NOTICE SUR L ABBAYE DE FROIMONT

ticas, qui secundam Del timorem et beati Benedicti regolam, atque Gisterciensium fratram instUationem , in ipso mantsterio institatus esse dinoscitur, perpetais ibidem temporibos inviolablliter observetur ; statuentes at quoscamqae possessionés, qoecamqne bona idem monasteriam in presentiarum juste et canonice possidet aut in Tuturam concessione pontificam, largitione regam vel principam, oblatione Qdeliam , sea aliis jostis modis, permittente Domino, poterit adiplsci, flrmavobis vestrisque successoribos et iilibata permaneant , in quibus bec propriis dnximas exprimenda yocabulis Qaicqoid babetis in Montiniaco fMofUigny, canton de Maignelay), in Friencurt (Friancouri, hameau de Hermès), in Fai (Fay-sous-Bois, hameau dAgnetzJ, in Vilers (Villers-Saint-Sépulcre), in Mesiemont (Merlemoni, hameau de WarluieJ, in Deiimont, HeudU près de Laversines, apàd Sanctam Felicem (Saxnt-FéHx) et in Armas (Hermès), in Mosteroi (MontreuH-sur-Théram), in Fresmont (Froidmoni) et qulcquid a roonacbis Sancti Luciani Belvacensis (Abbaye de Saint- Luden-lès- Beauvais) rationabiliter recepistis. Grangiam de 6oy (Gouy, hameau de Noyers-Saint-Marlin) com omnibas ad eam peiilnentibus ; grangiam de Malrewart (Mauregard, hameau de ReuU-iur-Brêche) cum omnibas perlinentiis suis ; grangiam de Grosmenil (Grandmesnil, hameau de Campremy) cum omnibus pertinentiis ; grangiam de Brunviler (BrunvUlersj cum omnibas pertinentiis sais, decimam de Plena valle (Plainval) quantum ad vos pertinet; decimam de Levresmont [levremont, hameau de Plainval), deciman de Brunviler; medietatem nemoris de Fornisval (Foumival) ; grangiam de Verreria (La Verrière - Saint- Fétix) cum omnibus pertinentiis suis ; grangiam Yeteris Abbatie , cum omnibus pertinentiis suis ; grangiam de Profunda valle (Parfondeval, hameau de Warluis) cum omnibu^ pertinentiis suis. Sane iaborum vestrorum quos propriis manibus aut sumptibus colitis , sive de nutrimentis vestrorum animalium, décimas a vobis nullus présumât exigera. Si qua vero libéra et absoluta persona, pro redemptione anime sue, vestro monasterio se conferre voluerit, suscipiendi eam facultatem Uberam babeatis. Adjicientes etiam auctoritate apostollca, interdicimus nequis fratres vestros clericos sive iaïcos, post (actam in vestro monasterio professionem, absque vestra licentia , suscipere audeat , vet retinere. Paci quoque et tranquillitatt vestre patema sollicitudine providentes , auctoritate apostollca probibemus ut inrra clausturam locorum sive grangiarum vestrarum nullus violenliam, vel rapinam, sive furtum facere, vel homlnem capore audeat. Decernimus ergo ut nulli omnino bominum liceat prefatum monasterium temere perturbare , aut ejus possessiones auTerre , vel ablatas retmere , minuere aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia intégra conserventur eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura , salva sedis apostollce auclorlle. Si qua igllur eeclesiastica secularlsve persona banc nostre cons-

lilutioais paginam sciens contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfocUone congrua emendavit, polestatis, tiofiorisque sui dignitate careat , reamqae se divino jndicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat , et a sacratlssimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptorls nostrt Jesu Cbristi aliéna flat , atque in extremo examine districte uitioni snbjaceat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini Nostri Jesu Cbristi quatlnus et bic fructuni bone actionis percipiat , et apud districtum judicem premia eteme pacis invenlat. Amen. Amen.

