‹ Origines de la grâce dans le droit pénal romain et français du Bas-Empire à la RenaissanceChapitre 13 sur 98 · GRACES INDIVIDUELLES ET GRACES COLLECTIVES · texte numérisé non relu

GRACES INDIVIDUELLES ET GRACES COLLECTIVES

La grâce individuelle, grâce accordée à un seul individu pour un crime déterminé, était quelquefois appelée indulgentia specialis, pour l’opposer à l'indulgentia generalis ; mais le plus souvent, comme elle se manifestait par une restitutio, elle prenait ce nom. Nous avons vu que cette resfitutio pouvait être partielle ou in integrum.

Sous le nom d’indulgentia generalis, indulgentia communis, ou abolitio generalis, abolitio publica, on confondait au Bas-Embpire Îles grâces collectives qui avaient des caractères communs très proches de l’amnistie moderne. Ces grâces étaient ordinairement des mesures politiques, accordées à la suite de troubles, de guerres civiles, dans l'espoir de pacifier les esprits ; les compétitions et les désordres qui se produisaient à certains changements d’empereur en multipliaient

(1) In quaestione testamenti, quo deportati filius remeante patre fecisset, remotis Ulpiani atque Pauli notis Papiniani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas ac bona restituta sunt ; en 321 ; Code de Tustinien, IX. 51. 13.

(2) Si deportatus restilutus digniîitatem quidem indulgentia principis reciperavit, in sua aulem omnia bona non est restitutus ; Ulpianus, libro quinto opinionum ; Digeste, XLVIII, 23, 2. — Cum patrem tuum in metallum damnatum fuisse proponas, ejusaue bona merito a fisco occupata sunt, non ideo, quod ex indulgentia mea ‘poena tantummodo metalli liberatus esset, etiam bonorum restitutionèm impetravil, misi speciale beneficium super Roc fuerit impetratum. ; constitution c'Arténin : Code de Justinien, IX, 51, 2.

(3) Oblatus est ei Julianus Licinianus ab Aelio Ulpiano tunc legato in insulam deportatus, Antoninus Augustus dixit.: restituo te in integrum provinciae tuae. Et adjecit : ut autem scids quid Sit.in iniegrum: honoribus et ordini tuo et omnibus ceteris ; Code de Justinien,

Page 1