‹ Ordonnances des Rois de France de la 3e Race, recueillies par ordre chronologiqueChapitre 34 sur 150 · Tome XVII. Aaij · texte numérisé non relu

Tome XVII. Aaij

pro nobis et dicta consorte nostra , hcredibus et successoribus nostris , quantum

Louis XI, a^ nos u dictant consorum nostram pertinet , laudamus , approbamus ac eciam à Tours, . . - r, . . . .... , tr ,.

Février 1468 confirmamus , et,, ut m futurum ptrpetuo inviolabilutr observetur , sentscallo nostro

Caiurcensis diocesis , qui nunc est , et a/iis nostris sentscallis qui pro tempore ibidem Juerint , pro nobis a dicta consorte nostra , hcredibus et successoribus nostris , damus in mandatis et eis precipimus , ut dictam composicionem omnino , prout dictum est , observent , et à bajuli s , miuistris ac allocaùs (a) nostris dictarum villarum , scilicet Montis-Aibani et in suie Madide, faciant in poster um inviolabiliter observari. Insuper , ad cumulum major i s gracie , volumus et mandamus , tam pro nobis quant pro prefata consorte nostra , ut bajuli nos tri dictarum villarum , scilicet Montis-Aibani et insuie Madide , ac allocati présentes et qui pro tempore juerint , in principio bajulie sue , Jurent dicto abbati et conventui dicti loci ac suis successoribus , legitimum eis reddere computum de majoribus justiciis et minoribus , quinque solidorum scilicet et infrà , et omnibus incurrimentis que provenerint racione jurisdictionis villarum predictarunt , pro ea parte que dictis abbati ac conventui ac eornm successoribus competit vel competere débet et debebit , occasione vel causâ composicionis pr édicté , et reddere ipsi abbati et ejtts successoribus partem legitimam ipsos et supradictum motiasterium juxta tenorem dicte composicionis et formam contingentem , et hoc idem jurubunt sentscallo nostro bajuli dictarum villarum dicti abbatis et successorum suorum qui modo sunt et pro tempore Juerint, légitimé se facturos , liominum Montis-Aibani et insuie Madide in omnibus jure salvo. In cujus rei testimonium , sigillum nostrum presentibus licteris duximus apponendum, salvo in aJiis superius non expressis jure nostro, et salvo in omnibus jure quolibet alieno.

Nos autem Johanna, Tholose et Pictavii contins sa , universa et singula, pro ut superius sunt exprès sa, voluntate spontaneâ approbamus, volumus et laudamus, ac pro nobis hcredibus et successoribus nostris eciam confirmamus ; et ad major i s roboris firmitatem sigillum nostrum, uni cum sigillé carissimi domini nostri cornais supradicti viri nostri , presentibus licteris duximus apponendum. Datum apud Arinazancas^, prope Aquas-mortuas, anno Domini millesimo ducemesimo septuagesùno , mensc Junii.

Suite des Lettre» Nos verà premissa omnia et singula , prout superius sunt expressa , rata et

de tu grata habontes, ea volumus, laudamus , approbamus et auctoritate regiâ confir- PhilipfeIII » i l r- • tr ., ,? ' .

le H»rdi. mamus , salvo m omnibus oins ;ure nostro et jure eciam tn omnibus alieno. Quod

ut ratum et stabile permaneat in futurum, presentibus licteris nostrum fecimus apponi

sigillum. Actum Parisiis, anno Domini millesimo ducentesimo septuagesùno

sexto, mens£ Julio.

Suite de» Lettre» Et nos eciam premissa omnia et singula , prout superius sunt expressa , rata Philippe VI tt grata habentes, ea volumus, laudamus, approbamus, et nostrâ auctoritate regiâ, de Valoi». ex certa sciencia , confirmamus , salvo in omnibus aliis jure nostro et jure quolibet alieno. Qitod ut ratum et stabile permaneat in futurum, nostrum presentibus ficimus apponi sigillum. Actum Parisius, anno Domini trecentesimo vigesimo-octavo, mense Julio.

Suite d« Lettre» post ûuarum quidem exhibicionem et visionem Rcterarum ,fuimus per prefatum Charles VU. consiliarium nostrum episcopum Montis - Albanensem humillimè requisiti , ut hujus-

Notes.