Locus gigiUi. Ego Albxandbr catboilce ecclesie episcopus SS.

t Ego Hubafdus, Hostiensis episcopus SS.

t Ego Bemardus, Portnensis et sancte Buflne episcopus SS.

t Ego GuaUerns, Albanensls episcopus SS.

•^ Ego Hubaidus presbiter cardln. Ut. S<* Crucis in Jérusalem SS.

t Ego Henricus, presb. cardin. tit. SS. Nerei et Acbille SS.

t Ego Albertus, presb. cardin. tit. S*' Lanrentll in Lucina SS.

t Ego Gnillelmus, tit S" Pétri ad vincula presb. cardinalis SS.

t Ego Jacintus, diac. card. S^ Marie m Cosmedbi SS.

t Ego Oddo, diac card. S^^ NIcoiai SS.

t Ego Eustacbius, diac. card. S"* Adriani SS.

t Ego Manfridus, diac. card. S'' Georgil ad vélum aureum SS.

Datum Senonis per manum Hermantii s** romane ecclesie subdiaconi et notarii XIIII Icalendas novembris, indictione XIII*. Incarnationis dominice anno M» C* LXlIf, Pontlflcatus vero Domini Alexandri pape ÏII anno VI

(Àrch. de lùise, — Cari, de Froidm<ml.J W T.

Prifilége de Philippe-logotle.

Ad 1190 (juin)*

Pbilippus Dei gratia Francorum rex, prepositis et ballivis suis omnibus ad quos présentes litteras pervenerint salutem. Universos qui de Gystertiensi ordlne snnt quodam speciali privilegio amoris preceteris, qui religionis babitum assumpserunt, fovere intendlmus. Inter eos tamen quosdam familiarius diligentes precipimus vobis universis et singulis quatinns abbates monacbos et fratres Vailis Sancte Marie, Curie Dei, Lorreis, Sacre celle , Sanctl Portus , Karoii loci, Longipontis, Gardi, Ursi campi, Valences, Alneti, Belli Prati, Fresmont, cum universis rébus ad jam dicta monasteria pertlnentlbus In nostra custodia et protectione susceptis , In

74 NOTICE SUR l'abbaye DE FROIDMONT.

paee et quiète Uberatos ab incarsa malignantiom manere làcitUs; hoc autem dicirous de rébus que in nostro dominio constitute suut Si qnis vero de rébus fratrum predictorum monasterium in potestatibus vestris aliquid sine ciamore ceperik, tantum de rébus malefactoris capiatis, ex precepto nostro, quod res eisdem sine mora restituantur, et foris factnm emendetur. Si quis autem de baronibus nostris, vel aliquis de servis eorum aliquid injurie jamdictls fratribus , vel rébus eorum inferre presumpserit, volumus ut ipsi vel eorum justiciarii, super emendacione Injurie, vel forefactit quantocius conveniantur, ut eis res que ablate fuerint restituantur et (orefactum emendetur, attendentes quod si quis vestrum, quod non credlmus, precepti nostri transgresser extiterit, tociens nobis centnm soiidos parisienses pro emendatione dabit, quociens ab hujus precepti nostri executione, ab abbatibus vel fratribus predictis requisitus, defecerit. Quod ut perpetnum robur obtineat sigillo nostro conflrmamus. Actum Parisiis, anno Verbi incamati M* G* XC* Mense Junio.

Saint Louis, par lettres données à Paris , au mois de septembre 1358, confirma ces lettres de sauvegarde, à la prière de l'abbé et du couvent

de Beaupré. . . . precipientes universis ballivis et prepositis nostris

ut abbatem et monachos ac fratres ejusdem monasterii ab incursu malignantium liberatos raclant in pace ac quiète manere et eosdem ac bona Ipsorum in suis potestatibus constituta custodlant et défendant , prout in predictis avl nostri lltteris continetur, non permittentes ipf^os super bonis suis ab aliqiiibus sibi subditi» indebite molestari.

fCartul de Beaupré.'

liUe do pape Indu III coiiniaii la doiatioa par Gérard de leasTais i'one saison sise à Bcanrais.

