Tome XV U. Aaa
— — — — plaine puissance et auctori te royal, par ces présentes, tous les cas, crimes, Louis XI, delicts et maléfices que l'en pourroit dire par eux ou aucun d'eulx avoir i Mehun- est£ fejcts> commis et perpétrez, tant en gênerai que en particulier, envers sur-Loire , nou$ fit nostre roval majesté , avec toute peine , offense et amende cor-
Jjnvicr 1470. .. • • h • '1 11 i« 1
1 porelle, criminelle et civile, en quoy ilz et chascun deulx pourroient estre à ceste cause encourus envers nous et justice , et les avons restituez et restituons, en tant que mestier est, à leur bonne famé et renommée au pays, et à leurs biens non confisquez , et sur ce imposons silence perpétuel à nostre procureur présent et advenir, sans ce que aucune chose en puisse jamais estre imputée, reprouchée ou demandée à eulx ne aux leurs, en quelque manière que ce soit, ne que ilz soient tenuz de poursuir, requérir ne demander aucun entérinement du contenu en cesdictes présentes pardevant aucuns de noz juges ou officiers ; ains voulons et nous plaist que , en faisant seulement exhibicion d'icclles , ilz joyssent pleinement et paisiblement et entièrement du contenu en icelles. Sy donnons en mandement par cesdictes présentes , à nostre bailly de Saint-Quentin , et à tous noz autres justiciers et officiers ou à leurs lieuxtenans, prescris et advenir, et à chascun d'eulx si comme à luy appartiendra , que de nostre présente grâce , remission , quictance , pardon et générale abolicion, ilz facent, seuffrent et laissent lesdicts maire, eschevins, jurez et habitans, joyr et user plainement et paisiblement, sans leur faire ne souffrir estre fàict, ores ne pour le temps advenir, aucun arrest , destourbier ou empeschement au contraire; ainçois, se leurs corps ou aucuns de leurs biens sont ou estoient pour ce prins , saisiz , arrestez ou aucunement empeschez , si les leur mectez ou faictes mectre tantost et sans delay à plaine délivrance. Et pour ce que de ces présentes l'en pourra avoir à faire en' plusieurs et divers lieux , nous voulons que au vidimus d'icelles, fàict soubz scel royal, foy soit adjoustec comme à l'original. Et afin que ce soit chose ferme et cstablc à tousiours, nous avons faict mectre nostre scel à cesdictes présentes, sauf en autres choses nostre droict et l'autruy en toutes. Donné à Mehun- sur- Loire , ou mois de Janvier , l'an de grâce mil ce ce soixante-dix , et de nostre règne le dix'tesme. Ainsi signé : Par le Roy , Messeigneurs les Ducs de Calabre et de Bourbon, les Contes de Guise et de Dunoys , les sires de la F or est , de Cru on et de Montagu , maistre Pierre Derefitge, gênerai, maistre Guillaume Compaing, et autres presens. J. LeclerC. Visa.
Louis XI,
à Mehun- (a) Rétablissement de la Prévôté de Saint-Quentin dans l'état où elle se
sur-Loire, trouvoit avant le Traité d 'Arras.
Janvier 1470.
LOYS, par la grâce de Dieu, Roy de France ; sçavoir faisons à tous presens et advenir, que comme, paravant le traictié d'Arras (b), toute la prevosté ancienne de Saint-Quentin fust unye et adjoincte au siège dudict Saint-Quentin , laquelle en fut desjoincte et séparée par ledict traictié, en diminucion dudict siège et du bien et utilité de la chose publicque de notre ville dudict Saint-Quentin, nous, ces choses considérées, et mesmement la
Notes.
