‹ Précis d'un cours sur l'ensemble du droit privé des romainsChapitre 119 sur 262 · LIVRE JTI. BIENS . SECT. II. CRÉANCES · texte numérisé non relu

LIVRE JTI. BIENS . SECT. II. CRÉANCES

entièrement éteinte , et une nouvelle obligation constituée.

A la vérité, le droit, comme l'engagement, résultant de Y obligatio ^ passe ordinairement aux héritiers du créancier et du débiteur; mais ce n'est pas là une exception , ce n'est qu'une suite naturelle de la représentation juridique du défunt par son héritier, en vertu de laquelle celui-ci continue la personne de celui-là .

Il n'y a pas non plus une exception véritable dans la faculté qu'a le créancier de céder sa créance à un autre; car, même après la cession, le cédant reste le créancier proprement dit, et le cessionnaire obtient seulement, en réalité, le droit d'exiger le montant de la créance , comme procureur du créancier, au nom et en la place de celui-ci , et de garder pour luimême ce qu'il recevra. Aussi les Romains expriment la cession de créance par ces mots, actionem mandatée, et appellent le cessionnaire procurator (in rem suanï),

Adquirilur nobis non solum per nosmetipsos , sed etiam per eos, quos in potestate habemus, item per hommes liberos et servos alienos, quos bona fide possidemus. Pr., L, n, 9, Per quas personas cuique adquiritur.

Sunt prœterea quaedam actiones, quibus non semper solidum, quod nobis debetur, persequimur, sed modo solidum persequimur, modo minus : ut ecce, si in peculium filii servive agamus. Nam, si non minus in peculio sit, quam persequimur, in solidum dominus paterve condemnatur : si vero minus inveniatur, eatenus condemnat judex, quatenus in peculio sit. § 36, I., iv, 6, De actionibas .

Quia tarnen superius mentionem habuimus de actione, qua in peculium filiorumfamilias servorumve agitur, opus est, ut de hac actione et de caeteris, quae eorumdem nomine in parentes dominosve dari soient, diligentius admoneamus. Et quia, sive cum servis negotium gestum sit , sive cum his, qui in potestate parentum sunt , eadem fere jura servantur , ne verbosa fiât disputatio, dirigamus sermonem in personam servi dominique, idem

332 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 423.

intellecturi de liberis quoque et parentibus , quorum in potestate surit. Nam, si quid in his proprie servetur, separatim ostendemus.

Si igitur jussu domini cum servo negotium gestum erit , in solidum praetor adversus dominum actionem pollicetur, scilicet , quia is, qui ita contraint , fidem domini sequi videtur. Eadem ratione praetor duas alias in solidum actiones pollicetur, quarum altera exercitoria, altera institoria appellatur. Exercitoria tune locum habet , quum quis servum suum magistrum navi praeposuerit, et quid cum eo, ejus rei gratia, cui praepositus erit, contractum fuerit. Ideo autem exercitoria vocatur , quia exercitor appellatur is, ad quem quotidianus navis quaestus pertinet. Institoria tune locum habet, quum quis tabernae forte , aut cuilibet negotiationi servum praeposuerit, et quid cum eo, ejus rei causa, cui praepositus erit, contractum fuerit. Ideo autem institoria appellatur, quia , qui negotiationibus praeponuntur, institores vocantur. Istas tarnen duas actiones praetor reddit, etsi liberum quis hominem, aut alienum servum navi, aut tabernae , aut cuilibet negotiationi praeposuerit , scilicet quia eadem aequitatis ratio etiam eo casu interveniebat. Pr., § 1 et 2, L, iv, 7, Quod cum eo , qui in aliéna potestate est , negotium gestum esse di~ cetur.

Praeterea introducta est actio de peculio deque eo , quod in rem domini versum erit, ut, quamvis sine voluntate domini negotium gestum erit , tarnen , si quid in rem ejus versum fuerit, id totum piaestare debeat, sive quid non sit in rem ejus versum, id eatenus praestare debeat, quatenus peculium patitur. In rem autem domini versum intelligitur, quidquid necessario in rem ejus impenderit servus , veluti si mutuatus pecuniam creditoribus ejus eam solverit, aut aedificia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emerit , vel etiam fundum aut quamlibet aliam rem necessariam mercatus fuerit. §4, I., eod.

Quaecunque gerimus, quum ex nostro contractu originem trahunt, nisi ex nostra persona obligationis initium sumant, inanem actum nostrum efficiunt; et ideo neque stipulari, neque emere, vendere , contrahere , ut alter suo nomine recte agat , possumus. Paulus, fr. 11, D., xliv, 7, De oblig. et act.

Quod mihi ab aliquo debetur, id si velim tibi deberi , nullo eorum modo j quibus res corporales ad alium transferuntur, id efficere possum, sed opus est, ut, jubente me , tu ab eo stipuleris ; quae res efficit , ut a me liberetur, et incipiat tibi teneri ; quae dicitur novatio obligationis.

Page 1