestadiensis beneficiorum memor, inclytis patron i s et veris patriae parentibus post veteres Francise hujus Germanicae , qua3 et Austrasia dicta est, benignissimos reges ac Romanorum imperatores Dagobertum , Carolum Magnum , Arnulphum et qui hoc ex Saxonibus , Bajoariis ac Suevis insecuti sunt , monumentum hoc gratitudinis ergo posuit. Posteri diligenter conservante.
Pag. 298.
Tum vero praetoris munus, impériale beneficium factum est. Quod diu in manibus fuit Wuaffelariorum ab Eccerich, a quibus adhuc nomen habet area quae ante curiam est,
SELESTADT
deinde a Botzhemiis obtentum non cive civili Strage, etc., de quo consulatur Rhenanus ipse.
Pag. 209.
Nobilitarunt bellicam Selestadiensium virtutem Armeniaci illi in Vogasi semitis non modo opimis spoliis , quae secum abeuntes ferebant, sed et vita privati. Fortiter illic pugnayit Chunradus, minister publicus, cui longo cognomentum fuit. Vexilla Gallica adhuc in aede parochiali visuntur. Sed hoc non absque vicinorum auxiliis gestum est.
Pag. 303.
Scolae litterariae quinque insignes viri per vices prsefuere, Ludovicus Dringenbergius, Crato Hoftmannus Udenheimensis , Hieronymus Gebvilerius , Joannes Sapidus et Vitus Rotenburgius.
Pag. 304.
Encomium Selestadii scripsit Erasmus Roterodamus elegantissimo carminé , rogatu Jacobi Wimpbelingii. Habet in summa homines bis mille et sexcentos plus minus , qui sacrosanctse eucharislia: sacramento secundum christianum ritum singulis annis participantur.
Pag. 304.
Populus est simplex ac tenuis , ut vinitorum fert conditio ; prœterea comessationibus paulo addictior.
SELESTADT
Extrait d'une chronique de Selestadt.
1245. Haben etliche fromme Jungfrauen sich zusamen gesellet die Regul des heiligen Augustini angenomen in der Stadt Schletsladt, welches von dem Pab3t Inocentio 4 ist selbiges lahr den 6. Ienner bestâttiget worden.
1246. Sezet dièse geistreiche Iungfrauen von ernennten Fabst dem Predigerorden der teuschen Provintz einverleibt worden.
Dey dem Berg Sil gênant, nahe bey Rappschweier, wohnten Klosler- Jungfrauen S. Augustini Ordens ; es entstunde selbiger Zeit Krieg zwischen zweyen edlen Herren , nemblich Wallberum und Conradum von Horburg, Conradus verbrante das Kloster auf dem Berg Sil, kamen also gedachte Klosterfrauen auf Schletstadt , aus Erlaubtnuss Alexandri , des Pabst dièses nahmcns des vierten , und wurden unter ihm und Henrico 3, Bischofen von Slrasburg, aus der hochgrâflichen Famili von Stahleckh , den Klosterfrauen Predigerordens zugesellet samt allem ihrem Gut. Àlso lautet die Bulla Henrici 3 , so gegeben 1253, in Belagerung Bergheim. Seyet die Wort von selbiger Zeit an wirt das Klosterfrauen Kloster in Schletsladt gênant das Kloster in Silo.
1294. Seyn wir Prediger oder Dominicaner in die Stadt Schletsladt an dem Fest des heiligen Bartholomai eingezogen.
1316. Ist unser Chor geweihet worden zu Ehren der heiligen Jungfrauen und Marlyrin Catharina und der Bùsserin Maria Magdalena. Welches Chor aus den freygegebenen Unkôslen Hessonis des Herren Mûntzmeisters uns ist erlaubt worden.
ÉPITAPHES A SELESTADT.
Florent Gebwiller, fils de Jérôme Gebwiller Jean Mains.
Claude Bœcklin de Bœcklinsau.
Beatus Arnoaldus.
Bealus Rhenanus.
Laurent Bosch.
Michel Goll.
Jean Goll.
Jacques Wimphelingue.
VlTA MoHTIS ARRHA.
Dno Florentio Gebwillero viro pietate et prudentia perspicuo inter repub. Selestad. octumviros sui tenip. haud postremo. M. Hieronymi
Gebwilleri antiquarii bonar in Germania cultoris immortali
laude prœclare. . . . cum Prothasio theolog. Martin sacerdot. etGervasio S. C. ac civitati hujus cum socinii profeclo tum consule B. M. Frib. S. Germ. in chron. requiescentib. filio, qui pos. quam pri. plurib. ann. fœliciter profuissel un. die jan. anni redemp. hum. m.d.l.h vita cum morte comutans cœlestem palriam repetiit. Clara Conthoralis mœstiss. conjugi chariss. una cum fre S. Jacobo Taurello alias Œchsel cognoiato invictiss. imp. P. Ferdi et Maximiliani II. augg. Z. C. consiliario et attestationum in Austria comissario sempiterno recod. ctgratitud. ergo P. P. anno salulis m.d l.xvu mense augusto Autem Clara pro mem. vidua anno salulis m.d.l.xxxxvi. 30 die mensis maii ex diudurno oh mariti dudum arnissi desiderium mœrore lubens erepta.