( a) Trésor de* chartes , registre 195, (b) Voir le tenu XVI de cette collection , pièce 465. pag. ifj et tj6.
bonne et grant loyaulté que noz chiers et bien-amez les maire, eschevins, ■ jurés et habitans de ladicte ville ont de tout temps et d'ancienneté gardée Louis XI envers nous et la couronne de France , mesmement puis naguiercs , ainsi à Mehunqu* ils l'ont bien monstrée par effect , lesquelz de leur propre mouvement . sur lj0,r*' se sont reduitz en nostre obéissance; desirans par ce, de tout nostre cuer, anV1CT le bien, entretenement et augmentacion de nostredicte ville, laquelle, en laveur des choses dessusdictes , nous avons tousiours eue et avons en trèssinguiiere et especialc recommandacion , toute ladicte prevosté ancienne avons remise, rcunye et adjoincte audict siège de Saint-Quentin, tout ainsi qu'elle estoit paravant ledict traictié d'Arras , sans ce que d'ores en avant elle en puisse jamais estre mise hors ne séparée , en quelque manière que ce soit , et ainsi l'avons ordonné et ordonnons , de nostre certaine science , plaine puissance et auctorité royal, par ces présentes. Sy donnons en mandement à nostre bailly dudict lieu de Saint-Quentin ou à son lieutenant, présent et advenir , que nostre présente reunion , adjonction et ordonnance il entretiegne, observe et garde, et face entretenir, observer et garder sans enfraindre, et icelle dès à présent race enregistrer ès registres de sa court et auditoire, et lire et publier à son de trompe et cry publicque par tous les lieux de sa juridiction, mesmement de ladicte ancienne prevosté, ainsi qu'il verra estre à faire, afin que aucuns n'en puissent prétendre cause d'ignorance. Et afin que ce soit chose ferme et estabie à tousiours , nous avons fàict mectre nostre scel à ces présentes, sauf en autres choses nostre droit et l'autruy en toutes. Donné à Mehun-sur-Loire , au mois de Janvier , l'an de grâce mil CCCC soixante et dix , et de nostre règne le dixiesme. Ainsi signé : Par le Roy, Messeigneurs les Ducs de Calabre et de Bourbon, les Contes de Guise et de Dunoys , les sires de la F or est , de Craon et de Montagu , maistre Pierre Durefitge, gênerai, maistre Guillaume Compaing et autres presens. J. Leclerc. Visa.
Louis XI ,
(a) Confirmation des Privilèges des Consuls et des Habitans de Narbonne. à Compagne ,
Janvier i47°-
ZUDOVICUS, Dei graciâ , Francorum Rex; notum facimus universis, tam presentibus quant futuris, nos, ad requestam humilemque supplicacionem sincère nobis dilectorum consulum universitatis habitatorum ac populi ville , civitatis , burgi ac vicarie A ht bonne , deffunctorum quondam bone memorie Philippi predecessoris nostri ac carissimi domini et progenitoris nostri, cujus anima pace fruatur , vidisse fteteras quarum ténor dicitur esse talis:
Phili ppus , Dei graciâ , Francorum Rex; notum facimus universis , tam Philippe VI, presentibus quant juturis , qubd , cum ex parte consulum universitatis et habitatorum ti jj^"^'^. ac populi ville, videlicet civitatis et burgi Ner bonne , in qua quidem villa sunt et Juerant hactenus duo consulatus , unus videlicet in civitate et alius in b tir go , nobis fiurit supplie atum , ut unionem dictorum duorum consulatuum concedere velimus eisdem , dicentes quèd dicta ttnio, si per nos concederetur , esset accommoda eis et toti ville ac omnibus habitantibus in ea, nos, actendentes quàdipsi et eorum predecessores nobis et nostris predecessoribus Francorum Regibus ac cor ont Francie
Note.
