‹ Pétrarque et l'humanismeChapitre 310 sur 353 · LES LIVRES DE TOMMASO FREGOSO, DOGE DE GENES · texte numérisé non relu

LES LIVRES DE TOMMASO FREGOSO, DOGE DE GENES

Notre Tite-Live a appartenu, au xV^ siècle, à un personnage historique. Tommaso di Campo Fregoso, seigneur de Sarzana et doge de Gênes. C'était un lettré fort zélé, ami et bienfaiteur des humanistes, comme le prouvent la correspondance qu'il eut avec Aurispa ' et Giovanni Toscanella et le choix qu'il fit de ce dernier pour diriger l'éducation de ses fils ^. Très amateur des auteurs antiques, il révèle ses goûts mieux encore par l'inventaire de sa bibliothèque qui figure sur un verso des dernières gardes du manuscrit. Le même document donne, en outre, un détail pour la biographie de Bartholomeo Guasco, l'ami et le correspondant d' Aurispa et de Panormita ' ; cet humaniste, qui était génois, servait de bibHothécaire à Fregoso, en novembre 1425, et la pièce que voici est vraisemblablement de son écriture :

Inuentarium eoriim lihrorum qui inuenti sunt in pulherrimo studiolo magnifia domini Thome de Canipofregoso Sariane tune domini +, qui custodie recomissi sunt Bartholomei Guaschi die xx nouembris m° cccc° xxv >.

[i] Titus Liuius trium decarum corio iiestitus magiii uoluminis.

1. V. une lettre à Aurispa pour lui demander les nouvelles comédies de Plaute, en 1439, et ^"^ lettre portant h suscnpûon Aurispa S icuî us Thoniae [a nuensi, dans Sabbadini, Biografia documentata di Giov. Aurispa, Noto, 1891, p. 77 et 187.

2. Cf. Giornate ligustico, t. XVII, 1890 (art. de Sabbadini, sur Toscanella).

3. D'après la notice biographique due à Sabbadini, dans Giorn. stor., t. XVIII, 1891, p. 216 sqq., Guasco rentra plus tard au service des Fregoso comme secrétaire, à partir de 1436.

4. Ces trois mots ont été effacés et en même temps on a remplacé le mot Thome par Nicolai.

5. Le document n'a point échappé à Delisle, Cabinet des mss., t. II, p. 346; mais la provenance pétrarquesque du volume et les observations nouvelles qu'elle suggère m'autorisent, je crois, à le publier après lui.

P. DE NoLHAC. — Pétrarque. 18

EXCURSUS IV

Liber de proprietatibus rerum corio uestitus magni uoluminis.

Catholicon uocabulista corio etc. magni uoluminis.

Plinius de naturali hystoria corio etc. magni uoluminis.

losephus de hystoria ludaica corio etc. satis magni uoluminis.

Tragédie Senece coperte uiluto nigro.

Virgilius Maro Heneidos corio etc. (Hune habet dominus Baptista.)

Affrica Petrarce in métro coopertus uiluto cremesino.

Franciscus Petrarcha de uiris illustribus.

Agelius noctium atticarum.

TuUius de offictis coopertus uiluto nigro. (Hune habet dominus

Andréas canonicus. — Restituit et est in domo.) Orationes Ciceronis siue Tulii magni uoluminis corio cooperte. Vita multorum Romanorum per dominum Leonardum Aretinum

de greco in latinum redacta corio etc. ^ Quintus Curcius unus in bona littera in pergameno. [14 his] Alter

in papiro. Ambo corio etc.

lustinus hystoriografus corio etc.

Paulus Oroxius corio etc.

Suetonius de duodecim Cesaribus corio etc. Plautus comicus corio etc. Terrentius comicus corio etc. (Hune habet magister loseph. —

Restituit et est in domo.) Titus Liuius uulgaris corio etc. (Hune habet domina Caterina.) Comentarium Cesaris corio etc.

Valerius Maximus corio etc.

Epistole Ciceronis ad Atticum corio etc.

Epistole ad Lentulum Crassum Brutum etc. corio etc. Ciceronis. Epistole communes familiares corio etc. Ciceronis. Petrus Crescentis de commodis ruralibus etc. ^ et simul de cosmo-

grafia et alia corio etc.

Ludus scacorum corio etc.

Omne bonum scoUa de iniuriam passo corio etc. Cronica lanuensis corio etc.

Recollecte lohannis Stelle corio etc.

Plures meo tempore in dicto studiolo inuenti non sunt 3. Opus Ciceronis de Senectute. (Nunc est.)

Page 1