Autour des portraits. — De deux empereurs.
Imp Cœs. Carolus Quint. Ferdinandus Hung. et Bohem p f. augustus. rex design, imp.
Deo Optimo Maximo Sacrum.
0 fluxam rerum humanarum fldem.
Joan. majus Joan. ac Magdalenaî Wimphelingia? f. Selestadii , quod priscis selalum fuit , orlus , et in aula D. Maximiliani C»s. a Jacobo Spiegellio fratre in sacri scrinii magisterio ad unguem formatus. Quem is rudem accipere meruisset , impetrata vacalione apud Ferdinand, in ejusdem locum successit, in quo ofllcio dum dextre versatur, ab opt. principe quum prœpositura Clarevallensi , quod phanum ad Bohemio sallus vergens, e regione Norici, vulgus Zvettel appellat, per quam libe-
SELESTADT
raliter orna tu s est , tum stipendiis sacerdotiisque haud contemnendis auctus. Sed ut nihil in humanis stabile , dum ob fidem et integritatem dccennio cognitam régi gratus est , dum arridet fortuna , morbo immedicabili correptus, vitam fir.ivit setatis suœ an. xxxv. salutis m.d.xxxvi. Jacob. Spiegel jurecons. ac trium augg. ab epistolis fratri B. M. posuit.
Uèpitaphe de M. de Bœcklin et de Madeleine de Weicher,
sa femme.
En haut est Jésus-Christ tenant sa croix entre ses bras , à ses pieds sont à genoux M et Mme de Bœcklin ; au-dessous du premier sont les armes de Mens , Haricor, Schamle , Bœcklin. Au-dessous de la seconde, les armes de Wiger, Stauffen, Furstenberg, Baden. Tout ceci est soutenu par trois femmes: la première, nommée Fides, la seconde, Charitas , la troisième , Spes ; derrière les trois figures symboliques sont les épitaphes , écrites en lettres d'or ; le tout est soutenu par trois lions.
Uff den 13 Maji anno 1537 |j Anno 4582 hat der hochwùrdig
in Got edel geslreng Herr herr Wilhelm Bœrklin von Bœcklinshow , Thumprobst der Primat ErtzslûlTt zu Magdenburg , Riter Rom. Keii. Mt. Weiland. Caroli, Ferdinandi , Maximiliani , und jecztung Rudolphi , auch der fûrstlichen Erczherczogen Ferdinandi zuOsterreicb. Rath. Vorgemelter Claudi. Bœcklins undMagdalenœ von Weyher nachgelasner Sohn seinen Eltern zu Ehren dis Epilaphium aufrichten lassen.
Beato Arnoaldo Selestadiensi viro prise» integritatis nrliorumque literarum haud vulgariter perito, priraum Caesaris Maximiliani deinde Caroli quinti a secretis , in cujus comitatu dum solvitur insignis îlla
ist in Got verschiden der edel und gestrenge Claudius Bœcklin von Bœcklinsow, Riter, und ligt in dieser Kirchen begraben. Uff den 18 Martii anno 1539 . ist in Got verscheiden die edel und tugendrich Frow Magdalena, geborne von Weyber, gemeltes Claudi Bœcklins ehelich Haus- Iraw.
Denen beiden Got gnedig sei.
8ELESTADT
Germanoruro, sed haud perinde magni momenti in Turcas e Pannonia inferiore emovendos expeditio , apud Austriœ metropolim Viennam subito est extinctus quarto nonas octobreis an. m.d.xxxii. Beat. Rhen«nus veteri sodali civique memoriam pos. Vix. ann. xlvii. mens v.
Maximo Sacratim
Beato Rhenano Àntoni ex veteri Bildiorum famil. cujus excellons in omni génère doclrina graecœ et latinae lingua» cognilio , innocencia , humanitas, frugalitas, pudicitia celebris erit donec rerum hœc universitas constabit. Sludium anliquitatis déclarant aliquof lalini scriptores sacri prophanique ab eo purgati ac prope integri restituti ; item Germaniam, quam omnem tum veterem , tum novam tribus libris mira diligentia illuslravil, viro magno immortaliq. memoria digno Rodolphus Bersius hoc pietatis monumenlum posuit. Obiit Argentorati xm. kl. jun. aetatis su» an. lxii a Christo nato m.d.xlvii. inde elatus hic jacet ne optim. ac doctissi. civis reliquiis careret patria , quam vivus tôt egregiis monumenlis exornavit. Te capiunt laeto venientem sidera plausu , sed qu» te genuit, patria terra dolet.