(a) Trésor des chartes, registre 107, pièce 183. Tome XVII. A a a ij
, semper fuerum fidèles et obedientes , et sperantes quèd sic in futur um existant, et
Louis XI, ideè intendere volentes ad bonum et tranquillum statum et refbrmacionem dicte à Compiègne, v\He t qH( \n par abus maritimis situata est et prope fines regni nostri, eorum sup- Janvier t4jo. pficacj0„j javorabiliier annuemes , super supplicacionibus per eos super hoc et super a/iis infrà scriptis no bis factis , habitâ super eis deliberacione concilii , de gracia speciati , ex certa sciencia nostra ac de nostre régie plenitudine potestatis , concessimus et concedimus que sequuntur :
Primo. Concedimus eis quèd dicti duo consulat us ville predic te N er bonne , cum eorum metubris , libertatibus , usibus , consttetudinibus , franquesiis et juribus univer sis , et cum plenitudine et integritate libertatum , consuetudinum et ustium ac universorum jurium eorumdem, quos consulat us à nobis, tanquamà Duce Ner bonne, in solidum et immédiate dicti consules universitatis dicte ville nomine se tenere advoant et etiam recognoscuut et alias recognoverunt , quamquam alias, diit est, procuratores dilectorum et fidelium nostrorum archiepiscopi et vicecomitis Nerbonne super dictant advoacionem et rccognicioncm alias jactam débat um et opposicionem predictis consulibus et procuratori nostro ficisse dicantur , et super quo debato causa litigii in curia nostra pendere dicitur inter partes, que nondum m ter minât a, uniantur , et ipso s consulat us unire volumus, et unimus et de ipsis duobus consulatibus unum consnlatum facimus et perpétué esse volumus sic unitum ; ac volumus et dicti s consulibus concedimus qubd in antea, cum eis placuerit , dictâ unione utantur impuni , licencia alicujus minime requisitâ; cui consulatui sic unito omnes liber tat es , consuetudines , usus ac jura univetsa que ante presentem unionem dictis duobus consulatibus pertinebant seu pertinere poterant, intégra et illibata remanere volumus, sicut ante presentem unionem dictis duobus consulatibus divisim, tam in possessione et saisina sive quasi, quàm in proprietate, competebant seu competere poterant quoris modo , et prout dicti duo consulatus et eorum quilibet surit bactenus eis usi ; qui quidem sic uniti à nobis in solidum tenebuntur et teneri debebunt , non obstante quèd super unione predicta, alias petita coram senescallo Carcassonne seu vicario 'Bicterensi , in qua senescallia dicta villa est situata , procuratores dictorum archiepiscopi et vicecomitis se oppo suer uni , et in causa litigii, supra dicta opposicione inchoata,procuratorem nostrum secum adjungi petierunt , et plures causas et facta proposuerunt , et adversùs eos plura eciam facto, et raciones per partem dictorum consulum et consulat uum proposita , et plures testes hinc inde producti et examinait fuerunt , que tamen causa nondum est per sententiam termina ta ; per heee autem, causas litigiorum predictorum non intendimus nec volumus in aliquo derogari quin valeant in quantum de jure, usu seu de consuetudine, et non alias , valere poterunt et debebunt.
(2) Item. Super eo quèd dicti consules dicebant, quèd retroactis temporibusin dictis consulatibus erat certa forma sivemodus in quolibet eorumdem consulatuum consules eligendi ,postquam, debato moto inter popttlares burgi Ner bonne ex una parte et altos qui placearii (a) dic'untur dicti burgi ex altéra, super modo eligendi consules, per dilectos et fidèles clericos et consiliarios nostros magistros B. Saqueti, nunc Morinensem episcopum (b), et Johannem de Borbeino, tune in senescallia Carcassonne, super hiisetaliis nostri s negociis existent es , in quos de dicto debato fuerat per partes compromission, statuta seu ordinata seu statutus vel ordinatus fuerat certa alia forma seu certus alius modus consules eligendi, servandi vel servandorum sub pena decem millium librarum
(a) Magistrats municipaux qui pronon- (b) Raimond Saquet. Voir le Gallia Ckrisçoient sur les demandes et les contestations Dana, tom. X, pag. 1 560. Il doit y avoir par des habitans ; placearii, de placitum. conséquent R, et non B.
turonensium no bis appUcandarum , prout in die 10 promisso super hoc facto et in
sentencia arbitrait inde sec ut a et lata contineri dicebant , super quo petebant et sup- ^ q^-j. ne'
plicabant predicti consules eis concedi quàd, non obstantibus pronunciatione et pena janvî^Tf "o '
predictis , fitetâ realiter unione predictâ , consules omnes ville pr (dicte simul et de
consensu partium quos tangit sett tangere potest dicta sententia arbitrait s , vel
major is partis consiliariorum pareium (a) que se compromiserttnt , possent vel
ad primant viam vel formant sive modum eligendi consules redire, vel secundttm
arbitralem sequi , aut aliam idoneam et sufficientem eli gère , prout eis vider etur ra-
tionabil'tter faciendum.