(Sans date, de 1181-1186.)

Luclns episcopns servus servorum Del dllectis fllils abbatl et fratribus de Presmont salntem et apostolicam benedlctlonero. Justls petentlum desiderlis facilem nos convenit prebere consensum et ea que a ratlonls tramlte non discordant , effectn prosequente complere. Ea propter, dllectl in Domino ûiil , vestris Justls postulationlbus grato concurrentes assensu, domum quam Gerardus Betvacensls In elemosinam monasterio vestro, in Ipsa Belvacensi civltate, concessU, nos voblset monasterio vestro, sicut eam juste et paciQce possidetis, auctoritate apostolica conûrmamus et presentis scripti patrocinlo communlmus. Nulll ergo omnlno tiomlnum iiceat banc paglnam nostre conûrmationis infrlngere vel ei

aasu temerario contraire. Si qais aatem lioc attentare presumpserit, indignationem Omnipotentis Dei et Beatoram Pétri et Pauli apostolorum ejas se noverit incursurum. Datum Anagnie IIII Kalendis novenibris. (Scellé en plomb.)

(Arch. de l'Oise. — Cartul. de Froidmmt.)

^ Balle d'Ipioeeil III preaail les religienx de hoidnoiil mis sa protection et coofirnani lear abbaye et ses possessions.

An 1203.

Innocentius episcopas servus servorum Dei, Ditectis flliis Salicio abbati de Presmont ejusqoe fratribus tam presentibas quam faturis rellgiosam vitam professis in perpetuam. Rellgiosam vltam eligentibas apostoiicum convenit dare presldiom ne forte cujus libet temeritatis motas aut eos a proposito revocet aut robur, qaod absit , sancte religionis infringatur. Ea propter, dilecti in Domino fllii, vestrisjastis postalationlbus clementer annciimas et prefatum monasterium sancte Dei Genitricis et Virginis Marie de Fresmont , in quo divino mancipati estis obsequio , sob beati Pétri et nostra prolectione acclpimus, et presenlis scripti privilegio communimus. Imprimis siquidem stataentes ut ordo manasticus , qui secunduffl Deum et beati Benedicti regulam atque inslitutionem Cisterciensium fratrum , in eodem monasterio constitntus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporlbus Inviolabililer observetur. Preterea quascumque possessiones , quecumque bona , que idem monasterium in presentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum , largitione regum vel principum , oblatione fldelium seu aliis justis modis. prestante Domino poterit adipisci ; Arma yobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus bec propriis duximus exprimi vocabulis, locum ipsum in quo prefatum monasterium situm est cum omnibus pertinenciis suis. Partem in foresta de Hez in dominio possidendum, et in tota foresta usuaria , et quidquid babetis in bosco , piano , pascuis , que domini de Bulis et de Clermont vobis in eleraosinam contulerunt. Grangiam de Malregard cum omnibus pertinenciis suis. Boscum et terram de Mesnil de Malle Regard. Vivarium , piscarlam et cursum aque llberum de Brecbes ad molendinum vestrum. Grangiam de Goy, cum omnibus pertinenciis suis. Boscum de Perreux. Grangiam de Mesnil, cum omnibus pertinentiis suis. Grangiam de Fossa Tbeobaldi, cum omnibus suis pertinenciis. Grangiam de Cormeiiles , cum omnibus pertinenciis suis. Grangiam de Verreria. de Profunda valle et de VeteH abbatia, cum omnibus petinenciis

