‹ Paléographie des classiques latins d'après les plus beaux manuscrits de la Bibliothèque royale de Paris; recueil de fac-similé fidèlement exécutés sur les originaux et accompagnés de notices historiques et descriptivesChapitre 15 sur 24 · INCIPIT · texte numérisé non relu

INCIPIT

jLx incendio domiis. adolescens patrem extulit. Duin inatrem repeliit" et ipsam et oculos amisit. Induxit illi pater. nouercam Quae accessit quodam tempore ad maritiim, dixitq- parari illi uenenum quod iuuenis in sinii haberet- et sibi pmissam diinidiam partem bonor- si iilud marilo porrexisset. Intrauit ad caecu pater interrogauitq; an baec uera essent. llle negauit. Exquisiuit et in uenit in sinu uenenum. interrogauitq; cui parasset. llle. tacuit' Recessit pater et mutato teslamto. nouercam fecit heredem. Eadem nocte. strepitusin domo fuit. Intrauit familia in cubiculu dni. inuenitq; ipsum occisum. et nouercam iuxta cadauer dormienti similem- caecum in limine cubiculi sui stantem. gladium eius sub puluino cruentatum. Accusant se inuicem. caecus et nouerca.

Oentio" jud* pudori iuuenis p quo minimum est qd parricida non est' grauissimu uideri qd absoluendus est contra nouercam. et plurimum caeco de reuerentia pire uirtutum- cnm in patrocinio sume pietatis aufertur. Quicqd defendet alium innocente. Hoc primu itaq; publicis allegam' adfeclibus. quod p se reus indignât uti corporis pbatione. Solus omniu non reraittit sibi. ni incredibilior sit in parricidio caecus- quam fuit cum uideret. Homo omniu quos* unq miseros fecere uirtutes innocentissimus. parricidium negauit anteq pater occideretur. Et neqd hodierne solliciludini praestari putetis. l'ecit quod est sumu in reb: humanis nefas ne uel in alio crederetur. Ignoscite pfîdem qd indignât se iuuenis in honorem tantu calamitatis absolui. Filiu qui patrem ex incendio sua cecitale seruauit. facinus est hoc lanlum innocenlem uideri. qd illum non poluerit occidere. Nam qd ad mulierem* iud- ptinef quae defendi n polest si patrem caecus occidit. tam impudentem

TEXTE LATIN. TRADUCTION

MARCl FABII QUINTILIANI L'AVEUGLE SUR LE SEUIL DE LA PORTE,

C/CCUS IN LIMINE IMCIPIT. I)ÉCI.AMATIO?i DE MARCIS FABIUS QlINTILIEN.

Ex incendio domus adolescens patrem extulit. Dum matrem repctiît, et ipsam et oculos Dn jeune homme tire son père de l'incendie d'une maison; il retourne pour ctiercher s»

,™;.:. i».l...:i :ii; ...... »»....^..... n..— ^^^^^^;t .«.«j..... «....«^.^ ™J ».....:...«. .il.;....... ..........: mère, mais elle loi est ravie, et lui-même perd lu vue. Son père lui donne une belle-mère.

amisit. Induxit Illi pater novercam.Oux accessit quodam tempore ad maritnm, (tixitqne paran „ . . , .',.,. J., , .

Celle-ci , un jour, vient auprès de son mari , et lui dit que son lus a pn-pare pour lui un poi-

lUivenenum, quodjuvenis in sinu babcret , et sibi promissaro dimidiam partem bonornm , si 50U qu'il lient eaebé dan» son sein, it qu'il lui a offert la moitié de sa fortune si elle con-

illud inarito porrexisset. Introvit ad caicum pater, interrojjavitque an hicc vera essent. llle ne- sentait à le lui faire prendre. Le père va Irouyer son fils aveugle, et lui demande si ce qu'on

... .... . ,,, . lui a dit est vrai. .Sur sa i-éponse négative, il chcrcbe dans le sein du jeune bomine et y

gavit. Exquisivit , et invcnil m smu venenum, mterrogavitqne cui parasset. llle tacuit. ,^„„^^ ,, p„i,„„ „ ,„j ,,,„„„d<, p^^r qui il a été prépare. U- fils ayant gardé le silence, le

Rec«ssit pater, et , mutato testamento , noveream fecit heredem. Fadem nocte strepitus in père se retire , change les dispositions de son testament , et fait la belle mère son héritière, dorao fuit. Iniravil famiUa in cubiculum doniini, invenilque ipsum occisum, el noveream Dans la nuit qui suil, dn hinit se fait enlendi-e d.nns la maison. Ij-s domestique, entrent dans

la chamnro du maître rt le trouvent a.ssassine : auprès de son cadavre la DPlle-mon' est juxtacadaver dormicntl simileai, caecum m limme cubiculi sui stantem , gladium ejus sub comme endormie; l'avcu-le est .s.r le seuil de la porte, et sou éjHJe. souillœ do sang . sous pulvino cruentatum. Accusant se invicem carcus et noverca. l'oreiller. L'aveugle et la belle-mère s'accusent réciproquement.