(3) Item. Super eo citant quod dicebant, quod citm pro eo quia dieu consules erant ante presentem unionem divisi et separati , quilibet dictorum consulat uttm haberet et liabere deberet clavarios (b) , videlicet consnlatus burgi très , ex dicta pronunciatione arbitrali et sub pena predicta, et consnlatus civitatis duos, quod asserebant eis et ville predicte stimpiuosum esse , et esset eciam quedam cotfusio tôt habere clavarios, super quo supplicabant eis concedi quèd , factâ realiter unione, predicti consules dicte ville, de volmtate et consensu dicta rttm partium quas tangit seu tangerc potest dicta pronunciatio arbitralis vel majoris partis, ut supra dietum est, possent dictorum clavariorum numerttm ad minorem rédiger e vel illttm serra re, aut alias super hoc dtsponere et or dinar e , prout expédiât s ci s vider etur, pronunciatione et pena non obstantibus predictis.
(4) Item. Super eo etiam quod supplicabant eis concedi quèd, super omnibus aftis in compromisso et pronunciacione arbitrali predictis singnlariter et universaliter contenus , factâ unione predictâ , ipsi consules similiter possent , de consensu dictarum partium ut supra dictum est , dtsponere et ordinare , prout eis expediens et rationabile videretur, non obstantibus pronunciacione et penâ predictis.
(5) Item. Et super eo eciam quod supplicabant eis concedi quod super ordinacione et institutione offkialium dicti consnlatus sic uniti , et augendo vel dimittuendo numerttm eorum nec non , et super omnibus aliis super quibus dicti consules predictorum consulatuum vel alter ipsorum consulatuum ante dictant unionem poterant vel poterat ordinare et statuer e , possent et valerent , dictâ unione factâ , ordinare et statuerc , prout eis expediens videretur , premissa sttpplicata eisdent consulibus nomine universitatis ville predicte concessimus et conced'tmus , prout ea sibi concedi supplicabant , absque tamen nostro m aliis prejudicio et in omnibus quolibet a/ieno; rnajorem tamen clavariorum numerum habere non poterunt quem habuerunt hue usque ; volentes etiam et conctdcntes eisdem quàd potestas eligendi consules dicte ville illis in Jûturttm competat quibus competebat ante concessionem unionis predicte, nec eis aliquod per premissa vel sequentia , quoad electionis hujusmodi potestatem , prejudicium aut immutationem ficri volttmus , nisi de ipsorum procederet voluntate.
(6) Item. Conced'tmus eisdem consulibus quod ad electionem et creacionem consulum procedi et intetidi valeat per illos ad quos dicta electio pertinet annis singulis illâ die quâ voluerim , non obstante quod ante presentem unionem in dicti s duobus consulatibus certis et diversis diebus consules eligi consueverunt et creari.
[y] Item. Conced'tmus prefatis consulibus et consulat ui predicto sic per nos unito , quod possint , cum eis placuerit , in dicta villa Ner bonne , in civitate vel in burgo, ubi maluerint , aut supra pontem veterem dicte ville , unam domttm sujfficientem et habilem vel plures in unam con/ungendi , videlicet, quàd sujfcerc debeant et
Notes.
