‹ Pétrarque et l'humanismeChapitre 304 sur 353 · Georg. II, 314 sqq · texte numérisé non relu

Georg. II, 314 sqq

3. Opération antique, encore en usage en Italie, qu'on appelle dans l'Emilie niettere in tagliiiofa. C'est une des diverses façons de conserver les trafci,

adhibiio^ cefenini ferra nigra et piugui et ad unguem subacta. Libel exittim experiri.

I Hadenus infelicem. \ Aruit fui aliter.

Febr. 20, lima j'^ ut puto, de orto iilteriore w citeriorem ortum persicum degcucreni transtulernut^ et persicum que ibi steterat in extremam eitisdem citerioris orti parteui. Sed uereor de scrobium altitudine ne non satis profunde descenderint ; non enim iiiterfui.

I Aruit persil' us .

Fer eosdem dies, roris inarini uiuacissîmam ut apparet plantam cum radiée infodi in ortulo cultiore.

I Viîiit et uiret optinie.

Martii 2°, luna 12'^ uel quod magis arbitror i^^, tempore quidem licet temperato, tamen nubiloso et pluuiali, uites transmarinas ^ de ualle serena aduectas procedenti die ad uesperam sine caudicibus, cum sola ueteris ut aiunt ac noui palniitis iunctiira, plantari feci in ordineni pro pergula in ortulo citeriore. Item ad pedein arboruni fani nouarum quant ueteruni, pomi^ piri ac pruni.

Fostridie palmites nue duracine de uite umbrosa auulsos in praefaium ordinem et una cum predictis et ad pedem aliarum arborum pêne onines plantauerunt famuli, me absente, die quidem supra modnm humido et pluuiali sed alioquin temperato.

lunii 4°, hum ij^, hora tarda, tempore quidem- anni aduerso, sed celo nubilo et terra tum pridiano tum hesterno imbre profunde copioseque humida et ad unguem subacta, transferri feci salnias ^ ciun totis radicibus et ad quamlibet non paruo cumulo inherentis nigre terre, uersus murum orti citerioris, ut expedirem orti médium ubi erant ad usum prati quod institui ibi facere. Addi etiam feci confestim irrigationem de riuo proximo. Sperat ortulanus > felicissimum successum estate non obstante. Fuerimt scrobes profundissime. Idemper omnia et eadem hora de marubio factum est in angulo uersus ostium.

1. On trouve en italien, pour des raisins de table, la vieille désignation iive tremarine, qui pourrait être une corruption de trasmarine ou tramarine et se référerait aux uites transiuarinae de P. (Marconi, // P . iietîa Storia âclV agricoltura, p. 25).

2. Le mot qui est dans Ducange (s. v. satina), équivaut à salices dans la langue classique.

3. C'est la seule mention du jardinier de Parme que fournisse le document. A Vaucluse, c'est le métayer qui servait de jardinier, comme le montre le passage suivant : Audiiii senes dicti ruris, ante altos uillicum meum, qui iiir optinius et rem m rusticaruni peritissimus Juit, ila dicere quod ibi satum fuerit ad octauiun idus fcbniarii felici successu coalescçre neç aduerso sidère interire (Fam, XVII, 5).

266 EXCURSUS II

Alias suintas eodem die mane plantaiieraiit famiili in ortulo cultiore, et herham ysopo simillimam in eodem ortulo siih nocteni plan tari feci et similiter irrigari. Cito uidehimus finem.

I Bonus fuit, precipue salniar uni ' ; nulla aruit.

lunii 2j, hora plus quam noua, luna septinia uel octaua, temporc humido et pluuiali, in ortulo citeriore feci, quod olim institueram, feni semen spargi ahunde in terra pridem suhacta et putri et estiuis solibus décoda. Nunc et irrigua postea rastrum superduci, sed et sequcnti mane idem diligentius fieri et superfciem ad unguem complanari, malis radicihus auulsis. In summa nihil aduersi est, nisi anni pars. Decreuimus itcrum semen et nigrum ac tritum fmum aspergere et exitum operiri.

I Exitus quidem serus fuit sed optimus.

Eodem die, sero ratam alteram cum senwntc, altéra m tencriorcm, sed cum radicihus utranujue iranstulinius de orto donipni Luce ^ ad.ortuluni cultiorcm. I Prima uiuacite>- inhesit, secunda laiiguidius prinium, sed mox ahunde irrigata conualit.

Anna i^jo 3, Mai 24°, feci sonen feni spargi in dimidio parte orti citerioris nuper empti, ut partum anni pretcriti ampliareni, luna quidem 2)^ uel quasi, tenipore pluuiali, solo humido, denique nihil aduersi nisi pars anni. Sed illud forte pensahitur humori atque arhoreis umhris et uei i raro unquani tam gelido.

! Prosperos hahuit exitus et citos.

Anno i))^, die lune ultimo Septemhris et die Martii 1° octobris, in orto Mediolani. Sancti Amhrosii ahuuda hesterna pluuia humecta et ad unguem suhacto, seuimus spinargia, hletani, fenidem, petrosilluni 4, Pars anni serotina et umbrosior locus et lune reuolutio uidenlur ohsistere. I Effectus fuit nul lus omnino.

Die iiij Aprilis i^)j, hora temporis occidui, luna plena uel quasi, solo humido, tempore prêter legem anni gelido, profundis scrobib us seuimus vj lauros et uuani oleam Per^amo > aduectas in ortulo Sancti Ambrosii Mediolani. Duo

Page 1