‹ Précis d'un cours sur l'ensemble du droit privé des romainsChapitre 191 sur 262 · LIVRE IV. DROIT DE FAMILLE · texte numérisé non relu

LIVRE IV. DROIT DE FAMILLE

Enfin la nouvelle jurisprudence a aussi fait subir plusieurs modifications aux effets de l'émancipation. Quoique, au fond, le principe que tous les liens de famille sont brusquement anéantis par l'émancipation ait continué de subsister, au moins comme règle, néanmoins l'empereur peut, par un rescrit gracieux , réserver à l'émancipé ses droits d'agnation, et d'ailleurs l'assimilation successivement introduite , et à la fin presque complète, de la cognation à l'agnation , a fait disparaître de plus en plus l'importance de la perte de ces droits agnatiques. Ce fut surtout le préteur qui , de bonne heure, s'occupa dans son édit à remédier aux effets de l'émancipation relativement aux droits des enfants à la succession de leur père, droits fondés sur l'agnation. (Voy. ci-après la Théorie des successions.)

Filius quidem ter emancipatus sui juris fit, cœteri vero liberi, sive masculini sexus, sive fœminini, una mancipatione exeunt de parentum potestate. Lex enim duodecim tabularum in persona filii de tribus mancipationibus loquitur, his verbis : si pater filium ter venumduitfßlius a patrc liber esto. Eaque res ita agitur. Mancipat pater filium alicui; is eum vindicta manumittit. Eo facto revertitur in potestatem patris. Is eum iterum mancipat, vel eidem, vel alii; sed in usu est, eidem mancipari. Isque manumittit postea similiter vindicta. Rursus in potestatem patris revertitur. Tune tertio pater eum mancipat, vel eidem, vel alii; sed hoc in usu est, ut eidem mancipet. Gai., Comm., i,§ 132.

Prœterea mancipatione quoque desinunt liberi in potestate parentum esse. Sed ea emancipatio antea quidem vel per antiquam legis observationem procedebat, qua? per imaginarias venditiones et intercedentes manumissiones celebrabatur, vel ex imperiali rescripto. Nostra autem providentia et hoc in melius per constitutionem reformavit , ut , Actione pristina explosa , recta via ad compétentes judices vel magistratus parentes intrent et filios suos, vel filias, vel nepotes , vel neptes ac deinceps sua manu dimittant. Et tune ex edicto praetoris in hujus filii vel fiîiae , nepotis vel neptis bonis , qui vel quae a parente manumissus vel manumissa fuerit, eadem jura prsestantur parenti , quae

472 DEUXIÈME PARTIE. EXPOSIT. SYSTÉM. § 181.

tribuuntur patrono in bonis liberti. Admonendi autem sumus , liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel neptem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem vero vel neptem retinere , et ex diverso filium quidem in potestate retinere, nepotem vero vel neptem manumittere, vel omnes sui juris efficere. § 6 et 7, I., i, 12 , Quib. modis jus patr. potes t. solv.

Et quidem neque naturales liberi , neque adoptivi ullo paene modo possunt cogère parentes , de potestate sua eos dimittere. §10,1., eod.

Solvere jus patriae potestatis, invitis filiis , non est permissum patribus. Justinian., Nov. 89, c. 11, pr.

Emancipato filio et caeteris personis capitis minutio manifesto accidit , quum emancipari nemo possit , nisi in imaginariam servilem causam deductus. Paul., fr. 3 , § 1, D., îv, 5 , De capite minutis.

Page 1