(a) Pariage ; ce mot a déjà été explique (b) Voir ci-desius , page 277, note b. plusieurs fois.
non u/rrâ pro una domo sufficienti faciatda pro eorum constdatu unendo et perà ComV e fic,end° > h"5 ad eorum consulatûs négocia incumbem acquirere vel edificare , Janvier'! I70 ' et seme^ ve^ pfaries, ubi malucrint, in quacumque parte dicte ville suum consulat um tenere et hahre, a domum seu domos quant seu quas pr opter hoc acquisiverint vel edijkaverint in unam junctas tenere absque eo qubd cogantur eam seu eas extra manum suam ponere , vel pro ea ipsius seu ipsarum acquisicione nobis aliquam près tare financiam, salvo in aliis jure nostro et in omnibus quolibet alieno.
(8) Item. Concedirnus eisdem consulibus quod , in casu quo aliquis aliquod debatum movertt eisdem consulibus seu universitati ville predicte in unione predicta , vel quominits ipsa ttnio tenuerit et sit ac rémanent in sua cfficacia et virtute , procuratores tam générales quàm spéciales partem faciant et facere debeant ac tencantur contra quodcumque dictum debatum moventes , et se adjungant procuratores predicti cum consulibus antedictis et adjungere teneantur in causa seu causis de bâti predicti , absque custu,consulum seu univcrsitatis predictorum , unionem predicti consulatûs dcffendcndo ad finem quod tcncat , quodque , predictis pendentibus dcbatis, dicti consules et uttiversitas in possessioue et saisina dicte unionis sint et remaneant, servent ur et tueantur, et dcffendantur in ea.
(9) Item. Volumus et concedirnus consulibus et universitati predictis , quèd die tu s consulatûs sic uni tus cum omnibus membris, liber tatibus , usibus , Jranquesiis , immunitatibtts , consuetudinibus ac juribus universis , teneatur perpétué in solidum et immédiate a nobis et successoribus nostris Regibus, sicque extra manum nostram et successorum nostrorum Regtim Francorttm et patrimonium nostrum , in totum vel in parte, divisa vel indivisa, nunquam ponatur aftquâ racione vel causa, eciam in personas filiorum vel fratrum aliorum Regum Francie , successorum nostrorum.
(10) Item. Concedirnus consulibus et universitati predictis quod, in casu quo contingent in futurum nos vel aliquos successores nostros succedere in totum vel in parte in jus aliquorum dominorum temporalium dicte ville Ner bonne , ex illa causa vel aliqua alia, vel quoeumque titulo, dicta unio consulatûs retractari non debeat , retractetur aut aliqualiter infringatur.
(11) Item. Cum dicti consules asserant quod consules dictorum duorum consulatuum, ante presentem unionem , habeant instituciontm etdcstitucionem immediatè et in solidum preconum dicte ville Ner bonne vocatorum juratorum , et etiam prosenetarum, vocatorum vulgariter corraterii et corratarie , concedirnus eisdem consulibus sic uni ti s qubd si eut institucio et destitucio predictorum preconum seu incantatorum(a) et prosenetarum seu corrateriorum ac corrateriarum , ad consules dictorum duorum consulatuum ante presentem unionem pertinebant , sic et codent modo pertineant ex nunc in amea ad dictos consules unitos.
(12) Item. Concedirnus etiam eis qubd possint , ad commodum sut consulatûs et univcrsitatis dicte ville , ad firmam seu censttm trader e emolumenta incantûs dicte ville , et proclamaciones vinorum que venduntur in ea , ac eciam emolumenta corratarie e/usdem annuatim , vel alias prout malucrint , licèt ea antea non consueverint vendidisse ; sic tamen , qubd firmarii seu alii qui emolumentum predictorum ad commodum ville et univcrsitatis predictarum levabunt , ampliùs non exigant quàm per prteones, incantatores ac vinorum proclamatores , et corraterios seu corraterias, hue usque levait et exigi consuevit.
Premissa verb omnia per nos supra dictis consulibus, si eut premictitur concessa, et prout superiûs sttnt expressa, eis concessimus, et tenore presencium concedirnus,
Note.
(a ) Qui mettent à l'encan , à l'enchère.
