LIVRE IV. DROIT DE FAMILLE
de la tendresse, de l'indulgence que la nature morale du mariage prescrit aux époux , qu'on déclarait inadmissibles les actions du vol , furtum , proprement dit, dans le cas d'une soustraction commise par un époux envers l'autre. Toutefois on trouvait dans d'autres actions, moins compromettantes pour la réputation de l'époux coupable , le moyen d'empëcher qu'il ne conservât la chose dérobée. On avait même introduit pour le cas d'une soustraction faite en vue d'un divorce prochain une action particulière, verum amotarum actio, produisant des effets particuliers contre l'époux divorcé auquel cette soustraction était imputée.
4° Le mariage fondait , dans quelques circonstances, des droits de succession réciproque entre les époux , comme nous le verrons en traitant du droit de succession.
5° Enfin , en vertu de conventions et de dispositions spéciales, certains biens peuvent prendre un caractère propre, former une sorte de patrimoine particulier en rapport immédiat avec le mariage. Ce résultat n'est pas la conséquence nécessaire du mariage , mais il n'est possible que par et dans le mariage. Nous voulons parler de la dos et de la pr opter nuptias donatio.
Si quam in manuin ut uxorem receperimus , ejus res ad nos transeunt. Gai., Comm., n , § 98.
Mulieres honore maritorum erigimus et genere nobilitamus, et forum ex eorum persona statuimus, et domicilia mutamus. Sin autem minoris ordinis virum postea sortitoe fuerint, priore dignitate privatae, posterions mariti sequentur conditionem. Valent., Theodos. et Arcad., c. 43, C, xn , 1, De dignitatibus .
Immo magis de uxore exhibenda et ducenda pater etiam , qui iiliam in potestate habet, a marito recte convenitur. Hermagenianus, fr. 2, D , xliti, 30, De liberis exhibcndis.
Moribus apud nos receptum est, ne inter virum et uxorem
430 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 164.
donationes valerent. Hoc autem receptum est, ne mutuato amore invicem spoliarentur, donationibus non tempérantes, sed profusa erga se facilitate. Ulpian., fr. 1, D., xxiv, 1, De donat. inter vir. et uxorem.
Haec ratio ex Oratione imperatoris nostri Antonini electa est. Nam ita ait : Majores nostri inter virum et uxorem donationes prohibuerunt , amorem honestum solis animis aestimantes , famae etiam conjunctorum consulentes , ne concordia pretio conciliari videretur, neve melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret. Idem., fr. 3, pr., D., eod.
Inter virum et uxorem mortis causa donationes excepta? sunt, quia in hoc tempus excurrit donationis eventus, quo vir et uxor esse desinunt. Idem, fr. 9, § 2, et Gaius, fr. 10, D., eod.
Ait Oratio (Antonini) : fas esse, eum quidem, qui donavit, pœnitere, heredem vero eripere, forsitan adversus voluntatem supremam ejus, qui donaverit, durum et avarum esse. Ulpian. , fr. 32, § 2, D,, eod.
Rerum amotarum judicium singulare introductum est , adversus eam, quae uxor fuit, quia non placuit, cum ea furti agere posse, quibusdam existimantibus, ne quidem furtum eam facere, ut Nerva, Cassio, quia societas vitae quodammodo dominam eam faceret, aliis, ut Sabino etProculo, furtum quidem eam facere , sicut fdia patri faciat , sed furti non esse actionem constituai jure; in qua sententia et Julianus rectissime est. Paul., fr. 1, D., xxiv, 2, De actione rerum amotarum.
La dot, dos, en particulier.
Dig., lib. xxiii, tit. 3, De jure dotium; — tit. 5, De fundo dotali.
Dig., lib. xxiv, tit. 3, Soluto matrimonio dos quemadmodum petatur.
Cod., lib. v , tit. 12, De jure dotium ; — tit. 13, De rei uxoriœ actione in ex stipulatu actionem transfusa, et de natura dotibus prœstita ; — tit. 18, Soluto matrimonio dos quemadmodum petatur; — tit. 23, De fundo dotali.
La dot 7 dos , res uxoria , est le bien qui est donné ou assuré au mari par la femme, ou du moins pour la femme, en vue du mariage , ad matrimonii onera ferenda.