76 NOTICE SUR l'abbaye DE PBOIDMONT.

sais. Qaidquid babetis in montibas Armaram et de Fresmont et qoidquid babetis in boscis de Hasiere et Ailincoort Quidquid babetis in villis de Fresmont, de Brela, de Balliol , de Harmes, de Sancto Felice, de Goldreio, de Calioe, de Fornival, de Meslemont, de dnobus Monsterol, de Yilera, de HodiTilers, de Noiers, de Lits, de Campo Remlgii, de Montigny, de Vavenies, de Plena Valle, de Branviler, de Galnis , de Montiniaco et in territorio earamdero. Qaidquid babetis in civitate Belyacensi et in castris de Claromonte, de Beliomonte, de Monte Oesiderii et in territoriis eommdem et qaidquid etiam in sapra dictis babetis, sive in vineis , in decimis, viis, semitis, pascais, usaagiis et omnibus aliis libertatitius et immunitaiibns vestris. Sane iaborum veslronim quos propriis manibus aat sumptibus colitis tam de terris cultis quam Incultis, sive de ortis et virguitis et piscationibus vestris, vei de nutrimentis animaiium vestrorum nullus a vobis décimas exigere vei extorquere présumât. Liceat quoque vobis ciericos, vei iaïcos liberos et absolutos, a secuio fugientes, ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Problbentes insuper ut nulii fratrum vestrorum post factam in monasterio vestro professionem fas sit sine abbatis licentia de eodem loco discedere, discedentem vero , absqie commnnium iitterarum vestrarum cautione , nuiius audeat retinere. Quod si quis retinere forte presumpserit , iicitum sit vobis in ipsos monacbos vei conversos regutarem sententiam promutgare. Illud districtius inbibentes ne terras seu quodlibet beneflcium ecclesie vestre collatum iiceat alicul personaliter dare seu alio modo alienare absque consensu totius capituli vei majoris aut sanioris partis ipsius. Si que vero donationes vei alienationes aliter quam dictum est facte foerint, eas irritas esse censemus. Ad bec etiam probibemus ne aiiquis monacbus sive conversus sub professione vestre domus , sine consensu et licentia abbatis et majoris partis capituli vestri , pro aliquo ûde jubeat , vei ab aliquo pecuniam mutuo accipiat uitra pretium capituli vestri providentia constitutum , nisi propter manifestam domus vesire utilitatem. Quod si fecerit vei receperit, non teneatur conventus pro biis aliquatenus respondere. Llcitum preterea sit vobis in causis propriis , sive civilem sive criminalem contineant questionem , Tratrum vestrorum tesiimbnils uti , ne pro defectu testimonii , jus vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper auctoritate apostolica inhibemus ne ullus episcopus vei alla quelibet persona ad sinodos vei conventus forenses vos ire , vei judicio seculari de propria substantia vei possessionibus vestris subjacere compellat, nec ad domos vestras , causa ordines celebrandi vei conventus aliquos publicos convocandi , venire présumât , nec regularem abbatis vestri electionem impediat , aut de instituendo vei removendo eo qui pro tempore fueril conlra statuta Cysterciensis ordinis , se aliquatenus intromittat. Si vero episcopus in cujus parocbia domus vestra fandataest, cum bumilitate ac ilHvotione qua convenit requisitus , subslitutuin abbatem benedicere.