DE LA TROISIÈME R A C E. 37$ de speciali gracia et de certa sciencia , ac ex causa et eciam de nostre régie pie- Louis XI nitudine potestatis , salvo in aliis jure nostro et in omnibus quolibet alimo. Qjtod à Compagne' ut firmum et stabile permaneat in Juturum , nostrum presentibus licteris fecimus Janvier 1470.' apponi sigillum. Datum Parisius, anno Domini millesimo trecentesimo trigcsimo ociavo, die duotlecimâ mcnsis Junih
Dei gracia, Francorum Rex , universis présentes licteras inspec- «j Mai 1434. turis , salut cm. Notum facimus qubd , cum procurator nostcr in seneschalia Carca s sonne nobis exposuisset , qubd subditi et justiciabiles vicariarum et judicaturarum de dicta seneschalia Carcassonne existencium , tant in causis civilibus quàm criminalibus , ad delatandam justitiam , ad seneschalum nostrum soliti erant recurrere , et partibus eorum adversis in assisiis dieu sencschali tune proximb futuris in dictis vicariis et judicaturis tenendum diem assignari ac inhibiciones in talibus solitas fieri facere , ment quarum transgressionis dicti vicarii et judices in dictis causis ulteriiis procedere non erant ausi , unde et eo qubd dicte assiste, que, secundùm quidam assueta privilégia , nonnullis communitatibus villarnm et subditorum dieu sentschalie à nobis seu predteessoribus nostris indu/ta, per dictum seneschalum in dictis vicariis et judicaturis de duobus in duos menses ttneri de- Sucrant et debebant , non tenebantur de oc 10 annis, causa evitandorum ma quorum sumptuum , missionum et expensarum , occasione dictantm assisiarum pro dicto seneschalo et ejus comitiva faciendornm , qubd plures cause , processus indecisi ac exctssus impuniti remanseram et adliuc rcmanebant , super quibus et quorum racione dictus procurator noster in dicta seneschalia Carcassonne à nobis certas obtinuisstt licteras , per quas dicto seneschalo Carcassonne et Bictericensi mandabatur et commictebautr , quatinus in causis quibuscumque per appellacionem , concessiontm dictantm licterarum in dicta commuai forma , et si quas, coram ipso et in ejus curia devolutis seu dcvolvtndis , non habendo respectum seu consideracionem ad privilégia jam dicta, in dictis assisiis et extra assistas, ac eciam in locis consnetis dictarum vicariarum et judicaturarum , tosciens quosciens contingent dictum seneschalum seu ejus locum tenentem ibidem adesse, vocatis partibus, procèdent, ipsasque partes in eisdem procedere faccret et ipsis ministraret bonum et brève justitiœ complementum , a quarum quidem licterarum concessione , et nonnullis explectis in unum, seu pretextu earumdem , per dictum seneschalum Carcassonne et Bicterarum seu ejus locum tenentem , ad rtquestam seu prosecutiontm dicti procuratoris in dicta seneschalia factis , c on suie s ville et vicarie Ner bonne aut eorum procurator ad nostram parlamenti curiam appellassent , ibidemque suam appellacionem hu/usmodi débite relevassent. Constituas igitur in dicta nostra parlamenti curia dictis appellantibus seu eorum procuratoribus ex una parte , et procurator e nostro gênerait pro nobis ex parte altéra , dicti appetlantes eorum appellacionis causant deducendo , plura et potissimè eorum privilégia inferius inserta, quibus actentis se justam appellandi causant habuisse innutbant , proposuerunt et allegaverunt ac ut appelantes totum pertinens conclttserunt ; ex adverso verb dictus procurator noster generatis, dictas licteras per dictum procuratorem nostrum seneschalie Carcassonne obt entas sustinere nolens , plura proposait ex quibus pet Ut et requisivit quatinus , dicta apptllacione cum et quadam ait a eciam appellacione quam dictus procurator noster Carcassonne fecerat rejtctis et adnullatis , dictus seneschalus Carcassonne ad tenendas assistas in locis assueits , de duobus mensibus in duos menses, aut , ad minus, quater in anno , ac a/ii officiarii qui in dictis assisiis existere debent , ad in eisdem assistendum cogerentur et compellerentur , dictoque seneschalo ne taies licteras seu mandata in dicta forma, si quas informacionts amodo cuiquam concéder et,
