LIVRE III. BIENS. SECT. II. CRÉANCES
Oleo quidem vel quibuscimque fructibus mutuo datis , incerti pretii ratio additamenta usurarum ejusdem materiae suasit admitti. Philippus, c. 23, G., iv, 32, De usuris.
Sane vêtus urbi fœnebre malum et seditionum discordiarumque creberrima causa, eoque cohibebatur , antiquis quoque et minus corruptis moribus. Nam primo XII tabulis sanctum, ne quis unciario fœnore amplius exerceret, quum antea ex libidine locupletium agitaretur. Dein rogatione tribunicia ad semuncias redacta , postremo vetita versura , multisque plebiscitis obviam itum fraudibus , quae toties repressae miras per artes oriebantur. Tacit., Annal., lib. vi, cap. 16.
In bonae fidei contractibus ex mora usurae debentur. Marciaïnus , fr, 32 , g 2, D., xxn, 4, De usuris.
Super usurarum vero quantitate etiam generalem sanctionem facere , necessarium esse duximus , veterem duram et gravissimam earum molem ad mediocritatem deducentes. Ideoque jubemus,illustribus quidem personis sive eas praecedentibus minime licere, ultra tertiam partem centesimae, usurarum nomine, in quocumque contractu vili -vel maximo stipulari. Illos vero, qui ergasteriis praesunt , vel aliquam licitam negotiationem gerunt, usque ad bessern centesimae usurarum, usurarum nomine, in quocunque contractu suam stipulationem moderari. In trajectitiis autem contractibus , vel specierum fcenori dationibus, usque ad centesimam tantummodo licere stipulari , nec eam excedere, licet veteribus legibus hoc erat concessum. Caeteros autem omnes homines dimidiam tantummodo centesimae , usurarum nomine , posse stipulari ; et eam quantitatem usurarum etiam in aliis omnibus casibus nullo modo ampliari , in quibus citra stipulationem exigi usurae soient. Justinianus , c. 26, § i, C, iv, 32, De usuris.
Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci, nec exigi possunt, et solutae repetuntur. Ulpianus, fr. 26, § 1, D., xii, 6, De condictione indebiti.
Cursum insuper usurarum ultra duplum minime procedere concedimus. Justinianus, c. 27, § 1, C. iv, 32, De usuris.
32(5 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 122.
Effets des obligations.
\j obligatio ne procure jamais au créancier qu'un droit purement personnel contre un débiteur déterminé. Mais toutes les obligations ne sont pas également efficaces quant aux voies de droit qu'elles peuvent procurer au créancier contre le débiteur. A ceci se rapporte la division des obligations en civiles et naturellles,
11 était tout à fait conforme à l'esprit et à la marche historique du droit romain qu'il n'y eût, dans l'origine, qu'un petit nombre d'obligations juridiquement reconnues, savoir celles-là seulement que le strict jus civile avait fondées ou confirmées. Ces obligations produisirent toujours un effet très-rigoureux, particulièrement une action du créancier contre le débiteur pour obtenir la prestation due , une actio dans le sens étroit du mot. De là l'habitude d'employer les expressions obligatio et actio comme équivalentes, parce que toute actio supposait une obligatio, et que réciproquement toute obligatio fondait une actio.
Mais dans la suite des temps on commença à reconnaître une certaine efficacité en droit , mais plus restreinte, aux obligations reposant sur le jus naturale et gentium. Ces dernières furent aussi appelées dès lors obligationes , mais seulement naturales obligations , par opposition aux civiles obligationes.
La différence qui les séparait des obligations civiles se manifestait , soit dans la cause qui leur donnait naissance, soit surtout en ce qu'elles ne procuraient au créancier aucune actio contre le débiteur. C é-