Barbara? Kegeleriae mulierum decori, quam phthisis quadragenariam extinxit an. m.cccc.l.xxxvii, xii kl. aug. Antonius Rhenanus uxori incomparabili fieri jussit.
Reinhardo Kegelerio sacerdoti dum vixit graviter hilari et hilariter gravi, suaque contento sorte et quam opum ncgligenti lam amanti tranquillitatis . Beat. Rhenanus ex sorore nepos avunculo bona? memoriae posuit ; ob. aetate affecto m.d.xv non. martiis sub praecipitem senectutem.
Laurentio Bôschio patritio Selestadiensi viro de patria sua si quisquam alius prœelare merito ac omnibus honoribus in hac repub. summa cura laude functa et qui eximiam pielalt <n synceriorisque religionis
SELESTABT
studium cum singulari prudentia ac sapientia semper conjunxerit , cujusque mortem populus Selesladiensis ob insignia in se mérita acerbissime tulit et uxori charis. Barbarœ Lossin matronarum pudicarum singulari exemplo, quo cum marito ita aetatem exegit ut et cura ac diligentia rem familiarem honeste augeret et viro suavissime conviveret parentibus optimis Joannes et Laurentius filii Joannes Goll gêner hoc saxum p. Obierunt ambo jam decrepiti ille quidem die veneris xvi mensis aug. anno m.d.l.x. Hoc aulemnon ferensamissi viri desiderium eodem quoque anno die vero Martis. x. decemb. fatis concessit. Q. A. R. J. P.
Hoc, quicunque vides monumenta résiste viator
rem miram, attenta, credulus accre bibes.
Hoc, duo Laurenti Bôschi qui nomine gaudent
Claudunlur lumulo, hic filius ille pater.
Insignes pietate viri virtutibus ambo
illustres prœtor, consul, uterque fuit.
Cana fides, recti studium, tum publica rer.
munia, commune et nomen, utrique fuit.
Et locus hic communis us communia cœli
Atria. At bec animas, corpora ut ille tenet.
Obiit pridie nonarum decembris anno m.d.l.xxxix. aetatis vero lvid
Adam Flach von Meisen-Got bar Ein meyer zu Wiler gesin etlich Jor Da sin gut in Fremde lanl wogen Ist in sinem Alter bargezogen In Schilz und Schirm dieser Statt Desz 6. dag Mertzen gendet hal Sein Lebensz mûd und sat.
Anno m.d.xxx un Jor.
Eine Bedechtniss Barbel Klunklarin von Budlingen, der Got (Inad.
Anno M. D. xi vi.
Xysto Hermanno parrensi divi Pétri qucmseniorem vocant. Canonico viro humanissimo quem in mediis sodalium suorum negociis sollicita sursum ac deorsum discursantem pestis ante tempus hic intemepit amici ob vigilantissimi hominis consianciam et fidem singularem non sine lachrimis saxnm hoc statueront. An. m.d.xxvh. Sexto calendas febru arias.
Michœli Goll et Joanni filio viris singulari pietate prudentia integritate et dUigentia ornatiss. ac senatorii ordinis hujus celeberrimo Selestadiensium reip. consulibus beneque de patria meritis parent, optimo fratri charissimo. Socero et marito Joanni amisso suavissimo Oswaldus et Jacobus Goll filii et fratres. Nec non Richardis Boschin vidua mœsla pietatismonumentum perpétua memoriaac gratitudinis ergo tnstiss.mi F F concessere vero inevitabilibus fatis ille quidem anno aChnsto nato m.d l second idus aug. hic autem m.d.l xxxi prid. kal. aug.
DEO OPT. MAX.
joannem Goll virum prudenci» diligen.iasque incredibilis quem in ocloviralu hujus inclyt* Selestadiensium reip. conslilutum ac velul. Lsapentem feule sibi lempus adesse et proinde rébus ,sl,s caducs «îerejussis ad cœlestia Unlum speclantem breri consecuta mors prumptum lubentemque .erris eripuit anno artatis yn saluUs « .o.xxm. Lu kalendas auguslas Michœl el Valenlinus filai , mœaU haud ignofa„!es qutd amiserint. parentem optimum bac honesUndum memor,. censuere.
En bas autour de son portrait :
Sic oculos. Sic ille gênas. Sic ora ferebat.
Job am xix. Tag.
Ich wayss dass mein Vetter und Schirmer lebtt und dass ich der Tag einst aus dem Staat wider aufferstehen wùrdt, und dass meine Bhder mit disser Hanth wider ûbenogen werden und dass ich mit me.oem
SEI.ESTADT
Flaisch bedâydet Gott anschauen wùrdt ; ja ich selber wûrdt ihn anschauen nit mill anderen sonder mit dissen meinen Augen.
Mat. 22, Rom. 8 et Corr. 15.
Inscription du tableau représentant la sainte Trinité.