PIECKS JUSTIFICATIVES. 77

et alia qtie ad offieium episcopale pertinent . vobis conferre renuerit, licitum sit abbati , si tamen sacerdos faerit, proprios novitios benedlcere et alia qae ad offlciam ejos pertinent exercere , et vobia omnia ab alio episcopo percipere, que a vestro fuerint indebite denegala , illad adjicientes ut in recipiendis proCessionibua, que a benedictia vel benedicendis abbatibus exbibentnr, ea sint episcopi forma et expressione contenti, que ab origine orJlnis noscitur inatituta , ut scilicet abbates ipsi salyo ordine suo proûteri debeaiit et contra staluta ordinis sui nullatenus professionem facere compeiiantur. Pro coBsecratione vera altarium vel ecclesiarum , aîve pro oieo sanoto , ye) quolibet alio ecclesiastico sacramento, nuUus a vobis sub obtentu consuetudinis , vel aiio quolibet modo quldquam audeat extorquere, sed bec omnia gratis vobis eplscopus diocesanus impendat. Alioquin liceat vobis quemcnmque malueritis catbolicum adiré antistltem gratiam et communlonem apostolice sedis babentem, qui nostra fretus auctoritate vobis quod postuiatis impendat. Quod si sedes diocesani episcopi forte vacaverit, intérim omnia ecclesiastica sacramenta a vicinis episcopis accipere libère et absque contradictione possitis , sic tamen ut ex bis in posterum propriis episcopis nuUum prejudicium generetur. Quia vero interdum propriorum episcoporum copiam non babetis, si quem episcopum Romane sedis » ut diximus , communlonem babentem et de quo plenam noticiam habeatis, per vos translre contigerit, ab eo benedictionem vasorum et vestium, consecrationes altarium, ordinatlones monacborum, auctoritate apostolice sedis, reclpere vaieatis. Porro si episcopi vel alii ecclesiarum redores, in monasterium vestrum vel personas in ibi consUtutas, suspensionis, excommunicationis vel interdlctl sententiam promuigaverint, sive etiam in mercenarios vestros, pro eo quod décimas non soivltis, sive aliqua occasione eorum, que ab apostoUca bénignltate vobis indulta sunt , sive benefactores vestros, pro eo quod aliqua vobis bénéficia vei obsequia ex caritate prestiteriut , vel ad laborandum adjuverint in illis diebus, in quibus vos laboratls, et alii feriantur, earodem sententlam protulerint , ipsam tanquam contra sedis apostolice indulta prolatam duximus irritandam. Nec llttere iste Ûrmitatem babeant, quos tacito nomine Gisterciensis ordinis et contra tenorem apostolicorum privilegiorum constiterit impertlrl. Pacl quoque et tranquiiitati vestre patema solllcltudlne providere volontés, auctoritate apostolica, probibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nulius rapinam seu furtum facere, Ignem apponere, sanguinem fundere, bominem tenere, capere vel interficere , seu violentiam audeat exercere. Preterea omnes Ubertates et Immunitates a predecessorlbus nostris Romanis pontlflcibus ordini vestro concessas , nec non et Ubertates et exempUones secularium exactlonum a reglbus et principibus vel allls fldelibus rationabiliter vobis Indultas, auctoritate apostolica conûrmamus, et presentis scriptlprivilegio communimus. Decemimus ergo ut nulli omnino bominnm liceat prefatum

78 NOTICE SUR l'abbaye DE FROIDMONT.

manasteriam temere pertarbare aat ejas possessiones auferre vel ablatas retinera , minaere sea qoibaslibet vexationibus fatigare, sed omula intégra conserventar pro quorum gabematione et sustentatione concessa snnt Qsibus oomimodis profutura , saWa sedis apostolice auctoritate. Si quœ igitor ecciesiastica secularisve persona , banc nostre constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo terciove commonita. nisi reatam suum congraa satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat , reamque se divino judicio existere de perpetrata iniqoitate cognoscat et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Gbristi aliéna flat, atque in extremo examine districte ultioni sabjaceat. Canctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri iesu Christi et hic (ructum bone actionis percipiat et apud districtum judicem premia eteme pacis inveniat. Araen.

Locus sigiili.

Ego INNOCENT! us , ecclesie catiiolice episcopus SS. Ego Joannes Aibanensis, episcopus SS. , etc.

Datum Anagniae per manum Joannis sancte romane ecclesie subdia-

coni Indictione Vil. Incamationis anno M*. CC*. III. Pontiflcatus vero

Domini Innocentii pape III anno quinto.

(Arch. de rOwe. — Cart. de Froidmmt.J