376* Ordonnances des Rois de France , XJ inkibertiur ; alioquin, videlicet si dicte appellaciones non adnuUaremur , cùm
à c^mpicgne! lanus ad n0$> PriuSauam aPPellare > recurrere habeant , dictos appelantes malt 1470.' ûppellasst diceretur et declararetur , tandem parùbus predictis in hits que circa premissa auditis, et super hinc inde peints et requisitis in arresto appunctatis , visisque per dictant nostram curiam explectis, dictorumque privilegiorum vidimus, et litigato dictarum partium ac aliis Aine inde pênes dictam curiam nostram , ex ipsius appunctamenti pretextu dictarum licterarum nostrarum pro parte dteti procuratoris nostri seneschalic impttracionem factam adnullavit et adnullat , ordinavitque et ordinal qubd ad dies ordinarios dicte senesekalie parlamcnti nostri proximb futuri reniant dicte partes super principali hujusmadi materia quas voiuerint conclusions et requestam hinc inde una contra aliam facture et eisdtm responsure, ac ulteriùs processure et facture quod fuerit r adonis , quibus auditis, dicta nostra curia faciet jus; et, hoc pendent e, inhibuit et in hibet dicta nostra curia dicto nostro seneschalo Carcassonne ac suis locatenentibus , et eorum cuilïbet , ne de quibuscumque causis civilibus aut criminalibus ex dictis villa et vicaria Nerbonne per appellacionem vel pretextu negligencie vel eciam vigore dictarum licterarum , si quas appellatarum , aut aliàs venientibus et devohttis, ipsi alibi quàm in dicta villa Nerbonne, secundùm formam et ténor em dictorum privilcgiorum presentibus inftriùs insertorum , ac in assisiis curiam seu cognicionem tenere présumant , quas quidem assistas die tus seneschalus per se vel suos locatenentts aut aliquem eorum in dicta villa Nerbonne quater in anno hac interpolacione , videlicet de tribus mensibus in très menses, tenere tenebitur; hoc omne , per provisionem et sine prejudicio jurium nostrorum et privilegiorum predictorum , et quousque partibus auditis per dictam nostram curiam aliud super hoc fuerit ordinatum ; poteritqtte dictus seneschalus in dicta villa Nerbonne unum locum tenentem habere et tenere, si voluerit et visum fuerit expedire. Ténor verà licterarum vidimus dictorum pri' vilegiorum sequitur in hec verba:
Vidimn de Du- NoVERiNT universi qubd nos Durandus Fabri miles , dominus bei de r Gadio , vicarius regius Nerbonne , vidimus, tenuimus , legimusque et diligcnter
perscrutari fecimus quasdam pact entes et appertas licteras regias , in duabtts pargameni peciis simul conglutinatis scriptas , et sigillo magno domini nostri Régis in cera viridi, cum cor dont bus cericis ver me lit et viridis colorum impendemi, sigillatas , et m quolibet capite conglutinacionis dictarum pellium contrà sigillo domini nostri Régis in simili videlicet cera et cordonibus impendemi sigillatas , nomineque domini qui cas collacionavit signatas, ut in fine ipsarum pari ter nomine ipsius domini est positum, sanas et intégras , non viciât as, non abrasas , nec in aliqua sut parte suspectas, sed omni vicio et suspicione carêmes , hujusmodi tenons:
K AROLUS , Dei gratiâ , Francorum Rex ; notum facimus universi s , presentibus et futuris, qubd cùm pridem , post certam litem super disjunctione vicarie Nerbonne à vicaria Biterrensi motam et agitatam in nostra parlamcnti curia , frc. (a).