Sentio, judiccs, pudori juvcnis, pro quo minimum est, quod parricida Je le sens, magistrats, pour iiii jeune homme plein de ptideur, quoique

non est gravissinuun videri ..uod absCvendus est contra noverca™, et li^iîj-'l^lïie' eriill^î.ni'Sîbu'd'^::;!.^:^^^

plurimum cseco de revercntla rfcperire virtutum,7Mum in patrocinio mèrt; ; je scn.s de plus iju'on tiendra peu de compte à l'.neugle do ses

.... . . . .,.,,.,. . ,, vertus, quand tout ce tiui suflirait pour proti'cer fout autre Innocent .sera

.summae pietatis aufertur quu-quid dcfcnderet aluim innoccntem. Hoc ^„ p„re perte consacré à la dt'fen.sede la plus'admiral.le tendresse filiale.

primum itaquc publicis allegamus adfeclibus, quod pro se reus indigna- Aussi est-il une chose que nous laisserons d'aliord appri'cier à la con-

... „ , . ..... . ,. science ptildique, l'Indignation avec laquelle l'accusé repousse une iusti-

tur uti corporis probatione. Solus oranmm non remittit sihi , ut incredi- fieaiion motivée sur son état plnslque. Seul de nous tous , il ne veut pas

bilior sit in parricidio cœcus, quam fuit r/imm vidcrct. Homo omnium se donner l'avantage de paraître, étant aveugle, plus incroyable dans son .... ... .... parricide qu'il ne le fut lorsqu'il jouis,sait de la liimii're. Plus innocent

quos unquam miseros fecere virtutes, innocentis.smius, parricidium ne- [j,,,. ,„„, ,,;, .„„r,.j, i,,,,,,,,,» ,,„e leurs vertus ont rendus malheureux, il

gavlt antequam pater occideretur ;ct ne quid hodierna^soliicltudini prie- a nié le parricide avant que son père fiU tué; et, pour que vous ne pen-

...... , . -Il ■ r •• siez pas qu'il accorde (luelquc chose à l'embarras du moment, il a fait

stan putetis, fecit, qtiod est summum m rébus humanis nefas, ne vel in p„ sorte, chose monstru.usV dans les affaires humaineslquc le crime p.v

alio crederetur. Ignoscite pcr fldcm, quod indignatur se juvenis in hono- raltrait incroyable même dans un autre. Pardonne-/ , je vous en conjure ,

rem tanttim calamitatis ab.solvi. Mlium qui patrem ex incendio sua c«ci- ?."" '"il'"'" *f"'ltif I' .C.'".'!'' '■""'''«',»■■■'" ^P'''" ''<= ■'■? vu.- l'indigna-

' ' tion qii M éprouverait a être ab.soiis seulement en considération de .son

late servavit, facinus est hoc tantum innocentera vidcri, quod illum non malheur : oui, pour un fils qui a .sauvé s<m père de riiicendie au prix de

potucrit occidere. Nam quod ad mulierem, judiccs, pertinct, qu.-r de- f "";: ''" ""'"'' "" '.■'"'""= ''l"' ''•■ P"»'«''c innocent parce qu'il n'a pu le ' ' ij II > 1 tuer. Car pour ce qui regarde cette femme, qui ne peut être justiliée a

fendi non potcst nisi patrem caecus occidit, tara irapudentem.... moins que l'aveugle n'ait tué son père, j'aime mieux, magistrats....

(Traduction inédite de M. J Chenu, coUaboratenr de la Biè/hlfièijuf iMtint-Francaisf , pnhlit'e par C. I,. F. Panckoucte )

6 1NCIplT

uenenutn cfUoci muemfmftna Kdberec ci^bt pmimm drmididm pAmn7i bono0.-fnlU«ltTidr««porrexïO'cr J»jr«'«^t«radcaec.ryMc^ tmcrrosauiT^.- ^ Kacc ooîv cfTernr. ]Ue -h^ai.tr . |<q (Urtr *&'în itOMC tnfîm, uencniim.-'mtcrrogaftrc^; an psraflèr. jUer taorn--

Tiodre.-llreprnis ifuJomo fùic jmmuir ^mitiA mcubtraUTc/ru.-' mticnir^; ipfitm occ\(um c^iwurcàxa itjx». cAdAuer <ionmenct ^iilem raccuTu mlmtine tii6iatU fîu ^hximm ^^Udutm etuS ^pulimio cruennraim- ^ccu(2uir /c miuœm.-^AccurcS^uercAr

Siritxo • wtOpadcfn mtumifjytjuo mtmtmim efh c^cTjpdmcidA non cfV • gnwufÏÏ"»" tticicn cf^Abfblucnciuf cftrcomja. «oucrcAmr' ocr'plunmiifrt C43LCtt> de rcuercrrcui. pire uiraccuim.- cum mpstroanjo fiirru^ pictstaf atifèrtur^'C/iuoaicicfef«T)der aliutn mnocenrê^- Tloc prrmit TCO-cf; pttblicifa.(l«;an?aclfèc?tibur.*'^^uo^l>fê neuTntdlQTidC' tdicorponÇjpbaaoner' jolus omnuinon remaxtt fiht -^uv mcrcoii hitxor frc mpà^rnadio càeaif- du^m f^uceumuuiereryTtcmo OTnniîC oiujoftma fm{croffecerr utrrtnKfinno<xnaSftrriufy^ArnctaUurn n^aiirr Artisa parer occidcncriir:^Gc7ïe«|f<i hodierne fMu:xaiclim trr^^(h>inpttlxclf.-'f^clCcfuodeihfumumreb: HumAmpric^rtie uel maUo crcderaui^- ja^ofave :^<iem ^^indi^ax: ié mffcnif m

(ÛA cccaare /crtiducc.-fâcTTiuf ^ F»ocrajrmm mnocemem inden-t^'\' lUam nonponierrr occidcre^ Mâm t^adtmtlterfm • uto-^f'tivec-CÈsxaje dcfxnàinpo^efhfiv^arem cacoifocadcr.^Atn mpud^ncem.

Xlir SIÈCLE

— Mam SCniT. Il" 7739, Kilillotli. r(iv:ilc de l'.iii-

Page 1