LÏVRE IV. DROIT DE FAMILLE
s'ouvre un concours entre les créanciers du mari. Du reste, cette contre-dot, antipherna, pouvant et devant être constituée, comme la dot elle-même, nonseulement avant, mais encore lors du mariage et même après, Justinien déclara qu'elle ne s'appellerait plus ante nuptias donatio , mais propter nuptias donatio.
Si a sponso rebus sponsae donatis, interveniente osculo , ante nuptias hune vel illam mori contigerit, dimidiain partem rerum donatarum ad superstitem pertinere praecipimus , dimidiain ad defuncti, vel defunctae heredes , cujuslibet gradus sint et quocunque jure successerint , ut donatio stare pro parte dimidia, et resolvi pro parte dimidia videatur. Osculo vero non interveniente, sive sponsus, sive sponsa obierit, totam infirmari donationem et donatori sponso, vel heredibus ejus restitui. Quod si sponsa interveniente osculo, donationis titulo , quod raro accidit, fuerit aliquid sponso largita, et ante nuptias hune vel illam mori contigerit , omni donatione infirmata , ad donatricem sponsam , sive ejus successores donatarum rerum dominium transferatur. Constantin., c. 16, C, v, 3, De clonationibus' ante nuptias .
Est et aliud genus inter vivos donationum, quod veteribus quidem prudentibus penitus erat incognitum , postea autem a junioribus divis principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam in se conditionem habebat , ut tune ratum esset, quum matrimonium fuerit insecutum ; ideoque ante nuptias appellabatur, quod ante matrimonium efficiebatur et nusquam post nuptias celebratas talis donatio procedebat. Sed primus quidem divus Justinus, pater noster, quum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid taie evenerit, etiam ante nuptias donationes augeri et constante matrimonio sua constitutione perrnisit. Sed tarnen nomen inconveniens remanebat ,.quum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem taie accipiebat incrementum. Sed nos plenissimo fini tradere sanctiones cupientes , et consequentia nomina rebus esse studentes , constituimus , ut taies donationes non augeantur tantum , sed et constante matrimonio initium accipiant, et non ante nuptias, sed propter nuptias vocentur, et dotibus in hoc exaequentur, ut, quemadmodum dotes et constante matrimonio non solum augentur, sed etiam fiunt , ita et istae donationes , quœ propter nuptias introductae sunt , non solum antecedant matrimonium , sed etiam eo
438 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 166.
contracte» et augeantur et constituantur. § 3, I., n, 7, De dona-
tionibus.
Conventions matrimoniales.
Dig., lib. xxm, tit. 4, De pactis dotalibus.
Cod., lib. v, tit. 14, De pactis consentis tarn super dote quam super donatione ante nuptias et paraphernis .
Il est libre aux époux de faire, avant, pendant ou après la conclusion du mariage , des conventions spéciales sur leurs rapports matrimoniaux futurs, particulièrement sur leurs rapports pécuniaires, pour fixer les règles qui les régiront durant le mariage ou lors de sa dissolution. Ce sont les pacta nuptialia , souvent aussi appelés pacta dotalia, parce que d'ordinaire ces conventions concernent principalement la dot et la donation propter nuptias faite à la femme à cause de la dot; cependant elles contiennent souvent aussi des dispositions touchant les biens parapliernaux , bona paraphernalia , ou re~ ceptitia, de la femme. Ces biens ne passent pas de droit au mari , et n'ont pas de trait direct au mariage ; mais l'administration peut néanmoins en être confiée par la volonté de la femme au mari à divers titres. Les pactes nuptiaux ne doivent rien contenir de contraire aux bonnes mœurs et au but essentiel du mariage.
Hac ege decernimus , ut vir in his rebus , quas extra dotem mulier habet, quas Graeci parapherna dicunt, nullarn uxore prohibente habeat communionem, ne aliquam ei necessitatem imponat. Quam vis enim bonum erat , mulierem , quse se ipsam marito committit, res etiam ejusdem pati arbitrio gubernari; attamen , quoniam conditores legum aequitatis convenit esse fautores , nullo modo , ut dictum est , muliere prohibente , virum