Fia de» Lettre» fn quarum quidem licterarum regiarum preinsertarum visionis , Itccionis ac Durand Fabri. diligentis perscrutacionis • testimonium , nos Durandus Fabri , vicarius Nerbonne , sigillum ordinarium curie régie Nerbonne , cùm aliud autenticum non stet , huic presemi transcripto, aliàs vidimus nuncupato , impendemi , duximus apponendum,
Note.
(a) Voir le tme Vlll de ce Recueil,/?^. //^ et sutv. Voir aussi le tm» IX, pag. jjf.
die
die trktsimâ mensis Octobris, anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo Louis XI secundo, domino Karolo , Dei gracia Rege Francorum , régnante. à Compiègne',
Janvier 1470»
In cujus rei tesiimonium , nostrum presentibus Hcteris fecimus apponi sigillum. Datum Pictavis, in Pariamento nostro, quindecimâ die Maii, anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo-quarto , et regni nostri duodecimo. Per arrestum Curie, Blois.
Coliacio fâcta est
Cum quitus quidem Hcteris regiis preinsertis est alligata atia lictera sigil/ata cum cera crocea non vicia/a, non cancellata, nec in aliqua sut parte suspecta , sed omni prorsus vicio et suspiciont carens , quarum quidem ticterarum ténor talis est :
KarûLVS, Dei gracia, Francorum Rex, primo parlamemi nostri hostiario aut serviemi nostro super hoc requirendo, salut em. Ad suppUcacionem consulum, universitatis , ville et vicarie hier bonne , tibi tenore presencium commictimus et mandamus quathinus, viso quodam dieu parlamemi arresto , inter dictos supplicantts ex una parte et procuratorem nostrum generalem pro nobis ex parte altéra , die date presencium dato seu prolato , illud iuxta sut formam et tenorem , in hits que execucionem requirunt, execucioni débite demandes : ab omnibus autem Justiciariis et subditis nostris tibi in bac parte pareri volumus efficaciter et jubemus. Datum Pictavis, in Pariamento nostro, quindecimâ die Maii, anno Domini millesimo quadringentesimo tricesimo-quarto , et regni nostri duodecimo. Per Cameram, Blois.
Quas quidem licteras preinsertas , privilégia et arrestum continencia, omniaque Fin d« Lettre*
de
Louis
et singula in eis contenta, ratas et gratas , rataque et grata habentes , juxta ipsa- LoUjCs Xj
rttm firmam et tenorem , de nostris gracia speciali , plenitudine potestatis , aucto ritateque regia , taudavimus , ratifficavimus , confirmavimus et approbavimus , laudamusque, ratifficamus, confirmamus et approbamus , prout super hiis , lapsis temporibus, rite et juste usi sunt et gavisi. Quapropter vicario nostro in prefata vicaria Ner bonne, et gubernatori ac rectoribus nostris ville Montispelli , aut eorum loca tenentibus , presentibus et futur is , et eorum cuilibet, in mandat is damus, et eciam in preinsertis Hcteris ad conservacionem contentorum in eisdem députantes , si opus su, commictimus per présentes, quathinus nostris presentibus confirmacione , ratifficacione , approbacione et graciâ speciali , ipsos consnles , universitatem , habita tore s ac populum predictarum ville , civitatis, burgi ac vicarie Nerbonnensis, supplicantts et eorum quemlibet in solidum uti et gaudere faciant et permictant , nil in contrarium nunc quomodolibet in futurum fieri permictentes ; que, si facta forent, ad pristinum statum et debitum reducant , seu faciant tndilatè reduci. Quod ut firmum et stabile perpetuis persévéra temporibus , nostrum presentibus Hcteris jussimus apponi sigillum , nostro in al'tis et quolibet alieno in omnibus juribus semper salris. Datum Compendii , in mense Januarii , anno Domini millesimo quadringentesimo sexagesimo decimo , et regni nostri decimo. Ainsi signé : Per Regem , domino Duce Callabrie, magistro Guiilermo Compaing ac aiiis presentibus, J. DE Molins. Visa.