‹ Précis d'un cours sur l'ensemble du droit privé des romainsChapitre 145 sur 262 · LIVRE III. BIENS. SECT. II. CRÉANCES · texte numérisé non relu

LIVRE III. BIENS. SECT. II. CRÉANCES

se obtulerit, ex qua causa hi , quorum negotia gesta fuerint , etiam ignorantes obligantur. Idque utilitalis causa receptum est, ne absentium, qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum sucrum administratione peregre profecti essent , desererentur negotia , qua? sane nemo curaturus esset , si de eo, quod quis impendisset , nullam habiturus esset actionem. Sicut autem is, qui utiliter gesserit negotia, habet obligatum dominum negotiorum, ita et contra iste tenetur, ut administrationis rationem reddat; quo casu ad exactissimam quisque diligentiam compellitur reddere rationem , nec sufficit , talem diligentiam adhibuisse, qualem suis rebus adhibere solet, si modo alius diligentior commodius administraturus esset negotia.

Tutores quoque, qui tuteke judicio tenentur, non proprie ex contractu obligati inteliiguntur ; (nulluni enim negotium inter tutorem et pupillum contrahitur); sed, quia sane non ex m al officio tenentur, quasi ex contractu teneri videntur. Et hoc autem casu muture sunt actiones. Non tantum enim pupillus cum tutore habet tutelae actionem , sed , et ex contrario tutor cum pupillo habet contrariam tutelae, si veï impenderit aliqttid in rem pupilli , vel pro eo fuerit obligatus , aut rem suam ejus creditori obligaverit.

Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et alter eorum alteri ideo teneatur communi dividundo judicio, quod solus fructus ex ea re perceperit, aut quod socius ejus in eam rem necessarias impensas fecerit, non intelligitur proprie ex contractu obligatus esse, I quippe nihil inter se contraxerunt ; sed, quia ex maleficio non i tenetur, quasi ex contractu teneri videtur. Idem juris est de eo, ! qui coheredi suo familial erciscunda3 judicio ex lus causis obli- I gatusest.

Hères quoque legatorum nomine non proprie ex contractu obligatus intelligitur, Neque enim cum herede, neque cum de- I functo ullum negotium legatarius gessisse proprie dici potest. Et l tarnen ; quia ex maleficio non est obligatus hères, quasi ex contractu debere intelligitur.

Item is, cui quis per errorem non debitum solvit, quasi ex contractu debere videtur. Adeo enim non intelligitur proprie ex | contractu obligatus, ut , si certiorem rationem sequamur, magis I (ut supra diximus) ex distractu , quam ex contractu possit dici obligatus esse. Nam qui solvendi aninio pecuniam dat , in hoc dare videtur, ut distrahat potins negotium , quam contrahat. Sed I tarnen perinde is, qui accepit, obligatur, ac si mutuum illi da-

386 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 144.

retur, et ideo condictione tenetur. § 1 — 6, 1., m, 27, De akkgat. t/uasi ex contractu.

TITRE m.

Des obligations qui naissent ex delicto ou ex maleficio.

Obligations et actions ex delicto en général. Gaî., Comm-.f Kb. m,$ 182.

/rrsf., lib. iv, lit. i, De obUgaùonïbus quœ ex delicto nascuntur.

Quoique, dans son sens général et étymologique, le mot delictum ou maleficium désigne tout acte injuste, cependant il a, dans le système des obligations des Romains, deux acceptions plus restreintes. En effet, d'abord il signifie le simple privatum delictum, par opposition aux publica delicta, aux crimina proprement dits. Ensuite , dans un sens purement historique, les Romains restreignent l'idée de delictum ou maleficium à certains délits privés bien déterminés, dont il résultait, dès l'époque la plus reculée du droit civil, des obligations appuyées d'actions, comme nous avons vu plus haut l'expression contractus ne désigner que certaines conventions déterminées qui produisaient déjà une action d'après l'ancien droit civil.

Il n'y avait originairement que deux espèces de ces delicta ainsi nommés par excellence, savoir : Y injuria, atteinte portée directement à la personne d'aufrui, et le furtum, atteinte portée directement h la propriété d' autrui. Dans la suite des temps , par un développement dû en partie au droit civil, en partie au droit prétorien, on reconnut quatre délits,.

Page 1