‹ Pétrarque et l'humanisme (volume 3)Chapitre 184 sur 362 · LES ŒUVRES PERDUES · texte numérisé non relu

LES ŒUVRES PERDUES

fourni de nombreuses citations, toutes, bien entendu, de seconde main ; telles sont celles de VOecono?mcus, qu'il sait traduit de Xénophon', et celles du De Republica^. Ce dernier ouvrage est, avec la Consolatio, Tobjet principal de ses recherches et de ses regrets : Ante onines... dpflelvs est studiosorum choris Reipublicae liber, cuhis magnificentiam et ipsius Ciceronis et aliorum testimonio excerptaque inde particula^ coiiiecturari licet ; tantillum nobis iiel ad acuendiim forte désiderium, vel ad praesentiiis coiiiiithmi reseruatum est y reliquiim nescio an unquam sit recuperatura posteritas *.

xolen$ Graccis nominibus delectatur,.. Non scripsit Tullius Physicam^ addonec Ethicam^ non scripsit Varro Melaphysicam, addonec Problemata. Sumus enim non Graeci^ non Bar bar i y sed Itali et Lalini. At scripsit Tullius Officiorum libros, illa Elhica sua ; scripsit dere familiari, siue de domo^illa Oeconomica sua ; scripsit de re publicn, de re militarif illa Politica sua est At Gallus titulos suos Graecos nmat et, quamuis scientiam forte nec Graecam habet nec Latinam^ magnum se afiquid crédit dum Physicamructuaty Melaphysicam spuit. Non scripsit Physicam Tullius j scripsit autem de legibus^ de Academicis, de laude philosophiae librum, quo se ad rectum itcr uitae et ad studium ueritatis adiu-

tum ingénue pracdicat Augustinus Non scripsit Tullius Physicam^

sed scripsit de essentia mundi, de natura deorum^ de diuinatione, de fato, de seneclute^ de amicitia, de consolatione^ de gloria^ de Tusculanis quaestionibus, de fine bonorum et malorum, partitionum^ topicorum^ de oratorCy de optimo génère dicendi^ de optimo génère oratorum^ rhetoricorum duo uolumina, tria autem epislolarum [Att.y Quint. ^ Brut.]j orationes innumerns, quibus par eloquium nunquam fuit. Stupct Barbarus ad hacc nomina peregrina, cum tamen pauca de multis attigerim et maior multo rerum quam nominum fulgor sit. Cf. la lettre contemporaine (1368) de Salutati à Tommaso d'Alviano, sur le même sujet (Epistolario, éd. Novati, t. I, p. 50).

1. Xenophontis Oeconomicum ex libro de senectute cognoui, eumdemque ex Cicérone translatum in iisdem officialibus libris edidici (Fam. III, 18). On vient de voir que P. donne à la traduction le nom de De re familiari ; le titre De domo vient peut-être d'une confusion faite au moyen âge avec le souvenir du plaidoyer Pro domo. V. une cit. p. 131, n. 6.

2. Vit. sol II, 4, 8 (Op. 272); Secr. III (p. 367); Fam. III, 18 {Reipublicae libros cum mnlti, tum praecipue Lactantius optabiles reddidit) ; XVII, 1 (long morceau pris de Lactance) ; etc.

Page 1