‹ Pétrarque et l'humanisme (volume 3)Chapitre 275 sur 362 · Fam. XXIV. 5 (texte du Par · texte numérisé non relu

Fam. XXIV. 5 (texte du Par

5. Le seul doute qui lui restât venait de l'autorité de la lettre de P.: Frangit me mnltum^ disait-il, P. nostri senfentia.

6. Cf. Fpistolario, t. ï, p. 150 sqq., et l'annotation de Novati qui permet de suivre très bien la question.

7. Cf. le Sénèque de Fr. Haase, qui croit à l'authenticité, t. III, p. 19. Dernières éditions par Rossbach, dans le travail cité, p. 99 sqq. et par J. Loth,dans Revue de philol , t. Xil, 1888, p. 118 sqq.

hère nieditor, qiiod et magno ingenio conflatum opus nostram dedignatur limamy et mihi mets rébus intento nec comere aliéna nec carpere est animiisK La fierté, à peine voilée de Pétrarque, se comparant ici à Sénèque, s'explique par Tarnpleur beaucoup plus grande du sujet qu'il avait choisi. Quelque médiocre que soit Texécution de son dialogue de forme toute scolastique, il a cette supériorité évidente snrIeDe reniediis fortuitorwn d'indiquer, en même temps que les remèdes contre la mauvaise fortune, la façon de soutenir la bonne, souvent plus dangereuse pour le sage.

Les apocryphes de Sénèque* ont en Pétrarque leur premier contradicteur. Deux traités fort connus mis par le moyen âge sous le nom du philosophe, et intitulés De quatuor uirttitibus et De moribus ou De prouerbiis^, ont été examinés par lui et il nous a laissé, à ce sujet, un exemple d'autant plus curieux de sa critique qu'aucun modèle antérieur ne l'y guidait :

Senecae libellas nolenti, non dubitem, datas est, cuius titulus est De quatuor uirtutibus. Omne uulgus opusculum illud auidissime legit ac Senecae libris interserit, inqu^ eo quod Seneca nunquam uidit Senecam praedicant miranturqae. Sunt qui inter ipsius Senecae libres omnes, hune maxime diligant, quippe illoram maxime ingeniis conforme. Nam re uera etsi, Senecae inuito ac si liceat reiecturo, in adoptionem uenerit naturaliter non suas, adhuc tamen uulgo quam doctis est gratior. Quanquam plerisque etiam doctorum, iam errori succumbente ijero, hoc ipsum quod loquor ignotum sit, iamque cum uulgo de auctore sentiant, de opère autem ipso consentire uulgo nequeant illud uel praeferenti melioribus uel aequanti. Cui quidem ego ipse non detraho, sed his importunis ac loquacibus scholasticis, omnia prorsus nulla lege miscentibus, subirascor*. Nam is quidem liber Martini episcopi cuiusdam est ad Mironem quemdam regem, ab auctore suo inscriptus Formula uitae honestae, quae omnia non libenter errantibus, breui quadam praefatiuncula dicti operis pridem nostris

t. Rem. I, pr. Cf. H, 18, où Hortis a reconnu une citation du ch. 16 du traité ancien. Les additions faites à ce dernier par un lecteur ne sont que des passages empruntés au travail de P. (V. les confrontations dans le travail d'Hortis cité p. 309, n. 1, et dont le titre est précisément: Le Additiones al De remediis fortuitorum di Seneca dimosirate cosa del P.).

2. Cf., avec Hauréau cité plus loin, Fr. Haase, De medii aeui slud. philologiciSj Breslau, 1856, p. 18.

3. V. ce que P. a dit de ce dernier recueil à propos de Publilius Syrus, p. 174, n. 2.

4. Cf. plus haut, p. 286, et Fam. XIII, 6 : De quibusdam scholasticis pingue quiddam et rancidum usa potius quam rationes dictant ibus...

Page 1