( a) Procureurs. la sous-préfecture de Nîmes, département du

(b) Ou Artnasanicas ; Aymargues, dans Gard.

modi licteras bénigne confirmare dignaremur. Hinc est quod nos , ipsitts consiliarii ~" ~ ~ — — nosiri episcopi Montis-Albanensis requeste libenter annuentes , egregiaque prede- ^î^^'' ctssorum nostrorum vestigia concupientes imitari , superiùs insertas licteras ac p^vrjer Iv^g omnia et singula in eis contenta, eas et ea , ratas et gratas , rataque et grata habentes, votumus , laudamus, ratificamus, approbamus, et ex certanostra sciencia , speciali gracia , plena potestate et regia auctoritate , quatenus rite et débité usi sunt eisdem , confirmavimus et confirmamtts per présentes. Qjtocirca , earmn série damus in mandatis senescalb et judici Caturcensi , ceterisque Justiciariis et officiants nostris vel eorum loca tenentibus , presentibus et fiiiuris, et ipsorum cuilibet prout pertinuerit ad eumdem , quatenus prefatum consiliarium nostrum et ejus sttecessores Montis-Albanenses episcopos, nostrâ presenti confirmacione et graciû uii et gaudere pacijicc perpétué faciant et permictant, nichil in contrarium actemptari vel innovari sinendo , sed si qiiid à quoquam seciis agi contigerit , id revocent et to liant , ac revocari et tolli faciant indilatè , visis presentibus. Quas ut per pet uâ soliditate persévèrent , sigilti nostri , in absencia magni ordinati , jnssimus appensione corroborandas , in altis nostro et in omnibus quolibet alieno jure semper salvis. Datum in Monte-Albano, mensc Januarii , anno Domini millcsimo quaclringentesimo cjuadragesimo secundo , et regni nostri viecsimo primo. Sic signalas supra plicam in superiori parte , per Regem in suo consilio. Chaligault; et quasi in medio dicte plice , collacio facta est cum licteris originalibus preinsertis; et in inferiori parte. Visa. Contentor. Chaligault.

Cessionem , transportum et remissionem preexpressos et in instrumenta superiùs Suite des Un htserto lacius déclarât os ratificare et approbare dignaremur. Nos ver à , predecessorum Lq ^ x j nostrorum vestighs laudabilibus inharere cupientes , ac eorum supplicacioni tamquam juste et rationi consonc bettigniter annuentes , intuitu potissimè divini cultûs qui die nocteque in eadem ecclesia cetebrari consuevit , ac de redditions , /uribus et obvencionibus illis per fondacionem prenarratam et alias pertinentibus honorificc sus t en tari , cessionem, transportum et remissionem sepedictos, ac omnia et singula in instrument 0 preinserto contenta et enarrata , ratas et gratas , rataque et grata habentes, voluimus, laudavimus , approbavimus et ratifficavimus , ac ex certa sciencia nostra, speciali gracia , auctoritateque regia , per nostri pre sentis interposicionem decreti, confirmavimus et confirmamtts per présentes. Quocirca per easdem , dilectis et fidelibus senescalb et thesaurario nostris Caturcensibus , ceterisque justiciariis et officiariis nostris vel eorum loca tenentibus , presentibus etfitturis, et eorum cuilibet prout ad cum pertinuerit , damus in mandatis quatenus de predicta quarta parte die ti loci insuie Amate , et altis juribus unâ nobiscum et dicto Seguerio mediis premissis spectantibus , presentibus nostris ratifficacione et confirmacione , graciâ et concessione , ceterisque prenarratis , dictant magistrum Notetum Seguerium ac suo s heredes et causam habentes et habituros , uti et gaudere pacificè faciant , sinant atque permictant, omnibus impedimentis cessant! bu s; quod si stcùs agi contingent, exfoliant et amoveant, seu tolli et amoveri faciant indilatè , quoniam sic fieri volttmus, die toque magistro Noteto c once s si mus de gracia speciali per présentes , jure nostro in altis et quolibet alieno in omnibus semper salvo. Qtias ut perpétué firmitatis robur obtineant , sigilti nostri appensione fecimus communiri. Datum Turonis, mense Februarii , anno Domini millesimo cccc.° Lxvin.' : et regni nostri octavo. Sic signatas : Per consilium. J. Le Roy. Visa. Contentor. J. Duban.

rcs

Louis XI,

àAmboise, (aJ Etablissement de Foires et Marchés à Saint - Maixent (b) , à la Février i468. demande du Comte du Maine (c).

LOYS , par la grâce de Dieu , Roy de France; sçavoir faisons à tous presens et advenir, nous avoir receue J'umble supplicacion de nostre très-chier et très-amé oncle, le comte du Maine, seigneur de Saint -Mexant, contenant que il est seigneur baron des ville , chas tel et seigneurie de Saint-Mexant , où il y a chastellenie , justice et jurisdiction haulte , moienne et basse , avec les droits qui en deppendent et peuvent deppendre, icclle terre et seigneurie tenue de nous à cause de nostre comté de Poictou , et laquelle terre et seigneurie nous doit appartenir et eschoir après le trespas de nostredict oncle, en deftàult de hoir maslc son héritier : et pour ce que, audict lieu de Saint-Mexant nostredict oncle n'a aucunes foires ou marchez qui soient ou pourroient estre à nous et à luy de grand prouffit et revenue au moyen que dessus, ainsy qu'il a esté adverti , et que l'abbé dudict Saint-Mexant en y a aucuns qu'il y fàict tenir par octroy de noz prédécesseurs , nostredict oncle, pour l'augmentacion de sadicte seigneurie et pour nostre prouffit et utilité, a entencion d'y faire tenir et avoir trois ou quatre foires l'an , et ung marchié la sepmaine, à certains jours que lui et ceulx de ladicte ville ou partie d'iceulx ont advisé pour le bien de ladicte ville et seigneurie, c'est assavoir l'une desdictes foires le premier jour de may, jour de la feste Saint Jacques et Saint Philippe; la segonde , le treiziesme jour d'aoust et feste Sainte Ragonde ; la tierce , le sixiesme jour de décembre , jour et feste de Saint Nicolas; et la quatriesme, le premier lundi de caresme ; et ledict marchié , chascun jour de samedi en chascune sepmaine ; pour icelles foires et marchiés estre tenuz auxdicts jours , en ia halle ou place estant devant l'ostei appel lé l'ostel de la court du Roy , audict lieu de Saint-Mexant ; mais il ne le pourroit faire sans avoir sur ce congié , licence et octroy de nous, requérant humblement iceulx. Pourquoy no»s, actendu ce que dict est , et mesmement que lesdictes foires et marchiés sont pour le bien , prouffit et utilité de nous, comme dict est, de nostredict oncle et des habitans en icellc ville, et aussy que ausdicts jours ny a aucunes foires et marchiés en ladicte ville ne aux environs , à troys ou à quatre lieues , où elles puissent prejudicier à nostredict oncle, qui sur ce nous a requis, avons pour ces causes et consideracions , et aultres à ce nous mouvans , de nostre grâce spéciale , plaine puissance et auctorité royale , octroyé et octroyons lesdictes foires et marchiés, et lui avons donné congié, licence et octroy de icelles tenir et faire tenir dores en avant ausdicts lieu et jours , tout ainsy qu'il est accoustumé faire en tel cas, et que l'abbé dudict lieu de Saint- Mexant y en a accoustumé avoir à aultres jours , et en joyr scmblablement par octroy de nous ou de nosdicts prédécesseurs. Sy donnons en mandement , par cesdictes présentes , à noz amez et feaulx gens de noz comptes , à nostre sencschal de Poictou , et à tous &c. , que nostredict oncle et ses

Notes.

(a) Trésor des chartes, registre 197, canton, dans ia sous -préfecture de Niort, pièce 84. département des Deux-Sèvres.

(h ) En Poitou , aujourd'hui chef-lieu de (c) Vtir ci-dessus , /. XVI, p. fij, note <f.

successeurs, seigneurs de Saint-Mexant , facent et souffrent joyr et user de ' "

noz presens grâce, congié , licence et octroy, en faisant icelies foires et àAmboise marchiés cryer et publier, ainsy qu'il est accoustuméde faire en tel cas, sans p^^ l^B. pour ce troubler ou empescher nostredict oncle ou ses successeurs esdictes foires et marchiés, ores ne pour le temps advenir , en corps ne en biens, en aucune manière; ains se aucun* empeschement &c. Et affin &c, sauf &c. Donné à Amboise, ou moys de Février, l'an de grâce mil ce ce soixante- huit , et de nostre règne le huitiesme. Ainsi signé : Par le Roy. Toustain (a).

Note.

(a) La table des Ordonnances enregis- d'autres lettres de Louis XI; elles n'ont d'autre trées en la Chambre des comptes de Dau- objet que d'assurer à tous les officiers de la prophinc, place sous la date du 1 1 février 1 468, vince leurs gages, sans aucune diminution.

Page 1